Veel excuses, weinig antwoorden: Franse ex-chirurg erkent tijdens laatste ondervraging over honderden slachtoffertjes dat "hij en hij alleen verantwoordelijk is" 

"Meneer Le Scouarnec, sta op. We naderen na drie maanden het einde van deze zittingen. Wenst u een balans op te maken?"

"Ik heb het lijden van deze slachtoffers gezien."

Op de 53e dag van het proces werd Joël Le Scouarnec voor de laatste keer verhoord. Een ultieme poging om een verklaring te vinden voor de gruweldaden die hij op zijn kerfstok heeft. Meer dan 30 jaar lang misbruikte hij in verschillende ziekenhuizen in Frankrijk honderden slachtoffers, veelal kinderen.

Doorheen het proces waren een paar rode draden te ontwaren in zijn verklaringen: "Ik weet het niet meer", "Ik herinner mij de slachtoffers niet meer", "Ik vraag vergiffenis", "Sorry". Vaak herhaalde hij zijn verklaringen monotoon en kalm. Een echte uitleg kwam er niet. 

De volgende (en tegelijk laatste) keer dat hij het woord zal nemen, zal volgende week maandag zijn tijdens zijn laatste woorden voor het verdict valt in de rechtbank van Vannes. 

Terug naar gisteren. Wat moeten we nu eigenlijk onthouden van zijn laatste verklaringen? 

"Ik ben verantwoordelijk en niemand anders. Ik was het. Ik was het die deze kinderen aanviel, ik was het die deze daden pleegde", vertelde Le Scouarnec (nog maar eens). Tijdens het proces bekende hij plots alle aanklachten, veel meer dan wat hij tijdens het onderzoek verteld had. En al was het vanuit juridisch oogpunt een keerpunt, voor de slachtoffers voelde het niet altijd zo oprecht. "Een excuusmachine", vatte een van de slachtoffers samen. 

"Het is geen machine die spreekt", repliceerde Le Scouarnec nog. "Ik ben het, de mens die ik ben en ik besef het leed dat ik heb veroorzaakt." (...) "Waarom zouden ze mij vergeven dat ik hun lichaam bezoedeld heb, ik heb mezelf niet eens vergeven."

Toch ging hij gisteren op hetzelfde elan verder. "Ik kan mezelf niet meer op dezelfde manier bekijken. Ik zie een pedoseksueel en een kinderverkrachter." (...) "Ik was doordrongen van deze perverse impulsen. Ik zag de slachtoffers niet als mensen, maar als de bestemmingen van mijn fantasieën. Maar door het proces heb ik deze mensen gezien, met hun gevoelens, hun emoties, hun lijden, hun ontzetting. De enige mensen die er toe doen, zijn de slachtoffers. Ik ben hen de waarheid verschuldigd."

Wat die waarheid dan precies is, bleef opnieuw wat in het midden. 

Denkt u nog aan de slachtoffers? "Ik weet hun namen niet meer, het waren er zoveel. Ik realiseer me dat ik hun levens en die van hun geliefden verwoest heb. Door sommigen van hun verhalen ben ik bijzonder overstuur geraakt."

Daarbij verwees hij specifiek naar twee slachtoffers: Mathis Vinet en een andere man. Allebei werden ze als kind door Le Scouarnec misbruikt in het ziekenhuis van Quimperlé, allebei pleegden ze zelfmoord. Le Scouarnec beweert nu dat hij hun foto's zal herinneren. 

"Ze zijn dood. Ik ben verantwoordelijk", klonk het nog kort. 

De rechter probeerde nog eenmaal naar een verklaring te vissen, door in te zoomen op de jeugd van Le Scouarnec: "U werd ondervraagd over uw geschiedenis, over het incestueuze klimaat in uw familie. Kon u daarover nadenken?"

"Nee, nog niet." 

Hij benadrukte nog eens dat hij "nog nooit het slachtoffer was": "Ze proberen er alles aan te doen om te achterhalen of ik ooit slachtoffer was, maar ik kan zeggen dat het niet zo was."

"Waarom is het zo moeilijk om over uw familie te praten?", wilde de rechter nog weten. 

"Ik weet het niet."

Zo werd het onderwerp afgesloten. Het ziet er niet naar uit dat Le Scouarnec nog iets zal verklaren waarom hij gedaan heeft wat hij gedaan heeft. 

Le Scouarnec noemde de gevangenis - waar hij sinds zijn arrestatie in 2017 zit - "een bevrijding". Het weerhield hem ervan om nog meer feiten te plegen. "Voor mij was de gevangenis een bevrijding. Niets hield me tegen om door te gaan, niet mijn zus, niet mijn veroordeling in 2005. Ik was te veel doordrongen van deze impulsen."

En hoewel hij benadrukte dat hij die "impulsen" niet meer had, kon hij het risico op een terugval ook niet uitsluiten. "Ik zou ook niet meer in de buurt van een kind komen. Niet omdat ik bang zou zijn om nog iets te doen, maar omdat ik bang zou zijn dat iemand mijn achtergrond kent."

Of hij zichzelf nog als een vrij man zag? "Nee." Maar welke straf hij dan voor zichzelf zag, daar kon hij geen antwoord op geven. 

Volgende week weet hij welke straf hij krijgt, hij riskeert op dit proces 20 jaar cel. Die komt dan bovenop de 15 jaar cel die hij in 2020 kreeg, ook voor de verkrachting van minderjarigen. De kans dat hij nog ooit vrij zal komen, lijkt minimaal.