Het afgelopen jaar zijn er meer asielzoekers aangekomen in ons land dan in 2023. 56 procent van de asielzoekers kon bewijzen dat ze gevaar lopen in hun land van herkomst. Zij worden na onderzoek erkend als vluchteling of krijgen subsidiaire bescherming. De anderen krijgen een bevel om het land te verlaten. De Palestijnen en Syriërs samen waren goed voor bijna een derde van alle asielverzoeken.
Asielaanvragen zijn gestegen in 2024, Palestijnen vormen grootste groep
Het aantal asielaanvragen in ons land bleef ook vorig jaar hoog. In 2024 kwamen er 33.146 nieuwe asielzoekers aan in ons land. Dat zijn er 12 procent meer dan in 2023, maar nog altijd minder dan tijdens de asielcrisis in 2015.
De asielzoekers dienden een 1e verzoek tot bescherming in. Dat verzoek wordt onderzocht door het Commissariaat-Generaal voor Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS). In 56 procent van de onderzochte dossiers, kon de asielzoeker bewijzen dat hij of zij uit oorlogsgebied kwam of gevaar liep op persoonlijke vervolging omwille van ras, religie, behoren tot een bepaalde sociale groep, politieke of seksuele voorkeur.
Van waar komen ze?
Asielzoekers komen uit landen verspreid over de wereld, het gaat om meer dan 100 verschillende nationaliteiten. Uit sommige landen komen er maar een paar zoals Vietnam, uit andere landen zijn het er meer zoals Rusland, Venezuela en Somalië.
5 herkomstlanden springen er uit. Ze zijn goed voor de helft van de asielzoekers die nieuw aankwamen in ons land. Tussen haakjes staat de erkenningsgraad, het percentage asielaanvragen dat goedgekeurd werd in 2024.
Palestijnen (96%)
Syriërs (92%)
Eritreeërs (95%)
Turken (49,5%)
Afghanen (45%)
Deze mensen komen uit landen met langdurige conflicten of oorlog. Het overgrote deel van hun landgenoten die ook gevlucht zijn, blijven in de buurlanden. Slechts een klein deel vlucht verder weg, naar de EU. Bij de Turken gaat het veelal om mensen die vervolging vrezen omdat ze banden hebben met de Gülenbeweging.
Schommelende cijfers
Per nationaliteit zijn er bovendien grote schommelingen. Neem de Afghanen. In 2022 een paar maanden nadat de taliban Kaboel innam, arriveerden er 5.762 asielzoekende Afghanen. Dat aantal halveerde het jaar erna en bleef ook in 2024 verder dalen tot 1.868.
Het aantal Palestijnen uit Gaza steeg de laatste jaren gestaag. In 2021 waren het er 1.198, dat aantal verdubbelde het jaar erop. In 2023 steeg het aantal verder naar 2.963 om het afgelopen jaar bijna te verdubbelen naar 5.332.
In 2022 was er een plotse stijging van Turkse asielzoekers tot 1.618 en dat cijfer bleef stijgen tot 2.402 het jaar erna. In 2024 daalde het aantal weer naar 1.997.
Ook de totale asielcijfers schommelen van jaar tot jaar en zijn moeilijk te voorspellen. Er zijn tal van factoren die meespelen. Bovendien lopen de schommelingen niet gelijk in elk land. In 2024 daalde het totaal aantal asielverzoeken in de EU, het jaar ervoor steeg dat cijfer. In ons land was het net andersom. Dat was ook zo in Italië, Ierland en Griekenland.
Ook maand per maand zijn er grote verschillen zoals je in onderstaande grafiek kunt zien. Het patroon is grillig.
Afgewezen Afghanen proberen met nieuw verzoek
In 2024 kwam er bovenop de nieuwe asielzoekers ook 6.469 asielverzoeken van mensen die afgewezen zijn bij een eerdere asielaanvraag en dus al in ons land waren. Daarbij waren heel wat afgewezen Afghanen (1.673). Zij hopen via het volgverzoek alsnog erkend te worden als vluchteling.
De mogelijkheid voor een 2e of zelfs meerdere asielverzoeken is er voor het geval er nieuwe elementen opduiken. Beter bewijsmateriaal bijvoorbeeld of de situatie veranderde. Of soms durfde de asielzoekers bij een eerste verzoek niet aan te tonen wat de echte reden is voor zijn of haar vlucht. Denk aan genitale verminking of vervolging wegens seksuele voorkeur waar een groot taboe over hangt in het land van herkomst.
Niet alle asielverzoeken worden onderzocht
Bijna de helft van de asielzoekers vorig jaar had al vingerafdrukken in een ander EU-land. Daar moet normaal gezien ook de asielaanvraag behandeld worden.
"Met het Europees Migratiepact krijgen we meer mogelijkheden om dat soort secondaire migratie tegen te gaan", zegt ontslagnemend staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V). "Het aantal asielaanvragen in België moet fors naar beneden. We moeten verdergaan met structurele hervormingen en ik hoop dat we binnenkort kunnen landen met een sterk Arizona-akkoord."
Ook het aantal erkende vluchtelingen dat opnieuw asiel aanvraagt in België is gestegen tot 4.825. Het zijn Syriërs en Palestijnen die dus al bescherming hebben in landen als Griekenland of Bulgarije. De Moor wil de trend tegengaan. "Zij hebben al bescherming in die landen en genieten daar een legaal verblijf en een recht om te werken."
Opvangcrisis en te lange procedures
Het afgelopen jaar kregen opnieuw duizenden alleenstaande mannelijke asielzoekers geen bed, bad, brood en begeleiding van Fedasil. Hoewel ze recht hebben op opvang, belandden voor het 4e jaar op rij mensen op straat.
Nochtans waren er nog nooit zoveel opvangplaatsen in ons land: 36.200. Fedasil creëerde vorig jaar meer dan 500 extra bedden. Maar de dossierachterstand bij het Commissariaat-Generaal voor de Vluchtelingen en Staatlozen (CGVS) raakt niet weggewerkt. Eind 2024 bedraagt die achterstand 19.600 dossiers. Dat is "bijzonder hoog", volgens het Commissariaat.
Door de achterstand duurt het maanden, soms jaren, voordat asielzoekers een oordeel krijgen over hun asielaanvraag. Al die tijd houden ze een opvangplaats bezet. Intussen zijn er al 3 jaar op rij veel nieuwe asielzoekers.
Dankzij versnelde procedures en aanwerving van extra personeel nam het Commissariaat vorig jaar wel voor een record aantal mensen (34.052) een beslissing in hun asieldossier. Maar "met de huidige instroom is het duidelijk dat naast interne efficiëntiemaatregelen, extra personeel nodig is om de achterstand te kunnen wegwerken."
