Voor het eerst krijgen leerlingen arbeidsmarktfinaliteit in het zesde middelbaar al een diploma secundair onderwijs. Een zevende jaar levert geen extra diploma op, maar is wel gegeerd op de arbeidsmarkt. Kunnen scholen leerlingen daarvan overtuigen?
Voor het eerst krijgen zesdejaars beroepsonderwijs al diploma: vrees voor minder leerlingen in het zevende jaar
Sanne Baeck
Gepubliceerd:
Sinds gisterenavond heeft Tibe De Vos het diploma 'restaurant en keuken' op zak. Hij hoopt in september te kunnen starten als hulpkok in een grootkeuken. Daarmee is hij bij de eerste generatie zesdejaarsleerlingen arbeidsmarktfinaliteit (vroegere BSO) die een secundair diploma krijgt. Tot nu kreeg je na dat zesde middelbaar een getuigschrift en pas na een zevende jaar je diploma secundair onderwijs.
Maar het diploma dat deze zesdejaars krijgen, is wel anders dan dat van hun medezesdejaars uit een doorstroomrichting (vroeger ASO en enkele TSO-richtingen) of een richting met dubbele finaliteit (vroeger TSO of KSO). Leerlingen kunnen zich er bijvoorbeeld niet mee inschrijven voor een bachelor in het hoger onderwijs. Hun diploma bereidt hen voor op de arbeidsmarkt.
Dat komt door de onderwijshervorming. De leerlingen die nu in het zesde middelbaar afstuderen, kregen zes jaar geleden als eerste te maken met die hervorming.
Wat betekenen de onderwijskwalificaties (‘OK’) op een diploma?
OK1: diploma basisonderwijs
OK2: diploma vierde middelbaar arbeidsmarktfinaliteit
OK3: diploma zesde middelbaar arbeidsmarktfinaliteit (vroegere BSO). Je kan nadien een zevende jaar volgen of je inschrijven voor een graduaat, maar niet voor een bacheloropleiding
OK4: diploma zesde middelbaar doorstroom- of dubbele finaliteit (vroegere ASO, KSO en TSO), of diploma theoretisch zevende jaar dat je voorbereidt op hoger onderwijs
OK5: diploma graduaat aan een hogeschool
OK6: diploma bachelor aan een hogeschool of universiteit
OK7: diploma master aan een hogeschool of universiteit
OK8: doctoraat
Miek Kemel, algemeen directeur van scholengroep SKOBO in de regio Brugge vindt het jammer dat haar zesdejaarsleerlingen arbeidsmarktfinaliteit een diploma van een ander niveau krijgen dan de andere zesdejaarsleerlingen: “Ik zie dan ook geen verschil met het vroegere getuigschrift. Dit lijkt op een diploma light. Deze jongeren lijken zo minderwaardig tegenover leerlingen in de doorstroomfinaliteit terwijl we al jaren schreeuwen dat we het technisch onderwijs moeten opwaarderen.”
Theoretisch 7de jaar met voorbereiding op hoger onderwijs
Imke De Kuster kreeg net haar diploma dierenzorg en wil alle opties voor haar toekomst openhouden, ook het hoger onderwijs. Met haar OK3-diploma mag ze zich niet inschrijven voor een bacheloropleiding. Ze kan wel een theoretisch zevende jaar volgen waarin leerlingen worden voorbereid op het hoger onderwijs.
Directeur Bob Heylen van Sint-Jozef Geel ziet de interesse voor dat zevende jaar sterk toenemen in z’n school maar dat baart hem ook zorgen: “De lat in deze richting ligt erg hoog om succesvol aan een bacheloropleiding te kunnen starten. We vrezen dat sommige leerlingen dat onderschatten en hopen dat onze klassen halfweg het schooljaar niet halveren.”
Miek Kemel vindt het wel belangrijk dat zo’n theoretisch zevende jaar mogelijk is: “Sommige leerlingen zitten in de arbeidsmarktfinaliteit niet op hun plek maar zijn er terechtgekomen door een gebrek aan motivatie tijdens hun puberteit of door een gebrek aan steun van thuis uit. Op deze manier kunnen ze toch doorstromen naar het hoger onderwijs als daar hun interesse ligt.”
Geen extra diploma, wel extra beroepskwalificaties in het zevende jaar
Naast een theoretisch zevende jaar, kunnen leerlingen ook kiezen uit een waaier aan richtingen in het zevende jaar waarin ze een beroep aanleren. Al krijgen ze daar geen extra diploma voor.
Bob Heylen: “We hadden tot nu toe 230 leerlingen in onze richtingen in het zevende jaar. We verwachten dat we volgend jaar eerder een 80 à 100 zullen hebben. Een deel van onze jongeren konden we vroeger overtuigen met de belofte van een diploma, maar dat valt weg. Door de onderwijshervorming valt ook het populaire zevende jaar ‘Dierenzorg’ weg. Tegelijkertijd zien we dat op het einde van het zesde middelbaar nog niet al onze leerlingen voldoende maturiteit hebben voor de arbeidsmarkt. We hopen dat ze daar de ruimte gaan krijgen om in die maturiteit te groeien.”
Een deel van onze jongeren konden we vroeger overtuigen om voor een zevende jaar te gaan met de belofte van een diploma, maar dat valt weg
Bob Heylen, directeur Sint-Jozef Geel
Ook in het VTI van Aalst zullen kleinere zevendejaarsklassen overblijven, adjunct-directeur Hilde Hutsebaut: “We denken een klas van 5 à 6 leerlingen te kunnen inrichten voor bijvoorbeeld de opleiding pijpfitten, een gegeerde richting op de arbeidsmarkt. Wie schoolmoe is, haakt nu al af. We zien vooral de gemotiveerde leerlingen blijven. Al hopen we dat die tijdens de zomer geen aanbieding krijgen op hun vakantiejob, want dan zouden we hen ook kunnen verliezen.”
We zien vooral de gemotiveerde leerlingen blijven: wie schoolmoe is, haakt af
Hilde Hutsebaut, adjunct-directeur VTI Aalst
En dus halen scholen alles uit de kast om dat zevende jaar zo aantrekkelijk mogelijk te maken. Heylen: “Samen met de sector hebben we op onze infodag sterk ingezet op de richting asfalt- en betonwegenbouwer. Met dure en aantrekkelijke machines stonden bedrijven op onze infoavond en dan beginnen de ogen van onze jongeren te fonkelen.”
Werkgevers zijn dan ook vragende partij om leerlingen te stimuleren zo’n zevende jaar te volgen. Julie Beysens van ondernemersorganisatie VOKA: “We verwachten in sommige richtingen in het zevende jaar minder leerlingen maar hopen dat scholen en politiek er toch op blijven inzetten want deze profielen zijn broodnodig op de arbeidsmarkt.”
Om jongeren te overtuigen, hebben ze bij VTI Zeebrugge beslist om al hun richtingen in het zevende jaar via duaal leren aan te bieden. Zo leren de jongeren op de werkvloer en krijgen ze een vergoeding van iets meer dan 700 euro per maand. Leerlingen die twijfelen tussen gaan werken of verder studeren hoopt de school zo te overtuigen.
Nog een belangrijke troef van het zevende jaar zijn de extra beroepskwalificaties die leerlingen kunnen krijgen. Rhüne Hammels bijvoorbeeld wil al z'n opties in de horeca openhouden. Hij heeft na z’n zesde middelbaar de kwalificatie hulpkok behaald en gaat nu voor de hogere - en beter betaalde - kwalificatie kok in het zevende jaar.
Julie Beysens geeft nog een ander voorbeeld: “Als je in de chemiesector wil werken, zal de beroepskwalificatie in het zevende jaar in heel wat bedrijven zelfs een voorwaarde zijn om als procesoperator te beginnen."
Graduaatsopleiding mogelijk na secundair diploma
Een andere piste is dat beroepsleerlingen na hun zesde middelbaar kiezen voor een graduaatsopleiding aan de hogeschool. Daarvoor mogen ze zich wel rechtstreeks inschrijven. Maar Hilde Hutsebaut verwacht daar geen stormloop: “We hebben bij onze leerlingen niet de indruk dat ze daarvoor willen kiezen. Als ze voor een verdere opleiding willen gaan, blijven ze liever in de vertrouwde omgeving van hun school.” “Bovendien duurt zo’n opleiding vaak langer dan 1 schooljaar en moet je meestal inschrijvingsgeld betalen, dus de drempel ligt hoger,” vult Bob Heylen aan.
’t Is dus voor veel opleidingen nog afwachten wat het nieuwe schooljaar zal brengen. Vlaams minister van Onderwijs Zuhal Demir (N-VA) zei eerder al in het parlement dat ze de uitstroom van de zevende jaren volgend schooljaar zal evalueren en zal bekijken of bijsturingen nodig zijn.
