'Trump-fluisteraar' Rutte prijst president met opvallend veel lof: "Het ligt er zo dik op, dat het beetje belachelijk wordt"

Een uitgebreide sms van secretaris-generaal Mark Rutte windt er geen doekjes om: Trump is de grote winnaar van de NAVO-top in Den Haag, in Nederland. "Je vliegt naar een volgend succes in Den Haag. Het was niet makkelijk, maar we hebben iedereen laten instemmen met 5 procent", staat er in de sms.

"Dat was een heel opvallende sms", vertelt Michel Kerres aan VRT NWS vanuit Den Haag. Kerres is een journalist van de Nederlandse krant NRC Handelsblad. Hij volgt de geopolitieke ontwikkelingen - en dus ook de NAVO - op de voet.

VRT-journalist Bert De Vroey stelt zich vragen bij de stijl van Ruttes sms. "Het is zeer verregaand gevlei. Het ligt er zo dik op dat het een beetje belachelijk wordt", gaat hij verder.

Ook de overnachting in het paleis van het Nederlandse koningspaar kon Trump smaken, zegt Kerres. "Iemand die zijn Oval Office versiert met gouden ornamenten, doe je wel een plezier met een nachtje in een paleis."

Professor Internationale Betrekkingen David Criekemans (UAntwerpen) spreekt over een "politieke logica". "Voor Europa is de nood hoog om de Verenigde Staten aan boord te houden. Als zij eruit stappen, is Europa er niet klaar voor."

"Trump en Rutte moeten een goede relatie hebben", gaat Kerres verder. "Trump is nu eenmaal de belangrijkste bondgenoot en zonder die goede band kan Rutte niet veel bewerkstelligen."

Een redenering die ook VRT NWS-journalist Bert De Vroey volgt. "Uiteraard is het een strategie van Rutte om Trump koste wat kost aan boord te houden van de NAVO en te vermijden dat de VS het bondgenootschap de rug zouden toekeren", zegt hij vanuit Den Haag.

Volgens De Vroey zijn er 2 redenen waarom Rutte nu Trump zo wil paaien. "Ten eerste is er Oekraïne. Hoewel de NAVO er niet rechtstreeks bij betrokken is, voelen heel wat NAVO-lidstaten zich wel betrokken partij." De VS heeft er namelijk eerder al mee gedreigd de militaire en financiële steun aan Oekraïne volledig stop te zetten.

"Daarnaast geven de Amerikanen de eerste signalen dat ze hun troepen - zo'n 84.000 - willen terugtrekken of toch in elk geval afbouwen in Europa", weet De Vroey. "Ze willen die terughalen naar de VS om uiteindelijk te ontplooien in Azië. Ik denk dat dat begint door te dringen."

Rutte wil dus Trump aan boord houden, en dat lijkt voorlopig goed te lukken. De band tussen de 2 is al een tijdje goed. "Ze kennen elkaar al van Trumps eerste termijn als president, toen Rutte zelf nog Nederlands premier was", vertelt Michel Kerres. "Rutte zei altijd: 'It takes two to tango'. Je kunt niet altijd je danspartner kiezen, dus je moet ervoor zorgen dat het een werkbare relatie wordt."

Kerres blikt ook even terug naar een opvallend moment uit 2018, toen Trump ook al dreigde uit de NAVO te stappen. "Rutte heeft toen tegen hem gezegd dat de Europese defensie-uitgaven zijn gestegen en dat Trump daarmee naar buiten moet komen als zijn overwinning. Die deed dat ook - tot verbazing van de andere Europese landen. Het heeft hem uiteindelijk de bijnaam 'Trump-fluisteraar' opgeleverd."

Dat heeft volgens Kerres Rutte dan ook geholpen bij zijn sollicitatie voor secretaris-generaal. "In Europa was er de vrees dat Trump opnieuw president zou worden. Ze zochten dus iemand die goed met hem overweg zou kunnen", aldus Kerres.

Al moet Rutte wel opletten dat hij niet te veel de kar trekt van de VS, waarschuwen de 3 experten. "Hij moet daar enorm mee opletten", zegt Criekemans. "Ik denk dat er een punt zal komen waarop landen als Frankrijk - één van de grootste lidstaten - hun ongenoegen laten blijken", zegt De Vroey.

De Vroey verwijst ook even naar de uitspraken van Rutte over Iran. De NAVO-topman spreekt over "een doortastende actie" die "werkelijk buitengewoon" was. "Ik vraag me af of hij daar zijn rol niet een beetje te buiten gaat." Verschillende landen - zoals Frankrijk - hebben zich kritisch geuit over die aanval.

Ook Criekemans is kritisch over de inhoud van de sms. "Rutte wuift het internationaal recht weg en de NAVO is toch ook een waardegemeenschap. Dat wordt blijkbaar wat in de wind geslagen door Rutte, en dat gaat wat ver."

Kerres waarschuwt: "Rutte moet de band met de VS goed houden, maar hij moet ook veel Europese landen te vriend houden. Hij moet dus een onderhandelaar zijn tussen beide kanten en voor beide kanten geloofwaardig zijn", klinkt het.

Trump lijkt vooral de winnaar in dit verhaal. "De uitgaven gaan - zoals hij wilde - omhoog. Trump is iemand die graag zulke successen viert", weet Michel Kerres. "Rutte geeft hem de kans om die top helemaal naar zijn hand te zetten. Alles is zo verzorgd dat Trump vanavond met een goed gevoel naar huis gaat."

Een redenering die ook professor Criekemans volgt, maar hij voegt er een kanttekening bij: "Wij moeten ook een winnaar zijn in dit verhaal. We moeten kijken welke investeringen we kunnen doen om ons zowel fysiek sterker als weerbaarder te maken."

Criekemans pleit ervoor om de norm van 5 procent in een bredere context te zien, en niet met oogkleppen op te hanteren. Die grens is nu in voege na de NAVO-top in Den Haag en na de harde kritiek van Trump. Er zijn volgens Criekemans ook voordelen uit te halen.

"Een uitgave in bijvoorbeeld infrastructuur heeft blijvende positieve economische gevolgen. We moeten verder gaan dan het debat over die getallen", besluit hij.