Op sociale media wordt beweerd dat er in de ruimte "verschillende wapens zijn die een ruimteoorlog vorm zouden kunnen geven". Officieel zijn er vandaag geen wapens in de ruimte, maar er zijn wel al talloze objecten in een baan om de aarde die militair ingezet kunnen worden.
Er is wel degelijk technologie in de ruimte die als wapen gebruikt kan worden
In het kort:
Wat?
Op sociale media wordt gezegd dat er in de ruimte wapens aanwezig zijn die "een ruimteoorlog vorm zouden kunnen geven".
Maar?
Officieel zijn er geen wapens in de ruimte, maar sommige satellieten bevatten technologie die militair inzetbaar is. Het Ruimteverdrag van 1967 verbiedt alleen nucleaire wapens en massavernietigingswapens in de ruimte. Conventionele wapens zijn niet verboden zolang ze niet agressief worden gebruikt.
Op sociale media spreken verschillende berichten over de mogelijke aanwezigheid van wapens in de ruimte .
In sommige posts wordt gezegd dat “er nieuwe wapens zijn die de ruimteoorlog opnieuw vormgeven" en worden namen als Avangard-raketten en “Rods from God” genoemd.
Dat zijn opvallende uitspraken, want officieel zijn er geen wapens in de ruimte. Hoe zit het nu precies?
Officieel zijn er geen wapens in de ruimte
Hoewel er volgens officiële registraties geen wapens in de ruimte zijn, valt het niet uit te sluiten dat er wel zaken in de ruimte hangen die als wapen kunnen gebruikt worden. Dat hangt namelijk af van de definitie die je gebruikt. Want wat is een ruimtewapen? Internationaal gezien ontbreekt er een algemeen erkende definitie .
Voor deze factcheck gebruiken we daarom de definitie van het VN-Onderzoeksinstituut voor Ontwapeningsvraagstukken (UNIDIR). Zij stellen dat de term ‘ruimtewapen’ doorgaans wordt gebruikt om te verwijzen naar “een capaciteit of systeem dat wordt ingezet om een systeem, infrastructuur, persoon of groep mensen uit te schakelen, verstoren, degraderen, beschadigen, vernietigen of op een andere manier schade toe te brengen.”
Volgens het VN-Registratieverdrag van 1974 moeten landen in principe alle gelanceerde ruimteobjecten en hun doel registreren. Officieel zijn er vandaag geen wapens in een baan om de aarde.
Toch waarschuwen experts dat de algemene functie van sommige satellieten moeilijk te controleren is, omdat er weinig transparantie is.
"Natiestaten rapporteren doorgaans over lanceringen van satellieten", zegt ruimte-ingenieur Stijn Ilsen . "Maar voor militaire satellieten worden vaak enkel cryptische codes gerapporteerd en wordt er niet gecommuniceerd wat de functie van de satelliet is. Zo lanceerde Rusland in April 2025 3 satellieten met code Kosmos 2581, 2582 and 2583. Verder werd niks meegedeeld over deze satellieten."
Ruimtewapens zijn niet uitgesloten
Sommige satellieten lijken misschien vreedzaam. Denk dan bijvoorbeeld aan toestellen die gebruikt worden om ruimteafval op te ruimen of andere satellieten te onderhouden. "Maar omdat ze beschikken over technologie om zich vast te maken aan andere satellieten, of over bijvoorbeeld robotarmen of harpoenen , kunnen ze ook ingezet worden voor minder nobele doelen", zegt Ilsen.
Daarnaast kunnen GPS- of communicatiesatellieten zowel militaire als civiele functies hebben. Ze zijn niet ontworpen als wapens, maar kunnen wel militaire doeleinden ondersteunen. Zolang ze niet voor aanvallen worden gebruikt, is dat toegestaan onder het internationale ruimterecht of het Outer Space Treaty van 1967.
Rods from God en Avangard-raketten
Wat klopt er van het zogenaamde “Rods from God”-concept, waarover op sociale media wordt gepraat?
In dit concept zouden zware metalen staven vanuit de ruimte op aarde gericht worden. Door hun enorme snelheid zouden ze een vernietigende kracht hebben die vergelijkbaar is met een kernexplosie, maar zonder radioactieve neveneffecten. Dit blijft een theoretisch concept en niet realistisch, aldus ruimte-ingenieur Stijn Ilsen “vanwege de vertraging bij het vallen van de staven en de hoge kosten van het lanceren ervan”.
Een wel operationeel ruimtewapen sinds 2019 is de Russische Avangard-glijbom . Dat zijn wendbare precisiebommen die via intercontinentale ballistische raketten (ICBM’s) buiten de atmosfeer worden gebracht en daarna met hypersonische snelheid terug naar de aarde dalen om hun doel te raken. Internationale experts zijn ervan overtuigd dat Rusland deze technologie wel degelijk ter beschikking heeft.
Wat mag wel en niet in de ruimte?
Volgens het Ruimteverdrag van 1967 is het plaatsen van conventionele wapens niet verboden, zolang ze niet agressief worden gebruikt. Sommige landen hebben al wapens getest tegen hun eigen satellieten, wat wel kritiek opleverde, maar niet illegaal is.
Het verdrag verbiedt alleen het plaatsen van nucleaire wapens of massavernietigingswapens in een baan om de aarde, op hemellichamen of elders in de ruimte. Het vestigen van militaire bases, installaties, fortificaties, het testen van wapens en het uitvoeren van militaire manoeuvres op hemellichamen, is ook verboden.
Gebruik kernwapens in ruimte lijkt onwaarschijnlijk
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte waarschuwde onlangs voor het gevaar van Russische kernwapens in de ruimte, die een directe bedreiging vormen voor satellieten. Al in februari 2024 liet het Witte Huis via woordvoerder John Kirby weten dat Rusland werkte aan een anti-satellietcapaciteit die tot ernstige bezorgdheid leidde. Destijds werd nog geen melding gemaakt van een mogelijke nucleaire component, wat inmiddels wel het geval is. Publieke bewijzen werden hier vooralsnog niet gegeven.
Volgens experts blijft de inzet van nucleaire wapens in de ruimte uiterst onwaarschijnlijk, omdat dit mogelijk schade aan satellieten kan opleveren en de lage aardbaan (LEO) voor decennia of langer onbruikbaar zou kunnen maken voor alle landen.
Conclusie:
Officieel zijn er geen wapens in de ruimte.
De plaatsing van kernwapens of massavernietigingswapens in de ruimte is niet toegelaten.
Toch bevinden zich vandaag al tal van ogenschijnlijk vreedzame objecten in een baan om de aarde die militair inzetbaar kunnen zijn.
Internationale afspraken, zoals het Outer Space Treaty, laat de aanwezigheid van conventionele wapens in principe wel toe, maar verbiedt het offensieve gebruik ervan.
Deze factcheck is gemaakt door Factcheck Vlaanderen .
Dit artikel kadert in een samenwerking tussen de Nederlandse media KRO NCRV Pointer, het Algemeen Dagblad, en Nieuwscheckers en de Belgische media RTBF, Knack en Factcheck.Vlaanderen en wordt ondersteund door BENEDMO. Samen bekijken we welke desinformatie er circuleert rond de NAVO-top op 24 en 25 juni in Den Haag in Nederland.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Deze factcheck werd geschreven op basis van de informatie die beschikbaar is op het tijdstip van publicatie. Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
