Hongarije schendt met zijn anti-LGBTQI-wet de basiswaarden van de Europese Unie zoals gelijkheid en eerbied voor menselijke waardigheid. Dat concludeert de advocaat-generaal van het Europees Hof van Justitie in een advies. Als het Hof dat advies effectief volgt, kan dat grote gevolgen hebben voor Hongarije en de EU.
De advocaat-generaal vindt dat Hongarije de gelijkheid van LGBTQI-personen in twijfel trekt en zo afwijkt van de basiswaarden van de EU.
Die zitten vervat in het belangrijke artikel 2 van het Europees verdrag. Nooit eerder werd een nationale wet getoetst aan die fundamentele waarden.
"Kinderbeschermingswet"
De Europese Commissie stapte naar het Europees Hof tegen de Hongaarse zogenoemde kinderbeschermingswet. Daarmee verbiedt premier Viktor Orban het promoten of afbeelden van een genderidentiteit of -expressie die niet overeenkomt met het geslacht bij geboorte, geslachtsverandering of homoseksualiteit.
Volgens de regering dient het bannen van de LGBTQI-gemeenschap uit het straatbeeld en de media om minderjarigen te beschermen, maar de Commissie vindt dat die ingaat tegen de Europese basis waarden zoals eerbied voor de menselijke waardigheid, vrijheid, democratie, gelijkheid, de rechtsstaat en eerbiediging van de mensenrechten.
Uitspraak in najaar
Het advies van de advocaat-generaal is nog geen uitspraak. De 27 rechters van het Hof spreken zich pas in het najaar definitief uit. In de meeste gevallen volgen de rechters het advies.
Dat kan verregaande gevolgen hebben. De EU ligt al langer op ramkoers met Orban, die bijvoorbeeld dwarsligt bij Russische sancties. Vanuit de Commissie en andere lidstaten komt vaak kritiek op Hongarije, maar echt ingrijpen doen ze voorlopig niet.
Rode lijn
Met een uitspraak rond artikel 2 zou de juridische basis om echt actie te ondernemen veel steviger zijn.
Bovendien kan dan zwart-op-wit gesteld worden dat Hongarije de Europese waarden niet meer volgt en zo een rode lijn effectief overschrijdt.
De uitspraak kan ook impact hebben op de zogenoemde artikel 7-procedure die al enkele jaren tegen Hongarije loopt. Die kan leiden tot het afnemen van het stemrecht in ministerraden. Daarvoor is unanimiteit onder de andere lidstaten nodig, die er voorlopig niet is. Mogelijk geeft een uitspraak van het Hof over artikel 2 argumenten om de twijfelende landen te overtuigen.
