"We moeten deze genocide stoppen": Isja uit Gent, Laura uit Brussel, Peter uit Antwerpen en Nawal uit Puurs nemen in Egypte deel aan Mars naar Gaza

Duizenden actievoerders uit landen wereldwijd hebben zich verzameld in Caïro voor een opmerkelijke protestactie. Hun plan: een symbolische mars van 48 kilometer, te voet door de verzengende Sinaïwoestijn.

Bedoeling is dat de activisten vanaf vandaag van de Egyptische kuststad Al-Arish richting de grensovergang met Rafah in Gaza trekken, waar ze vastberaden om toegang zullen eisen tot de belegerde landstrook. Hun boodschap is helder: open een humanitaire corridor, voer onmiddellijk een staakt-het-vuren in en stop de etnische zuivering van het Palestijnse volk.

Het initiatief wordt georganiseerd door de Global March to Gaza, een campagne die ondertussen internationale mensenrechtenorganisaties, vredesbewegingen, activisten, hulpverleners en burgers wereldwijd heeft gemobiliseerd.

Onder hen ook een Belgische delegatie met tientallen deelnemers in Caïro. VRT NWS sprak met Isja, Laura, Peter en Nawal die op dit moment in de Egyptische hoofdstad zijn om deel te nemen aan de Mars.

De 26-jarige Isja reisde drie dagen geleden naar Egypte om zich aan te sluiten bij de solidariteitsmars. "We kijken al meer dan 600 dagen toe hoe de gruwelen in Gaza zich afspelen. Het is genoeg. Het is tijd om in actie te komen."

Isja organiseert sinds de start van de oorlog in Gaza solidariteitsacties in België. "Het voelt allemaal zo machteloos, het verandert niets aan het lijden in Gaza." Voor Isja is het bijzonder moeilijk om niet in te grijpen: "Mijn overgrootmoeder was Joods en sloot zich tijdens de Tweede Wereldoorlog aan bij het verzet. Zij is de enige uit haar gezin die niet gedeporteerd werd. Mijn ouders zijn historici. Never again - voor wie dan ook - iets dat me altijd is meegegeven."

Voor hem is de situatie dan ook glashelder: "Humanitaire hulp moet nú Gaza binnen. We hebben lang genoeg geprobeerd om het vriendelijk te vragen. Het is tijd om het af te dwingen."

Dat het Europa al bijna 20 maanden niet lukt om het geweld van Israël in Gaza te stoppen, is voor hem moeilijk te begrijpen. Hij is scherp voor de Europese Unie: "Israël begaat oorlogsmisdaad na oorlogsmisdaad. De EU heeft meer dan genoeg economische drukkingsmiddelen om Israël te dwingen het internationaal recht te respecteren. We gebruiken ze gewoon niet en dat is voor mij onbegrijpelijk."

"Ik snap niet hoe we nog kunnen blijven discussiëren over tandeloze resoluties en over het erkennen van de Palestijnse staat als er straks mogelijks niets meer van overeind blijft. Voor mij is alle geloofwaardigheid van onze politieke leiders compleet weg. Ik reken eigenlijk meer op de burgers om in actie te komen dan op onze regeringen."

Het vertrek naar Caïro was voor hem en vele andere Belgen dan ook een vanzelfsprekende keuze. "Passief toekijken is geen optie."

Isja schat dat momenteel meer dan 90 Belgen in Caïro zijn, al is het exacte aantal moeilijk te zeggen. Ze communiceren via Signal. "We staan allemaal met elkaar in contact en houden elkaar op de hoogte van de situatie."

Dat is nodig. Zo zijn gisteren meer dan 200 actievoerders die wilden deelnemen aan de Mars op de luchthaven van Caïro opgepakt en door de Egyptische autoriteiten het land uitgezet. “We hadden zoiets al verwacht. De meesten van ons lieten daarom bewust alle symbolen thuis: geen keffiyehs, geen Palestijnse vlaggen. Alles om zo min mogelijk op te vallen. We weten dat groepen geviseerd worden, dus velen zijn alleen naar hier gereisd.”

Ook buiten de luchthavens blijft het oppassen. Tijdens zijn eerste avond in de Egyptische hoofdstad werd Isja opgeschrikt. “Plots kwam de politie in burger ons hostel binnen. 3 Britten die mee zouden marcheren, zijn opgepakt.” Isja had geluk. “Ik en iemand van de Franse delegatie waren net naar buiten gegaan. We hoorden later dat ook andere hostels en hotels bezoek kregen van politiebrigades. We zijn die nacht niet meer teruggekeerd naar onze slaapplaats.”

Egypte heeft namelijk geen officiële toelating gegeven voor de solidariteitsmars. En Israël voert al dagen de druk op om de activisten geen doorgang te verlenen.

Isja schat de kans dat de Mars daadwerkelijk vertrekt “heel klein”. “Het is lang onduidelijk geweest of de Mars überhaupt mocht doorgaan. In België zijn bij de Egyptische ambassade aanvragen ingediend, maar daar is nooit antwoord op gekomen."

Op praktisch vlak is hij voorbereid. "Ik heb een eigen tent, slaapzak en een matje meegenomen." Het konvooi dat vandaag vanuit de kuststad Al-Arish zou vertrekken, wordt in principe begeleid door ambulances, met voorziening van water, voedsel en medische en juridische ondersteuning via ngo’s. Maar of het zover komt, blijft onduidelijk.

"Een kleine kans op slagen mag geen reden zijn om op te geven. We móéten het proberen”, aldus Isja.

"Israël pleegt de ene oorlogsmisdaad na de andere, en het lijkt maar niet te stoppen. Voor mij is het ondraaglijk geworden om gewoon mijn dagelijkse leven voort te zetten", zegt Laura. De 37-jarige uit Brussel kwam gisteravond laat aan in Caïro.

Deelnemen aan de mars was voor haar noodzakelijk. "We worden voortdurend geconfronteerd met beelden van uitgehongerde kinderen, kinderen zonder ledematen. Meer dan 55.000 doden, en dat is waarschijnlijk nog een onderschatting. Maar het gaat niet om de cijfers. Het gaat om mensen. Om Hind Rajab, Fatma Hassona en zoveel anderen. Namen en gezichten die me blijven achtervolgen."

"Elke dag zien we beelden van een genocide, terwijl de Belgische regering toekijkt en niets onderneemt. Deze mars is voor mij een antwoord op die lafheid. Gewone burgers gebruiken hun bewegingsvrijheid, zetten hun lichamen in om een staakt-het-vuren af te dwingen en om humanitaire hulp tot in Gaza te krijgen."

Laura reist samen met een vriendin, die via een andere route onderweg is. In Caïro zullen ze elkaar ontmoeten. Ze hebben zich grondig voorbereid. "Ik heb een slaapzak, een matje, een EHBO-kit en 2 wissels kleren mee. In principe alles om 3 dagen te kunnen wandelen."

Of de mars ook effectief zal plaatsvinden, blijft een groot vraagteken. Voor Laura is de aanwezigheid van honderden internationale actievoerders in Egypte op zich al van groot belang. “Alleen al door hier te zijn, geven we een krachtig politiek signaal”, zegt ze.

"Deze actie gaat in de eerste plaats over Palestina. Over een bevolking die al generaties lang strijdt tegen bezetting, apartheid en geweld. Maar het gaat óók over ons. Wat vandaag in Palestina gebeurt, stelt grenzen op de proef, niet alleen geografisch, maar ook moreel, juridisch en politiek. Wat we vandaag laten gebeuren, waar we in berusten of stilzwijgend aanvaarden, kan morgen elders de norm worden. Ook bij ons. Je ziet het al gebeuren."

Ook de 62-jarige Peter uit Antwerpen voelde dat hij niet langer aan de zijlijn kon blijven staan. Hij heeft als activist het afgelopen jaar verschillende pro-Palestijnse acties georganiseerd in België. 

“We hebben het met eigen ogen gezien. We weten wat er gaande is: dit is een genocide”, zegt hij. “We hebben in België betoogd, universiteiten bezet, acties gevoerd, maar dat volstaat niet. De Belgische regering, en bij uitbreiding Europa, zegt wel mee te zijn met onze verontwaardiging, maar echte politieke actie blijft uit. Als overheden weigeren te handelen, dan moeten burgers het zelf doen.”

De Global March To Gaza is een internationale campagne waarin gewone mensen op een vreedzame manier het voortouw nemen om een einde te maken aan het geweld in Gaza, zegt Peter. “We doen wat ook de activisten van het schip Madleen deden: op vreedzame manier humanitaire druk uitoefenen. Ook zij wilden hulp leveren aan Gaza, maar werden door Israël tegengehouden op internationale wateren.”

Dat deelname risico’s inhoudt, schrikt hem niet af. “We wisten op voorhand dat we misschien niet eens zouden worden toegelaten tot het land, dat we gearresteerd konden worden, of dat de Mars tegengehouden zou worden. Maar dat hoort erbij en het mag ons niet tegenhouden.”

Ook op praktisch vlak is hij voorbereid. “Een kleine 50 kilometer stappen door de Sinaïwoestijn klinkt brutaal, maar we zitten eigenlijk niet zo ver van de Middellandse Zee. Het is niet alsof we in het midden van de verlaten woestijn wandelen, we zullen kleine dorpen passeren. En belangrijk: we worden goed omkaderd door de organisatie, die zorgt voor medische begeleiding, watertransport, voedsel, tenten en noodopvang.”

De focus ligt op 15 juni. Dan willen de deelnemers aan de grens bij Rafah protesteren, samen met gelijktijdige acties in Brussel en op andere plaatsen in de wereld.

“We zullen eisen dat humanitaire hulp Gaza wordt binnengelaten, niet via Israëlische kanalen, maar via neutrale, reguliere routes. En anderzijds: de vijandelijkheden van Israël moeten onmiddellijk stoppen. We spreken hier letterlijk over een genocide. Dat is geen mening meer, dat wordt zo beschreven door specialisten."

"Het is onvoorstelbaar dat onze regeringen en de Europese Unie daar geen conclusies uit trekken. Het associatieverdrag met Israël wordt niet opgezegd. Andere vormen van samenwerking met dat regime blijven gewoon doorgaan. Burgers zeggen luid en duidelijk: Het is gedaan met toekijken, het is tijd voor actie.”

De 39-jarige Nawal uit Puurs kwam eergisteren aan in Caïro. “Ik verblijf hier bij familie van Palestijnse vrienden”, vertelt ze. "Dat was ook mijn verhaal aan de douane."

Eenvoudig was die aankomst niet. Nawal had zich voorbereid op controles. “Ik had op voorhand alles van mijn telefoon verwijderd: geen berichten, geen symbolen, geen foto's. Ook geen kledingstukken die zouden verraden waarvoor ik hier ben.”

De sfeer in Caïro is kalm en beheerst. "Iedereen houdt zich gedeisd. Niemand wil risico’s nemen die de mars of hun deelname aan de mars kunnen dwarsbomen."

Voor Nawal is haar aanwezigheid in Egypte van groot belang. De machteloosheid, frustratie en het verdriet zitten diep."Ik kan zondag ook gaan betogen in Brussel, en dat heb ik bij elk protest gedaan, maar dit is iets anders. We moeten grotere stappen durven nemen.”

Nawal hoopt dat deze acties - de Global March, de Freedom Flotilla, het Noord-Afrikaanse konvooi - mensen wakker schudden. “Dat ze de stille meerderheid in beweging brengen.”

Wat haar hoop geeft? “De gewone mensen die wél protesteren en zich verzetten tegen onrecht. Die hun stem durven gebruiken. Dat zijn voor mij de echte helden. Zij doen wat overheden weigeren te doen.”