Zoals verwacht hebben de 32 lidstaten van de NAVO unaniem een akkoord gesloten over de nieuwe 5 procentnorm voor defensie-uitgaven. Alle landen zullen die tegen 2035 moeten halen. "De alliantie wordt sterker, eerlijker en daadkrachtiger", zegt NAVO-topman Mark Rutte. Daarnaast heeft de slotverklaring aandacht voor Oekraïne en de defensie-industrie.
Unaniem akkoord over 5 procentnorm en aandacht voor Oekraïne: dit is beslist op NAVO-top in Den Haag
Jarno Treuttens
Gepubliceerd:
Na een korte vergadering op de NAVO-top in Den Haag is er - zoals verwacht - een akkoord over de nieuwe norm voor de defensie-uitgaven. Alle lidstaten, ook België dus, verbinden zich ertoe dat ze tegen 2035 minstens 5 procent van hun bbp zullen uitgeven aan defensie en veiligheid. Mark Rutte, de secretaris-generaal van de NAVO, spreekt over een "historische stap".
"Van de Middellandse Zee tot de Noordpool, van Noord-Amerika tot de oostgrens: alle bondgenoten zijn het eens – het is tijd om op te schalen," zegt Rutte.
Concreet gaat het om 3,5 procent van het bbp voor "de kernverdediging en het behalen van de NAVO-capaciteitsdoelstellingen. Lees: geld dat rechtstreeks naar het leger gaat.
Ten tweede moet elk lid 1,5 procent van het bbp uitgeven aan "investeringen in kritieke infrastructuur, netwerkbeveiliging, civiele weerbaarheid, innovatie en de versterking van de defensie-industrie", zo luidt de verklaring. Er komt een evaluatie in 2029, om te bekijken of elke lidstaat voldoende onderneemt om die norm te behalen.
Wat is 5 procent van het bbp?
Als een land zegt dat het 5 procent van het bbp (bruto binnenlands product) aan defensie uitgeeft, bedoelt het dat 5 procent van de waarde van alle goederen en diensten die in dat land in één jaar worden geproduceerd, wordt gebruikt voor het leger en alles wat daarmee te maken heeft (zoals wapens, soldij, tanks, vliegtuigen, enzovoort).
Het bruto binnenlands product van België was in 2023 goed voor 585 miljard euro. De federale overheid puurt daar 256,4 miljard euro inkomsten uit via allerlei belastingen en inkomsten. België gaf vorig jaar 7,6 miljard euro, of 1,3 procent, van het bbp uit aan defensie.
"De alliantie blijft klaar, bereid én in staat om elk stukje NAVO-grondgebied te verdedigen", aldus Rutte. "Niemand mag twijfelen aan onze wil of ons vermogen om elke bedreiging te weerstaan. De alliantie wordt sterker, eerlijker en slagkrachtiger." Volgens hem is deze beslissing "een krachtig antwoord op de ernstige bedreigingen".
Belangrijk om aan capaciteiten te voldoen
De norm die nu is vastgelegd is geen verplichting. Het is moet meer als richtlijn dienen voor de hele NAVO-alliantie. Zo wil de NAVO meer inzetten op de capaciteiten van het bondgenootschap: wat heeft het nodig om fysiek sterker en weerbaarder te worden?
Concreet wil dat zeggen dat niet iedereen 5 procent moet uitgeven. Spanje bijvoorbeeld heeft een akkoord om 2,1 procent uit te geven. Zij zeggen dat ze aan dat budget voldoende hebben om de nodige capaciteiten van Spanje uit te bouwen.
Spanje hoeft dus niet zomaar bijvoorbeeld tanks aan te kopen. Het heeft zulke machines minder nodig in een mogelijke oorlog dan bijvoorbeeld Polen. De 5 procentnorm die nu is opgesteld, is dus voor interpretatie vatbaar.
Jens Franssen: "Het is een marathon, de komende jaren gaat er voor ons land niet veel veranderen"
Rusland is de dreiging
De NAVO wil dus vooral inzetten op de capaciteiten van de NAVO-alliantie en ziet één grote bedreiging: Rusland. "Verenigd in het licht van de ernstige bedreigingen en uitdagingen op het gebied van de veiligheid, met name de langetermijndreiging die Rusland vormt voor de Euro-Atlantische veiligheid en de aanhoudende dreiging van terrorisme."
Niemand mag twijfelen aan onze wil of ons vermogen om elke bedreiging te weerstaan
NAVO-secretaris-generaal Mark Rutte
"Dit is vooral een politiek signaal", zegt VRT NWS-journalist Bert De Vroey vanuit Den Haag. Een signaal dat "nu ook door de Verenigde Staten onderschreven wordt". Op zijn minst gezegd opvallend, want Trump was altijd terughoudend om Rusland een dreiging te noemen. In eerdere NAVO-verklaring sprak men over Rusland als een "agressor" of "actor die de veiligheid" ondermijnt.
Aandacht voor Oekraïne
Deze top draaide maar om één ding: die 5 procentnorm. Maar er is ook aandacht in de slotverklaring van Rutte voor Oekraïne. Dat had hij eerder ook beloofd aan de Oekraïense president Volodymyr Zelensky die zelf ook aanwezig is in Den Haag.
Ook de steun aan Oekraïne wordt opnieuw bevestigd. "Deze keuzes maken duidelijk: NAVO beschermt onze vrijheid en veiligheid, nu en in de toekomst."
De NAVO erkent dat de Oekraïense veiligheid ook bijdraagt aan de eigen veiligheid. Daarom worden bijdragen aan de Oekraïense defensie(-industrie) meegeteld in de defensie-uitgaven van NAVO-landen.
Het bondgenootschap wil dat de defensie-industrieën van de verschillende landen nauwer samenwerken om innovatie te bevorderen. Daarnaast moeten aankopen van militair materieel ook meer gecoördineerd worden vanuit de NAVO. Nu gebeuren die nog te particulier.
