"De politiek moet collectief een verontschuldiging geven" en "het FAGG is zeer nalatig geweest". Dat zegt minister van Volksgezondheid Frank Vandenbroucke (Vooruit) in de nasleep van de mistoestanden rond spermadonatie in ons land. Vandenbroucke verwijst daarbij naar het nationaal donorregister dat bijna 17 jaar op zich liet wachten.
"Overheid moet collectief verontschuldiging aanbieden": Vandenbroucke kritisch voor FAGG en voorgangers na wantoestanden bij spermadonatie
Nora Eurlings
Gepubliceerd:
In het kort
Minister Vandenbroucke vindt dat de politieke collectief een verontschuldiging moet aanbieden nadat is gebleken dat 52 kinderen in ons land zijn verwekt met sperma van een Deense donor die drager is van een kankerverwekkend gen. Dat zei hij in de Zevende Dag.
Bovendien is hij scherp voor het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten (FAGG). "Ik vind dat het FAGG zeer nalatig is geweest", zegt Vandenbroucke over het feit dat de getroffen gezinnen alleen op de hoogte zijn gebracht over het kankerverwekkende gen, en niet over het aantal lotgenoten.
"Ik heb niet gedacht aan opstappen", zegt Vandenbroucke vanmiddag in de Zevende Dag. "Want ik ben degene die deze wetgeving toepasbaar heeft gemaakt."
De minister van Volksgezondheid heeft het over de nationale databank - Fertidata - die hij in januari 2024 in het leven heeft geroepen. In die centrale databank registeren de fertiliteitscentra nu elk gebruik van donormateriaal. Zo kan gecontroleerd worden dat de limiet van 6 vrouwen per donor niet wordt overschreden.
Ik vind dat de politiek, of de overheid, hier collectief een verontschuldiging moet geven
Frank Vandenbroucke (Vooruit), federaal minister van Volksgezondheid
Maar dat register had er al in 2007 moeten zijn. Dat staat in de wet van 6 juli 2007 die ook het maximum op 6 gezinnen per donor legde. "Dat het dan tot 2021/2022 moet duren tot een minister beslist om die wet te gaan toepassen: dat is niet in orde qua politieke verantwoordelijkheid", aldus Vandenbroucke.
Volgens minister Vandenbroucke is er sprake geweest van "politieke nalatigheid" door opeenvolgende regeringen in wisselende samenstellingen. "Ik ben niet bezig met de afrekeningen van mijn voorgangers te maken. Maar ik vind dat de politiek, of de overheid, hier collectief een verontschuldiging moet geven", klinkt het ook.
Waar gaat het over?
Deze week kwam aan het licht dat 52 kinderen in ons land zijn verwekt door het sperma van eenzelfde donor uit Denemarken. Bovendien is de man drager van een kankerverwekkende variant in het gen TP53, wat mogelijk is doorgegeven aan de donorkinderen.
Het gaat in totaal over 52 kinderen van 37 verschillende vrouwen, die in 12 Belgische fertiliteitscentra zijn behandeld. Daarmee is de '6 vrouwenregel' zwaar overschreden. Die bepaalt de wettelijke limiet van 6 gezinnen per donor. Eén kliniek hield zich niet aan het quotum binnen het eigen centrum. Daar zijn de stalen van de Deense donor gebruikt bij 9 vrouwen.
Bovendien gaat het niet om een alleenstaand geval. In ons land blijkt de limiet van 6 vrouwen al minstens 22 keer overschreden op landelijk niveau sinds 2022. De regel is ook overschreden binnen 3 centra zelf.
"FAGG is zeer nalatig geweest"
"We waren verbijsterd dat het FAGG ons dit niet meteen gemeld heeft. Ten eerste hebben ze niet laten weten dat er een medisch risico is ontstaan, maar ook over het grote aantal slachtoffers waren we niet op de hoogte." De minster zei eerder al dat hij pas op maandag 26 mei op de hoogte is gebracht.
Bovendien is Vandenbroucke scherp voor het FAGG, het Federaal Agentschap voor Geneesmiddelen en Gezondheidsproducten dat verantwoordelijk is voor de inspectie van de fertiliteitscentra. "Ik vind dat het FAGG zeer nalatig is geweest", zegt hij over het geval met de Deense spermadonor.
Wij moesten afgelopen week in alle haast en alle voorzichtigheid die gezinnen op de hoogte brengen dat er ook zoveel lotgenoten zijn
Frank Vandenbroucke (Vooruit), federaal minister van Volksgezondheid
"De moeders zijn op het einde van 2023 en in het begin van 2024 allemaal verwittigd door de fertiliteitscentra dat er een kans was op een genetische afwijking die kanker veroorzaakt. Ze hebben dat toen aan het FAGG bevestigd."
Dat er in totaal 52 kinderen verwekt zijn met het sperma van de Deen, wisten de getroffen gezinnen nog niet. "Wij moesten afgelopen week in alle haast en alle voorzichtigheid die gezinnen op de hoogte brengen dat er ook zoveel lotgenoten zijn", aldus Vandenbroucke.
Het volledige gesprek met minister Vandenbroucke in de Zevende Dag
Na de zomer eerste resultaten audit FAGG
De minister kondigde eerder deze week aan dat er een audit komt van het FAGG, "met een specifieke focus op interne kwaliteitsprocessen, handhaving en inspectie, alsook communicatie met externen." Na de zomer zouden de eerste resultaten daarvan op tafel liggen.
Met een eventuele onderzoekscommissie, die coalitiepartner N-VA niet helemaal uitsluit, zou Vandenbroucke "geen enkel probleem" hebben.
Nog niet zeker of register zal terugkijken
De minister wil ook bekijken of de nationale databank naar het verleden kan worden aangevuld, zoals hij eerder ook al had aangekondigd. "Maar dat is bijzonder gecompliceerd, dus ik wil daar geen valse belofte over doen."
Het staat voor Vandenbroucke wel vast dat gezinnen en donorkinderen ook het recht hebben te weten als er meer dan 6 vrouwen gebruik hebben gemaakt van dezelfde donor, als de overheid dat ook kan weten.
