Europese Commissie opent onderzoek naar grote pornosites als Pornhub en XNXX: "Minderjarigen worden niet beschermd"

Volgens de Commissie zal het onderzoek vooral focussen op het naleven van de regels rond de leeftijdsverificatie op pornosites. De DSA verplicht platformen met pornografische inhoud om effectieve leeftijdsverificatie in te voeren om te voorkomen dat minderjarigen toegang krijgen tot dergelijke content.

Het moet gaan om betrouwbare, proportionele methodes, dus geen eenvoudige "klik op ja als je 18+ bent". Net daar knelt het schoentje: volgens de Commissie zijn de huidige methoden om de leeftijd van gebruikers te verifiëren niet betrouwbaar. Daarom wordt er "per direct een diepgaand onderzoek" opgestart naar de betrokken platformen.

"Alle platformen gebruiken die wegklikbare leeftijdsverificatie op hun landingspagina's. We vermoeden dat dat niet in lijn is met de Europese wetgeving", zegt een EU-medewerker aan de nieuwssite Euractiv . 

Als de platformen volgens de Commissie niet voldoen aan de voorwaarden van de Digital Services Act (DSA), dan kan dat nefaste gevolgen hebben voor het mentale en fysieke welzijn van minderjarigen. Als blijkt dat zij de DSA structureel schenden, kunnen zware sancties volgen, waaronder boetes tot 6 procent van hun wereldwijde omzet. In het geval van de site Pornhub kan die boete dus al snel oplopen tot enkele tientallen miljoenen euro's.

Deze actie moet aantonen dat de EU streng wil optreden tegen het onbeschermd blootstellen van minderjarigen aan schadelijke online-inhoud.

Eind december 2023 werden de 3 populaire pornosites Pornhub, XVideos en Stripchat toegevoegd aan de lijst van VLOP's of "very large online platforms". VLOP's zijn omvangrijke internetplatforms die enorme gebruikersbases hebben (meer dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers) en diverse diensten aanbieden, zoals sociale media, e-commerce en contentconsumptie. Ook platformen als Facebook, booking.com en Wikipedia staan op die lijst. 

Als de platformen zogenoemde VLOP's zijn, moeten ze rekening houden met de Digital Services Act, een Europese wetgeving die beoogt onlineplatforms te reguleren en verantwoordelijkheid op te leggen voor de inhoud die op hun platforms wordt geplaatst.

Dat betekent dat de 3 sites binnen het jaar enkele veranderingen moesten doorvoeren, tegen februari 2024. Concreet kwamen er striktere controles op de leeftijden van hun gebruikers, maar het probleem met zogenaamde "click-away" leeftijdsverificatie – waarbij een gebruiker simpelweg op “Ja, ik ben 18+” moet klikken – is dat deze methode volledig ineffectief is in het tegenhouden van minderjarigen.

Iedereen – ook kinderen – kan op "ja" klikken, zonder dat er bewijs geleverd moet worden van hun werkelijke leeftijd. Er is geen technische of juridische drempel: het systeem vertrouwt blind op de gebruiker.

De 4 grote eerdergenoemde sites zijn trouwens niet de enige platformen die door de Europese Unie in het oog worden gehouden. De Commissie werkt ook met de verschillende EU-lidstaten samen om kinderen en jongeren op kleinere pornosites (met minder dan 45 miljoen maandelijkse gebruikers) te beschermen. De Commissie zegt dat ze tegen eind volgend jaar daarvoor een leeftijdsverificatietool willen hebben.

Volgens de DSA en aanvullende regelgeving in sommige lidstaten (zoals Frankrijk en Duitsland) moeten platforms betrouwbare leeftijdsverificatiesystemen invoeren, bijvoorbeeld ID-verificatie (via eID of paspoort), bankkaartcontroles, vertrouwde derde partijen die leeftijd bevestigen of in sommige gevallen biometrische oplossingen (zoals gezichtsherkenning met leeftijdsschatting).

Deze methoden moeten privacyvriendelijk én effectief zijn, zegt de Europese Commissie wel. Toch ligt de maatregel ook moeilijk bij veel bezoekers van pornosites. Die vinden het vooral belangrijk dat ze anoniem kunnen blijven, en voelen zich misschien afgeschrikt door de (leeftijds)verificatie.