Getrouwd zijn, maar toch apart wonen? Zo kies je de meest voordelige optie voor je belastingaangifte

Een koppel dat gehuwd of wettelijk samenwonend is, is verplicht om een gezamenlijke belastingaangifte te doen. De partners zijn dan ook beide gedomicilieerd op hetzelfde adres. In de aangifte worden de inkomsten en uitgaven van beide partners apart ingevuld, maar het koppel wordt daarna samen belast.

De fiscus voorziet een fiscaal voordeel voor getrouwde of wettelijk samenwonende koppels: het huwelijksquotiënt. Wanneer het inkomen van een van beide partners een flink stuk lager ligt dan dat van de andere partner, wordt bij de berekening van de belasting een deel van de beroepsinkomsten van de partner met het hoogste inkomen aan de andere partner toegekend. Dat deel wordt dan tegen een lager tarief belast, waardoor het koppel in totaal in principe minder belastingen betaalt.

Als een van de partners verhuist, beschouwt de fiscus het koppel als feitelijk gescheiden. Ook al is dat uit noodzaak naar een woonzorgcentrum. Dat wil zeggen dat je op juridisch vlak nog steeds getrouwd bent, maar niet meer op hetzelfde adres woont. Vanaf het moment dat de domicilie van een van de partners verandert, krijg je van de fiscus dan ook automatisch een aparte belastingaangifte. Daardoor kan je indien nodig ook geen gebruik meer maken van het huwelijkquotiënt. Dat kan alleen bij een gezamenlijke aangifte.

"De fiscus kan zich alleen baseren op het Rijksregister en daarin kan hij alleen zien dat mensen een verschillende woonplaats hebben. Een aparte aangifte kan financieel nadelig zijn, maar dat is niet per definitie altijd zo", legt Maurice De Mey van de Fiscale Hogeschool uit.

De feitelijke scheiding gebeurt dus enkel wanneer de partners op een verschillend adres wonen. Voor een verblijf in een woonzorcentrum hoef je niet altijd je domicilie aan te passen.

Wanneer het fiscaal voordeliger zou zijn om toch een gezamenlijke aangifte te blijven doen, kan je dat aanvragen bij de fiscus. Zo kijken koppels die bijvoorbeeld een gezinspensioen ontvangen, dat best goed na. "Neem contact op met je lokale belastingkantoor en vraag om je aangifte gezamenlijk in te dienen. Ze mogen dat niet weigeren, maar je moet er dus zelf naar vragen. Ook als je recent 2 afzonderlijke belastingbrieven ontving, kan je die aanvraag nog doen voor de aangifte die je dit jaar moet doen."

Of een gezamenlijke aangifte fiscaal voordeliger is dan een individuele hangt af van je persoonlijke situatie. Dat is lang niet altijd het geval. "Je kan ook net voordeel halen uit feitelijk gescheiden te zijn. Veel mensen kunnen de kosten voor een woonzorgcentrum moeilijk betalen met hun wettelijk pensioen. Dan loont het soms de moeite om bewust voor een feitelijke scheiding te kiezen. Via de pensioendienst kan de partner die in het woonzorgcentrum woont dan een beroep doen op de inkomensgarantie voor ouderen. Dat is soms nodig, simpelweg om de rusthuisfactuur te kunnen betalen."

Sommige koppels kiezen er ook bewust voor om feitelijk gescheiden te wonen, wanneer ze twee woningen bezitten. Op die manier vermijden ze dat ze op hun tweede woning - bijvoorbeeld een appartement aan zee - een tweedeverblijfstaks moeten betalen. Die belasting wordt geheven op woningen waar niemand gedomicilieerd is, maar wel voor bewoning kan worden gebruikt.