België zit - net als een groot deel van Europa- gevangen onder een zogenoemde hittekoepel. Daardoor lopen de temperaturen bijzonder hoog op. Maar wat is zo'n hittekoepel precies? Heeft het te maken met de klimaatverandering? En waarom komen we in België nog relatief goed weg?
België zit gevangen onder hittekoepel: "Vergelijk het gerust met een deksel op een kookpot"
Hittekoepels treden op wanneer een sterk, uitgebreid hogedrukgebied het weer blokkeert. Daardoor kan de warmte in lagere luchtlagen niet meer ontsnappen. Het weer wordt als het ware onder een stolp geplaatst en overvloedige zonneschijn leidt dan tot bijzonder hoge temperaturen, dagen na elkaar.
"Vergelijk het gerust met een deksel op een kookpot: de lucht kan niet ontsnappen en warmt snel op", zegt weerman Bram Verbruggen.
Op dit moment hangt er een groot hogedrukgebied boven Europa met daaronder zeer warme lucht uit Spanje en Noord-Afrika. "Tegelijkertijd hebben we een storing boven de Atlantische Oceaan, met aan de voorzijde daarvan opstuwing van vochtige lucht." Wanneer die twee botsen, zal dat leiden tot onrustig weer en warmteonweders.
Pas volgende week een beetje afkoeling, maar dan ook nog 25 graden
Bram Verbruggen, weerman
Weerman Bram voorspelt dat de warmte minstens tot volgende week woensdag zal blijven hangen. "Dan zie ik een beetje afkoeling op de kaarten, maar het blijft nog altijd 25 graden."
Ook in onze buurlanden is het puffen en zweten. Vanaf vandaag trekt een hittegolf over Frankrijk, waarschuwt Météo-France, de Franse meteorologische dienst. Vandaag schommelen de temperaturen tussen de 30 en 35 graden, maar tegen het einde van de week is lokaal 40 graden niet uitgesloten.
Volgens persbureau AFP gaat het om de eerste hittegolf van het jaar in het land. In buurlanden Spanje en Verenigd Koninkrijk loopt het kwik ook op, net als bij ons.
Een hittekoepel is dus niet hetzelfde als een hittegolf. Een hittegolf is simpelweg een periode van meerdere dagen met hoge temperaturen.
Een hittekoepel is een oorzaak: een specifiek atmosferisch patroon dat een hittegolf kan veroorzaken of versterken.
Als de luchtvochtigheid daarbij nog relatief hoog is, blijft ook die hangen en wordt de hittestress voor ons lichaam nog groter. Dat komt omdat we de warmte dan moeilijker kunnen 'uitzweten'.
Een andere factor die mee hittestress bepaalt, is aan- of afwezigheid van wind. Vandaag staat er nog een matige zuidzuidoostewind, maar de volgende dagen neemt de wind alleen maar af. Daardoor kan het aardoppervlak sterker opwarmen.
Waar komt dit vandaan?
Door de klimaatverandering zullen we in de toekomst vaker geconfronteerd worden met zulke hittekoepels. De klimaatverstoring werkt geblokkeerde weersystemen in de hand. Daardoor kan een gebied van hoge of lage luchtdruk soms weken op dezelfde plek blijven liggen, met langere periodes van hetzelfde weer. Als dat gebeurt onder de omstandigheden zoals die er momenteel zijn, zijn we er gloeiend bij.
Dat weersystemen makkelijker geblokkeerd raken, heeft dan weer te maken met de opwarming van de polen. De noordpool bijvoorbeeld warmt veel sneller op dan de rest van de planeet.
Daardoor wordt het temperatuurverschil tussen de subtropische zone en de polen kleiner, waardoor de op grote hoogte makkelijker gaat meanderen of kronkelen. Daardoor raken gebieden van lage of hoge luchtdruk geblokkeerd en komen we dus met een geblokkeerd weersysteem te zitten.
Anderzijds is er de algemene opwarming van de aarde. Omdat zoals CO2 en methaan zich door het gebruik van zoals olie, benzine en gas blijven opstapelen in de atmosfeer, stijgt de gemiddelde algemene temperatuur van de aarde, ook die van de zeeën en oceanen. Daardoor zullen hittegolven in de toekomst intenser worden.
In 2024 werd voor het eerst sinds het begin van de waarnemingen de grens van anderhalve graad opwarming doorbroken, vergeleken met de pre-industriële referentieperiode 1850-1900.
Dit artikel werd oorspronkelijk in 2025 gepubliceerd. Omdat we nu weer met een hittekoepel worden geconfronteerd, bieden wij het opnieuw aan.
