Het aantal asielaanvragen in België van asielzoekers die al erkend zijn als vluchteling in een ander Europees land, is sterk gedaald. Dat blijkt uit cijfers van de Dienst Vreemdelingenzaken. Het gaat vooral om Palestijnen die al bescherming kregen in Griekenland. Vorig jaar in november piekte het aantal asielaanvragen van elders erkende vluchtelingen naar 1.100. De laatste maanden is dat aantal gedaald naar zo’n 200 per maand.
Veel minder asielaanvragen van Palestijnen die al elders erkend werden als vluchteling
Ons land kreeg vorig jaar opvallend meer asielaanvragen van Palestijnen binnen dan andere landen van de Europese Unie. Nog opvallend: meer dan de helft was al erkend als vluchteling in een ander Europees land, vaak Griekenland. Ze verlieten dus wellicht hun thuisland vóór het conflict in Gaza opnieuw escaleerde.
In totaal kwamen er vorig jaar 4.825 asielaanvragen binnen van elders al erkende vluchtelingen, waaronder dus veel Palestijnen uit Gaza. Het gaat om een verdubbeling in vergelijking met 2023. Vooral in de maand november was er een uitzonderlijke piek van meer dan 1.100 aanvragen.
Minister voor Asiel en Migratie Anneleen van Bossuyt (N-VA) kondigde in april aan dat ze een einde wil maken aan "asielshoppers" door hen geen opvang meer te geven. "Wie Europa rondreist op zoek naar het meest gulle regime, zal dat hier niet meer vinden", zei de minister daarover.
En ook voormalig staatssecretaris voor Asiel en Migratie, Nicole de Moor (CD&V) noemde de situatie "onhoudbaar" en nam maatregelen.
Maar sinds februari is het aantal aanvragen van erkende vluchtelingen opnieuw gedaald. Dat blijkt uit cijfers van Dienst Vreemdelingenzaken. In de maand mei ging het nog om 155 aanvragen. De piek lijkt dus voorbij. De cijfers liggen terug op hetzelfde niveau als vorig jaar.
Ontraden
Waarom kwamen er zoveel Palestijnse vluchtelingen die al in Griekenland bescherming kregen naar ons land? "In België is er een grote Palestijnse gemeenschap. Groter dan in andere Europese landen", vertelt Europees migratie-expert Hanne Beirens. "Door de verschrikkelijke situatie in hun thuisland, hoopten veel Palestijnen dat ons land bereid zou zijn om hen hier een nieuw leven te laten opstarten bij hun vrienden of familie. Ook al kregen ze al bescherming in Griekenland."
Onze regering en de asieldiensten hebben volgens Beirens snel maatregelen genomen, waardoor er intussen minder erkende vluchtelingen doorreizen. "Het gaat dan over ontradingscampagnes en een intensievere samenwerking met de andere Europese lidstaten."
"Maar de grootste focus ligt op het sneller behandelen van asielaanvragen van Palestijnen", vervolgt ze. "En dus krijgt wie al een status van erkende vluchteling heeft in bijvoorbeeld Griekenland, snel een negatieve beoordeling". Ze krijgen daarmee het signaal dat ze niet in België mogen blijven.
Wanneer de eerste Palestijnen vanuit ons land teruggestuurd worden naar Griekenland, worden andere Palestijnen volgens Beirens terughoudender om nog door te reizen. "Ze zijn niet langer bereid om hun huis of job achter te laten om opnieuw te beginnen in België."
Een snelle beoordeling van asielaanvragen, zoals bij de Palestijnen, is eerder uitzonderlijk. De asielzoekers uit de meeste andere landen en regio's moeten lang wachten op een antwoord. Het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen heeft al jaren een enorme dossierachterstand die ze niet weggewerkt krijgen.
Geval per geval
Of de erkende vluchtelingen die doorreizen ook in België bescherming krijgen, wordt geval per geval bekeken. "We onderzoeken eerst of bijvoorbeeld Griekenland de vluchteling voldoende bescherming en ondersteuning geeft", vertelt Olivier Brasseur van het Commissariaat Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen.
"In de meeste gevallen blijkt dat het geval te zijn. De persoon krijgt dan een negatieve beslissing en moet terug naar Griekenland."
Maar bij kwetsbare personen, zoals alleenstaande vrouwen of mensen met een handicap, blijkt de ondersteuning soms toch onvoldoende. "In dat geval bekijkt onze asieldienst opnieuw of ze recht hebben op internationale bescherming. Pas als dat effectief het geval blijkt, krijgt de persoon een verblijfsvergunning en mag die in ons land blijven."
Minister Van Bossuyt reageert voorzichtig positief
"Dat de aantrekkingskracht enigszins vermindert, is een goede zaak", zo reageert minister van Asiel en Migratie Anneleen Van Bossuyt (N-VA).
Voor een duurzame daling rekent ze op de maatregelen uit het paasakkoord van de federale regering die binnenkort van kracht zullen zijn. "Eén van die maatregelen stelt dat wie al beschermd is in een andere lidstaat, niet meer in aanmerking zal komen voor opvang of een nieuwe aanvraag in België."
"Zo zorgen we voor een strenger en eerlijker beleid, waarbij we misbruik tegengaan en onze inspanningen richten op wie wel recht heeft op bescherming."
