De Wever met een bang hart naar NAVO-top: "We zitten nu al tot onze oogbollen in de miserie"

Gisteren was al duidelijk dat er over de NAVO-norm binnen de regering geen debat meer is. Vorige vrijdag besloten de ministers dat verzet van ons land tegen een verhoging van de norm naar 5 procent geen zin heeft. 

"Meer investeren is onze plicht en we hebben geen andere keuze. Budgettair is dat uiteraard een bittere pil om te slikken", vatte De Wever samen in het parlement deze voormiddag. Binnen de NAVO "vechten tegen een voldongen feit" heeft geen zin, vindt de premier.

"Denk je dat heel de NAVO gaat zeggen: 'Oei, België doet niet mee, nu gaat het feest niet door'. Zo werkt dat niet." Ons verzetten kan zelfs contraproductief werken, denkt hij: "Als je wil afwenden wat onafwendbaar is dan dreig je net alles te krijgen wat je niet wil."

De Wever zal bij de NAVO-bondgenoten daarom pleiten voor flexibiliteit. Zowel voor de invulling van de norm als de termijn waarop we die moeten halen. 

De Wever is optimistisch dat de 5 procent volgende week definitief uiteen zal vallen in 3,5 procent militaire uitgaven en 1,5 procent zogenoemde weerbaarheidsuitgaven. Het gaat dan bijvoorbeeld over kosten voor infrastructuur en cyberveiligheid. De Wever maakt zich sterk dat onder die 1,5 procent allemaal bestaande uitgaven mogen vallen en er op dat vlak dus geen extra budgettaire inspanning geleverd moet worden.

Dat geldt zeker wel voor de militaire uitgaven. De regering heeft vandaag zelfs nog geen zicht op hoe ze de komende jaren de 2 procent-norm zal financieren. Om 3,5 procent te halen, moeten daar jaarlijks nog miljarden bij. 

De regering hoopt dat ze het zelf bij die 2 procent kan houden en dat een verdere verhoging uitgesteld kan worden naar de volgende legislatuur. "Ik ga de grootst mogelijke flexibiliteit vragen", aldus De Wever. Of dat lukt, valt af te wachten: sommige landen willen tegen 2032 al naar 3,5 procent en vragen de NAVO om tussentijdse doelen op te leggen, zodat de leden hun extra investeringen niet kunnen uitstellen. Dat is De Wevers grootste vrees. "Dan wordt het voor ons land zeer moeilijk."

Een andere kwestie die ons land in de problemen kan brengen is de steun aan Oekraïne. België spendeert daar nu jaarlijks meer dan 1 miljard euro aan. Dat bedrag valt vandaag onder NAVO-norm van 2 procent en is voor ons land cruciaal om die norm te halen. De regering heeft schrik dat de regels daarover zullen veranderen en ze de steun niet meer mogen meetellen als militaire uitgaven. 

De Wever zet in aanloop naar de top samen met minister van Defensie Theo Francken (N-VA) en minister van Buitenlandse Zaken Maxime Prévot (Les Engagés) naar eigen zeggen alles op alles om via diplomatie nog goede voorwaarden uit de brand te slepen. "Ik steek daar op dit moment heel veel van mijn tijd in. Als je als slechte leerling nog wat speelruimte wil, moet je nu stilletjes diplomatisch werken."

Die stilte werd afgelopen weekend verstoord door zijn eigen coalitiepartners. Voorzitters Conner Rousseau (Vooruit), Georges-Louis Bouchez (MR) en Sammy Mahdi (CD&V) noemden de NAVO-norm in interviews respectievelijk "belachelijk", "stupide" en "krankzinnig".

De Wever kreeg over die forse uitspraken bezorgde telefoontjes van NAVO-bondgenoten, vertelde hij. De premier stak zijn ergernis in het parlement niet onder stoelen of banken.

"Alle geluid dat vanuit dit land wordt geproduceerd, verstoort de aanpak van de regering en vergroot de kans dat we veel minder gedaan gaan krijgen. Ik wil niet overdrijven in mijn verwachtingen, maar ik zou hopen dat er verstandige dingen worden gezegd in het publieke debat."

De kritiek bij CD&V, Vooruit en MR klonk in het parlement veel minder fors dan in de krant. Vooruit vaardigde zelfs niemand af naar het debat.

Koen Van den Heuvel (CD&V) waarschuwde voor "cijferfetisjisme" over de 5 procent-norm, maar gaf ook toe dat we onder die verhoging niet meer uit kunnen. "We willen geen stijging van het budget waarbij we geen rekening houden met de lange termijn. Er moet een verhoging zijn, maar dat moet helder en efficiënt gebeuren", klonk het bij MR-Kamerlid Mathieu Michel.

Vlaams Belang stelde zich vooral vragen over het beperkte debat in het parlement over het standpunt van ons land op de belangrijkste NAVO-top in lange tijd en "de impact op onze maar ook volgende generaties".

Volgens parlementslid Annick Ponthier blijft het onduidelijk waar de regering nu precies voor gaat pleiten. "Niemand weet wat die maximale flexibiliteit nu eigenlijk moet inhouden. Iedereen vult het in zoals het hem of haar zelf belieft en dus komt dit neer op een blanco cheque." Ook volgens Kjell Vander Elst (Open VLD) "zit er 0,0 sérieux in het debat, terwijl het gaat over veiligheid van ons land."

De linkse oppositie verweet de regering mee te gaan in de "zotte 5 procent" die uit de koker van de Amerikaanse president Donald Trump komt. De Wever sprak dat tegen: het zijn ook de Europese landen die vandaag al veel uitgeven die aansturen op een hogere norm. 

De Wever beseft dat het echte werk pas na de NAVO-top begint. "We zitten nu al tot onze oogbollen in de miserie om 2 procent te halen. We zullen proberen met het best mogelijk resultaat uit Den Haag terug te keren. Maar als het zo zal zijn dat we naar 3,5 procent moeten gaan en daar een groeipad aan verbonden is, dan zal de regering zich daarover moeten beraden en dat gewoon moeten doen."

Als dat het geval is wacht de regering nog zware discussies. Extra besparingen of nieuwe belastingen zijn dan onafwendbaar. 

"Ik hoop samen met u dat de wereld over 2 jaar niet meer in brand staat. Dat Poetin verdwenen is, de oorlogseconomie in Rusland stilgevallen is, dat het regime in Teheran verdwenen is en dat Israël stopt met zijn oorlog in Gaza. Ik hoop dat allemaal, maar misschien zal dat niet het geval zijn en misschien moeten we ons daarop voorbereiden", besloot De Wever.