Polen trainen voor oorlog en bouwen bunkers: "Beter voorbereid zijn op het ergste"

In de bossen rond Warschau traint de 18e stadsbrigade van het territoriale leger van Polen. Een groep van 12 soldaten oefent vandaag wat ze moeten doen als ze onder vuur komen. De commandant schreeuwt bevelen, de soldaten kruipen op hun buik over de grond.

Het territoriaal leger is een vrijwilligerseenheid. De soldaten moeten minstens 2 dagen per maand komen trainen, maar hebben daarna ook nog een gewone job. Het zijn dus geen beroepsmilitairen.

Tweede luitenant Krzystof Pietrzak werkt als onderzoeksjournalist, maar spendeert alle vrije tijd die hij heeft bij het territoriaal leger. Dat doet hij uit patriottisme: “Ik hou van mijn land, en er is oorlog aan de grens. In de hele maatschappij heerst de sfeer dat we ons moeten voorbereiden. We voelen ons verplicht om ons land te beschermen, onze vrijheid, onze families.”

Het territoriaal leger is inderdaad populair. De voorbije jaren groeide het uit tot 50.000 manschappen, van wie trouwens 20 procent vrouwen zijn. 

De reden daarvoor is natuurlijk niet ver te zoeken. “Er is oorlog in Oekraïne, en wij zijn de volgende”, vat de commandant het samen. Dat het in Polen ook tot een oorlog kan komen, is hier geen paranoia, maar een scenario waar iedereen serieus rekening mee houdt.

Soldaat Alex Ochman is in het gewone leven filmregisseur en scriptschrijver. Zijn Poolse grootouders hebben meegevochten in de Tweede Wereldoorlog, en belandden daarna in het Verenigd Koninkrijk. 

Hij wil zich nu net als hen inzetten voor Polen: “Mijn grootvader kon niet terug naar zijn woonplaats in Polen, omdat het was overgenomen door de Sovjet-Unie na de Tweede Wereldoorlog.  Nu zien we een gelijkaardige expansie van Rusland in Oekraïne. De oorlog daar heeft me dus gemotiveerd om lid te worden van het territoriaal leger. Zodat als er ook hier oorlog zou komen, ik klaar zou zijn om dit land te verdedigen.”

De Poolse premier Donald Tusk heeft aangekondigd dat de komende jaren alle volwassen mannen in Polen een militaire basistraining zouden moeten krijgen. De vrijwilligers van het territoriaal leger nemen daar zelf al initiatief in. 

Deze brigade uit Warschau zou specifiek instaan voor de veiligheid van de hoofdstad. De soldaten zouden bijvoorbeeld kritieke infrastructuur moeten beschermen.

Vanaf dit jaar moeten in Polen alle nieuwe appartementsgebouwen en publieke gebouwen verplicht een schuilkelder hebben. 

Een andere, soms dure vorm van voorbereiding is dat, leren we uit een bezoek aan het bedrijf van Dawid Rybicki. Hij verkoopt bunkers en schuilkelders.

Hij laat ons een toonmodel zien: onder een kogelvrij luik zit een metalen trap die negen meter naar beneden leidt. Daaronder zit een comfortabele bunker uit metaal met een keuken, een slaapkamer, en een bed. 

Voor zo’n luxebunker tellen klanten al gauw enkele honderdduizenden euro’s neer. 

De zaken gaan goed voor Dawid, hij verkoopt per jaar zo’n 120 bunkers. De meeste daarvan zijn wel geen luxebunkers als deze, maar betonnen schuilkelders. Die kosten gemiddeld zo’n twaalf tot vijftienduizend euro, afhankelijk van hoe groot ze zijn.

Door de oorlog neemt de vraag toe, zegt hij: “Mensen worden zich er bewust van dat er op elk moment een conflict kan uitbreken. Het is een soort van verzekering. Mensen hebben dan in hun hoofd dat hun familie veilig is, voor het geval dat.” 

Want daar gaat het uiteindelijk allemaal om: voorbereiding.

Of er nu echt een oorlog zal komen of niet, kan natuurlijk niemand met honderd procent zekerheid zeggen. Maar de dreiging zet al veel in gang: de kassa rinkelt voor bunkerhandelaars, en burgers spenderen hun zaterdagen onder het gebulder van een legercommandant.

Voor tweede luitenant Krzystof maakt dat niet uit: “Je land moet je, net als je familie, beschermen.”

“In ieder geval is het beter om voorbereid te zijn op het ergste”, zegt Alex dan weer. “Als er dan iets gebeurt, ben je in de beste positie waar je in kan zijn.”