Verschillende video's en beelden die Donald Trump aan zijn Zuid-Afrikaanse collega Cyril Ramaphosa toonde om een 'witte genocide' in Zuid-Afrika te bewijzen, zijn misleidend of uit hun context gehaald. Een foto die een moordpartij op witte boeren moet tonen, is eigenlijk genomen in de Congolese stad Goma. Een video van een begraafplaats voor "duizenden witte mensen" toont dan weer een herdenkingsceremonie van jaren geleden.
Foto uit Congo en ceremonie in plaats van begraafplaats: Trumps bewijs voor 'witte genocide' in Zuid-Afrika meermaals misleidend
Maarten Bockstaele
Gepubliceerd:
Het was een ongemakkelijke situatie die de Zuid-Afrikaanse president Cyril Ramaphosa afgelopen woensdag moest doorstaan. Tijdens een bezoek aan het Witte Huis om de relaties met de Verenigde Staten te heruitvinden, kwam het gesprek met de journalisten ter plaatse al snel op de 'witte genocide' die volgens Donald Trump in Zuid-Afrika aan de gang is. Zo kwam de Zuid-Afrikaanse president in een zorgvuldig gecoördineerde aanval terecht.
"We zien een enorm aantal klachten over Afrika", begint de Amerikaanse president zijn betoog. Volgens Trump zouden witte Afrikaners in het land (afstammelingen van Nederlandse en andere Europese kolonisten, red.) massaal het land willen ontvluchten, omdat ze het doelwit zijn van massamoorden.
Om zijn punt te bewijzen, haalt Trump meerdere bewijsstukken boven. Zo toont hij foto's en artikels die zouden berichten over de moorden op de Afrikaners en speelt hij verschillende video's af. "Ik heb nog nooit zoiets gezien", zegt de president. Ramaphosa probeert meermaals tussen te komen om zijn mening en tegenargumenten te geven, maar slaagt daar amper in.
Ondertussen hebben nieuwsmedia de tijd gehad om de documenten en video's die Trump aan Ramaphosa toonde, te controleren en factchecken. Daaruit blijkt dat meerdere bewijsstukken die een 'witte genocide' moeten onderschrijven, misleidend of uit hun context zijn gehaald.
Foto uit Congo, niet Zuid-Afrika
Tijdens zijn betoog in de Oval Office haalt de Amerikaanse president een hele stapel artikels boven. "Kijk, er zijn doorheen het land begraafplekken te vinden. Dit zijn allemaal witte boeren die worden begraven", zegt Trump wanneer hij een van zijn artikels toont aan de pers. Bij het artikel hoort een foto waarop mensen in hazmat pakken en verschillende lijkzakken te zien zijn.
Het gaat over het artikel 'Let’s talk about Africa, which is where tribalism takes you' van The American Thinker, een rechts-conservatief medium in Amerika. Mediawaakhond Ad Fontes beschrijft The American Thinker als "onbetrouwbaar" en "misleidend". Het medium krijgt dan ook een score van 13,85 op 64 op vlak van betrouwbaarheid.
In de tekst schrijft de auteur dat "de Zuid-Afrikaanse regering het doel heeft om witte mensen te vernietigen". "Na generaties van apartheid heeft de regering Nelson Mandela's doel van raciale harmonie volledig losgelaten", klinkt het.
De hoofdfoto van het artikel die volgens Trump in Zuid-Afrika is gemaakt, komt echter uit Goma. Dat is een stad in het oosten van de Democratische Republiek Congo. Het beeld is gemaakt door het Britse persagentschap Reuters, dat in de stad was naar aanleiding van de gevechten met de Rwandese M23-rebellen. In het artikel wordt namelijk ook gesproken over "honderden vrouwen die in het gebied werden verkracht en levend verbrand".
Herdenkingsceremonie, geen begraafplaats
Op een bepaald moment haalt Trump enkele video's boven die de witte genocide in Zuid-Afrika moeten bewijzen. Op een van de beelden is een stoet tractors te zien, die langs een lange rij witte kruisen rijden. "Dat zijn allemaal begraafplaatsen, met duizenden witte boeren", klinkt het. Wanneer Ramaphosa vraagt waar de beelden zijn gemaakt, antwoordt Trump slechts met "Zuid-Afrika".
De kruisen op de video tonen echter geen graven, maar zijn in 2020 opgezet tijdens een herdenkingsmoment voor een koppel witte boeren. Glen en Vida Rafferty zijn dat jaar in een hinderlaag op hun terrein terechtgekomen en vermoord. Om daartegen te protesteren, werd een herdenkingsmoment georganiseerd.
"Het is geen begraafplaats, maar het was een herdenking", reageerde een van de organisatoren al bij de Britse openbare omroep BBC. BBC Verify - de factcheckredactie van het medium - heeft via Google Street View ook al kunnen aantonen dat de witte kruisen niet langer te zien zijn op de plek waar de herdenking plaatsvond.
'Kill the Boer' : "Ons overheidsbeleid is net het tegenovergestelde"
Trump heeft ook video's laten zien van politieke bijeenkomsten in Zuid-Afrika, waar het 'Kill the Boer'-lied te horen is. Volgens de Amerikaanse president wordt het lied op de video's gezongen door een "functionaris" en "mensen die in het bewind zaten".
Oproep tot geweld of anti-apartheidslied?
'Kill the Boer' is een controversieel lied in Zuid-Afrika. Volgens onder meer Julius Malema is het een oud protestlied tegen het apartheidsregime. Het wordt gezongen om hun politieke agenda te promoten, namelijk het beëindigen van de onrechtvaardigheid rond landeigendom en de ongelijke economische situatie.
Belangengroepen voor de witte Zuid-Afrikaanse boeren probeerden het lied te verbieden. Maar volgens het laatste bekende vonnis vormt het lied geen directe oproep tot geweld en mag het worden gezongen. Het lied zou dan ook geen directe oproep tot geweld zijn en niet letterlijk moeten worden genomen. Dat wil niet zeggen dat er geen geweld tegen blanke boeren is en geen racisme, alleen is een directe relatie met het lied moeilijk aantoonbaar.
De politicus op een van de video's is Julius Malema. Het klopt dat Malema een vooraanstaande politicus is in het land: hij staat aan het hoofd van Economic Freedom Fighters (EFF), een radicaal-linkse partij die bij de laatste verkiezingen 9,5 procent van de stemmen haalde. EFF zit dus in de oppositie in het Zuid-Afrikaanse parlement. Het klopt niet dat de man ooit "deel uitmaakte van het bewind", want hij heeft nooit een positie bekleed binnen de regering.
Ramaphosa benadrukte in het Witte Huis dat de EFF een kleine minderheidspartij is en dat "ons overheidsbeleid net het tegenovergestelde is van wat hij zegt". "In Zuid-Afrika hebben we wel een meerpartijendemocratie, die mensen in staat stelt hun mening te uiten", zei Ramaphosa nog.
Een andere man in de video die 'Kill the Boer' zingt is voormalig president Jacob Zuma, die in 2018 is afgetreden vanwege corruptieschandalen. De video is gefilmd in 2012, toen hij nog president was. Het ANC beloofde kort daarna om het lied niet meer te gebruiken. Zuma verliet vervolgens het ANC en leidt nu de oppositiepartij uMkhonto we Sizwe (letterlijk: Speer van de Natie), die bij de laatste verkiezingen meer dan 14 procent haalde.
