De wereld dreigt veel meer gletsjers te verliezen door de klimaatopwarming dan tot nu toe werd aangenomen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek dat de gevolgen van die opwarming op een langere termijn bekijkt. Dat zal onder andere gevolgen hebben voor de drinkwatervoorziening en de stijging van de zeespiegel. Maar met gericht klimaatbeleid kan het verlies nog ingeperkt worden, benadrukken de wetenschappers.
Dubbel zoveel gletsjers in gevaar als gedacht, maar ambitieus klimaatbeleid kan verlies nog afremmen
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Zelfs als we vandaag stoppen met broeikasgassen uitstoten en de opwarming van de aarde gestabiliseerd wordt op 1,2 graden Celsius, dan nog is 39 procent van alle gletsjers onherroepelijk verloren. Dat is dubbel zoveel als tot nu toe werd aangenomen, waarschuwt een internationaal team van 21 wetenschappers vandaag in een studie in het wetenschappelijke tijdschrift Science.
Ze komen tot die conclusie doordat ze verder hebben gekeken dan het jaar 2100, de horizon die doorgaans gebruikt wordt voor vergelijkbaar onderzoek.
Gletsjers zijn enorme ijsmassa's die erg traag reageren op stijgende temperaturen, nog tot lang ná 2100. Voor de gletsjers aan de Zuidpool kan het al snel gaan om 800 jaar voor de effecten helemaal duidelijk zijn.
Daarom kozen de wetenschappers ervoor om de gevolgen van de klimaatverandering niet tot 2100 maar voor de volgende 2.000 jaar te berekenen.
Gletsjermodellen
De onderzoekers zetten daarvoor 8 verschillende gletsjermodellen in. Dat zijn computerprogramma's die gevoed zijn met de resultaten van jarenlange metingen, en zo min of meer kunnen voorspellen welk effect verdere opwarming in de toekomst zal hebben.
Ze lieten die berekenen wat er rest van de gletsjers bij telkens 80 verschillende niveaus van temperatuurstijging. Ze herhaalden die oefening voor verschillende regio's wereldwijd.
Het team koos onder andere voor het niveau van opwarming dat nu al bereikt is (1,2 graden meer dan vóór de Industriële Revolutie), het meest ambitieuze doel van het klimaatakkoord van Parijs (1,5 graden) en de opwarming waar we met het huidige beleid op afstevenen (2,7 graden).
De resultaten zijn ontnuchterend.
Niet alleen blijkt bijna 40 procent van de gletsjers nu al ten dode opgeschreven. Gaat de wereld verder op het huidige pad, met het huidige klimaatbeleid, dan verliezen we zelfs driekwart van alle gletsjers.
Belastingsgeld
Nochtans zijn die gletsjers erg belangrijk, zegt glacioloog Harry Zekollari (VUB), die meewerkte aan de studie.
"Een gezonde gletsjer is een ongelofelijk ding dat water geeft aan de mens wanneer we het het meest nodig hebben. Een gletsjer wordt groter in de winter en smelt wat af in de zomer. Als je in een vallei woont, krijg je dus water net wanneer het warm en droog is. Op die manier hangen honderden miljoenen mensen wereldwijd af van gletsjers voor hun watervoorziening. "
In België hebben we niet meteen gletsjers in de buurt, maar toch liggen we maar beter ook wakker van hun lot, zegt Zekollari.
"De zeespiegelstijging wordt in grote mate aangedreven door het smelten van ijskappen en gletsjers. Als we onze kust daartegen moeten wapenen, dan zal dat moeten gebeuren met belastingsgeld. Daarvoor maakt het wel degelijk een verschil hoe hoog bijvoorbeeld de dijken moeten worden."
Om nog te zwijgen van andere diensten die gletsjers leveren, bijvoorbeeld voor de energievoorziening (elektriciteit uit stuwdammen) of biodiversiteit.
Vooral Canadese gletsjers in gevaar
Niet alle gletsjers lopen evenveel gevaar.
"De absolute verliezer is het zuiden van Canada. Tot nu toe dachten we altijd dat het nog wel zou meevallen tot 2100. We rekenden op een verlies van 25 tot 30 procent. Maar de regio reageert zeer traag, en nu zien we dat die er zelfs zonder extra opwarming zeer, zeer slecht aan toe is, en 80 procent zal verliezen."
"Iets beter is het gesteld met gletsjers met een sterk hoogteverschil. Die zijn vaak ook wat hoger gelegen, denk aan de gletsjers in de Himalaya. Daar zien we dan weer wel dat elke tiende graad extra opwarming het grootste effect heeft, veel meer dan bijvoorbeeld in het zuiden van Canada dat sowieso al veel verlies zal kennen."
Onze Alpen lopen dan weer een gemiddeld risico.
Boodschap van hoop
Toch willen de wetenschappers benadrukken dat alles nog niet verloren is. De VN hebben 2025 uitgeroepen tot het "Internationale Jaar voor het Behoud van Gletsjers". En net vandaag is er in Tadzjikistan een vierdaagse internationale top over begonnen.
Zekollari hoopt dat zijn bevindingen de deelnemers inspiratie kunnen geven. "Wij zijn wetenschappers en we staan ver van activisten", zegt hij. "Ik ga dus geen uitspraken doen over wat de mensen moeten doen en wat niet. Ik pas de wiskunde en de fysica toe op het systeem van de aarde, en de resultaten zijn jammer genoeg redelijk alarmerend, zeer choquerend zelfs."
"Maar er valt zeker ook een boodschap van hoop te vertellen. Bij het huidige beleid raken we driekwart van de gletsjers kwijt op lange termijn. Dat is echt heel veel. Maar als we de klimaatopwarming beperken tot 1,5 graden Celsius, dan kunnen we nog meer dan de helft bewaren. Door het Parijsakkoord na te leven, kunnen we dus nog een mooi deel redden."
"We zien ook dat elke tiende graad extra opwarming zich zal vertalen in 2 procent extra verlies. Dus of we nu uiteindelijk landen op 1,5 graden of 1,6 of 2 of 2,7, dat maakt echt een verschil."
