Meer dan 8 op de 10 55-plussers die nu werkloos zijn, dreigen op termijn hun werkloosheidsuitkering te verliezen, zo leren cijfers van minister van Werk Clarinval (MR). Zelfs bij de meerderheidspartijen in de Kamer moesten ze even met de ogen knipperen. Heeft de regering de voorwaarden voor die groep om hun uitkering te kunnen behouden dan niet te streng gemaakt?
Beperking werkloosheidsuitkeringen in tijd raakt 55-plussers verrassend hard, oppositie: "Zo duw je mensen in armoede"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Van de 60.000 55-plussers die nu werkloos zijn, zouden er maar een dikke 10.000 hun werkloosheidsuitkering kunnen behouden na 2 jaar werkloosheid. Dat omdat de meesten tijdens hun carrière niet genoeg jaren (minimum 30) gewerkt hebben. Die cijfers kwamen in de nacht van vrijdag op zaterdag bovendrijven tijdens de Kamercommissie Sociale Zaken, waar de geplande beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd werd besproken.
Veel Kamerleden waren enigszins verrast. Tot dusver leek het er altijd op dat veel 55-plussers gevrijwaard zouden blijven van die beperking. Quod non dus. Is die voorwaarde van 30 gewerkte jaren dan niet wat te streng? "Het is een forse regel", geeft Ive Marx, professor sociaaleconomisch beleid aan de UAntwerpen, toe. "30 jaar werken, dat is best wel wat."
Maar tegelijk hoeft die regel ook niet te verbazen, zegt hij. "Het is gewoon een politieke keuze van deze regering. Die maatregel van de beperking van de werkloosheid in de tijd moet het pronkstuk van de regering worden. Ze wil dat die ook iets oplevert, dus dan moet je volumes halen. En dat kan natuurlijk niet als je grote groepen vrijwaart."
Hij verwacht dat dat voor veel werkloze 55-plussers wel degelijk een probleem zal zijn. "Die zullen moeilijk nog aan de slag geraken. Langdurig werkloos zijn en dan nog op die leeftijd, daar kleeft een stigma aan." In het bijzonder maakt hij zich zorgen over de mensen die als eerst hun uitkering zullen verliezen: zij die al meer dan 20 jaar werkloos zijn. "Dat zijn vaak zwakke profielen, mensen met moeilijke verhalen, die veel hebben meegemaakt. Wat gebeurt er met hen als zij hun bestaansmiddelen verliezen?"
CD&V: "Hebben al heel wat meegeteld"
Nathalie Muylle, parlementslid voor meerderheidspartij CD&V, geeft toe dat ze verbaasd was door de omvang van de groep 55-plussers die hun uitkering zal verliezen. Maar ze blijft de loopbaanvoorwaarden verdedigen. Ze vindt die 30 gewerkte jaren dus niet te streng, zegt ze.
Je ziet nu dat een heel grote groep heel weinig rechten opgebouwd heeft, heel weinig gewerkt heeft
Nathalie Muylle, Kamerlid voor CD&V
"Daar zitten niet alleen periodes van werk in, maar ook periodes van langdurige ziekte en werkloosheid. Dus we hebben eigenlijk al heel wat meegeteld om tot die 30 jaar te komen. Je ziet nu dat een heel grote groep heel weinig rechten opgebouwd heeft, heel weinig gewerkt heeft."
Voor een deel zijn dat voor haar "mensen die niet genoeg inzet getoond hebben om te willen werken". "Voor hen dient de sociale zekerheid niet." Wel geeft ze toe dat er ook een andere groep is, die vooral moeilijk naar een job te leiden valt.
"Voor hen is het belangrijk dat we samen met de regio's naar een oplossing gaan zoeken: leefloon kan een oplossing zijn, omdat van daaruit een soort contract afgesloten kan worden waarmee die mensen opnieuw tot op de arbeidsmarkt geraken. Maar je ziet ook bij die groep dat ze ook andere problemen hebben, dat ze bijvoorbeeld sociale vaardigheden missen. Daarin moet je dan eerste stappen zetten, via bijvoorbeeld gemeenschapswerk. Dat moet vanuit de OCMW's geactiveerd worden."
N-VA: "Maatregel is echt nodig"
Ook N-VA-Kamerlid Axel Ronse geeft toe dat hij "geschrokken" was door de cijfers. "Vooral omdat de voorwaarde van 30 gewerkte jaren, waarin in ook nog gelijkgestelde periodes zitten, echt wel soepel is. Als blijkt dat er maar zo weinig mensen aan tegemoet komen, betekent dat dat onze maatregel om het te beperken in de tijd echt wel nodig is."
Ronse spreekt over "een laks beleid van vele jaren". "De werkloosheidsuitkering is een verzekeringsprincipe: je betaalt om in een periode van brute pech een opvangsysteem te hebben. Maar het moet iets tijdelijk zijn. En we moeten mensen zo snel mogelijk aan werk helpen, met alle ondersteuning en middelen."
Volgens hem komt er nu een kans voor lokale besturen om zich te tonen. "Iemand die na 2 jaar nog geen werk vindt, heeft misschien andere problematieken. Op dat vlak staan de lokale besturen heel dicht bij bedrijven en vacatures. Het is nu aan hen om die mensen te helpen."
Groen: "Zeer asociaal"
"De beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd treft de 55-plussers keihard", concludeert Stefaan Van Hecke, fractieleider van Groen in het federaal parlement. "We hebben dat altijd gezegd: de maatregelen van de regering treffen de mensen die het zwakst staan. En daarbij horen ook de 55-plussers."
"Men heeft die uitzondering als een soort wortel voorgehouden. Maar de facto blijkt nu dat er bijna niemand aan die uitzondering geraakt, net omdat het zo moeilijk is om die 30 gewerkte jaren te kunnen aantonen."
Vrouwen komen vaak niet aan die periode van 30 jaar omdat ze - nog altijd - vaak de zorgtaken op zich hebben genomen
Stefaan Van Hecke, fractieleider voor Groen in de Kamer
Van Hecke vreest met name dat vooral vrouwen getroffen worden. "Die komen vaak niet aan die periode van 30 jaar omdat ze - nog altijd - vaak de zorgtaken op zich hebben genomen."
De gevolgen, volgens Groen? "Mensen worden in de armoede geduwd. De voorbije jaren hebben we er met Groen mee voor gezorgd dat de armoedecijfers zijn gedaald. Maar bij deze regering zullen die fors stijgen. Dit is echt wel zeer asociaal."
ACV: "Mensonterend beleid"
"Hoe is het mogelijk dat de regering daar nu pas achterkomt?", klinkt het bij de christelijke vakbond ACV. "We waarschuwen daar al lang voor. Deze besparingsoperatie getuigt van ontstellend amateurisme, waar heel veel mensen wel een zeer hoge prijs gaan voor betalen. Deze mensen gaan zeer moeilijk nog een baan vinden."
"De politieke praatjes om dit goed te praten zijn al even erg als de beslissing. Leeftijdsdiscriminatie speelt nog zeer sterk. De economische situatie is moeilijk. En door hun uitsluiting uit de werkloosheid zullen ze ook niet meer begeleid worden, want OCMW's zullen verzuipen. Dit is mensonterend beleid."
PVDA: "Lege doos"
Ook bij PVDA zijn ze verontwaardigd. "De beloofde uitzondering voor oudere werknemers blijkt een lege doos: de loopbaanvoorwaarde is veel te streng", luidt de eerste reactie daar. "Nu doen parlementsleden van de Arizona-partijen alsof ze schrikken van de cijfers, terwijl wij met PVDA hier net als de vakbonden al een tijdje voor waarschuwen."
"De regering lijkt blind voor de impact van haar beleid, maar zet toch koppig door. Wat vooral stoort, is hoe werkzoekenden ook hier weer afgeschilderd worden als ‘profiteurs’. Dat is wrang, zeker uit de mond van parlementsleden die zelf 9.000 euro per maand verdienen."
"En vooral: een meerderheid van de mensen die straks uitgesloten worden hebben wel degelijk hard gewerkt, maar vaak in deeltijdse jobs, korte en onregelmatige contracten, meestal buiten hun eigen wil. Dat wordt nu koud afgestraft door deze regering."
ABVV: "Gaat in tegen elke logica"
Raf De Weerdt van het ABVV reageert niet verbaasd. "We hadden al begrepen dat de criteria om toch nog een uitkering te krijgen, streng waren. Maar als 80 procent van de 55-plussers geen gebruik kan maken van de uitzondering, dan is er een probleem."
Volgens De Weerdt gaat het beleid in tegen elke logica. "De categorie 55 plus is bepaald omdat die mensen minder kansen hebben op de arbeidsmarkt. Ze hebben het moeilijk en worden gediscrimineerd. Of ze nu veel werken of weinig werken. Dat is bewezen. Dus de uitzonderingsmaatregel zou voor elke 55-plusser moeten gelden."
Vooruit: "Zo nodig herbekijken"
Regeringspartij Vooruit wil de kritiek counteren. "Vooruit heeft keihard onderhandeld om 55-plussers te beschermen", benadrukt federaal parlementslid Anja Vanrobaeys. "Vooruit zal altijd kwetsbare mensen op de arbeidsmarkt beschermen. Daarom hebben wij in deze regering ook onze verantwoordelijkheid opgenomen. "Dat zullen wij blijven doen."
"Deze voorstellen van minister Clarinval zullen nog geëvalueerd worden. Als blijkt dat 55-plussers onvoldoende beschermd zijn, zal dit herbekeken worden. Mensen kunnen op Vooruit rekenen."
