In de Zuid-Afrikaanse illegale goudmijnen vindt er ernstig kindermisbruik plaats. Sommige kinderen worden specifiek gerekruteerd voor seksuele uitbuiting door volwassen mijnwerkers, terwijl anderen geronseld worden voor goedkope arbeid. Dat onthult BBC op basis van getuigenissen van voormalige mijnwerkers en activisten. Illegale mijnbouw floreert in Zuid-Afrika, ondanks het optreden van de overheid.
Criminele bendes buiten kinderen seksueel uit in illegale goudmijnen in Zuid-Afrika
Leslie Hodge
Gepubliceerd:
In Zuid-Afrika runnen vooral criminele bendes de illegale goudmijnen. Ze lokken kwetsbare minderjarigen de mijnen in en misbruiken ze. Het gaat vaak om kinderen uit buurlanden, die met mooie beloftes worden verleid en zich niet bewust zijn van de gevaren.
Voormalig mijnwerker Jonathan doet aan BBC zijn verhaal. Hij is inmiddels eind de 20 en verbleef zo'n 6 maanden lang onder de grond in zo'n illegale goudmijn.
Ik zag kinderen, tieners eigenlijk, tussen de 15 en 17 jaar oud in de mijn
Jonathan, voormalig mijnwerker in illegale mijn
"Ik zag kinderen, tieners eigenlijk, tussen de 15 en 17 jaar oud in de mijn", vertelt hij aan BBC. "De andere mijnwerkers maakten er soms misbruik van. Ik vond het wat eng, ik voelde mij er niet comfortabel bij."
De tieners worden er verkracht door volwassen mijnwerkers, ze beloven hen een deel van het goud dat ze vinden in ruil voor seks. Tieners die wanhopig zijn, nemen dat risico, getuigt de ex-mijnwerker.
Seks werd ook ingezet als straf, wanneer de kinderen hun taken voor een team niet afwerkten. Het ging volgens hem allemaal om kinderen van buiten Zuid-Afrika, die zich niet realiseerden waar ze aan begonnen.
Het gedrag van de kinderen verandert en ze krijgen vertrouwensproblemen
Voormalig mijnwerker illegale mijn
Er getuigden ook andere mijnwerkers aan de Britse openbare omroep die in minstens 2 illegale mijnen werkten. Ook zij hadden kindermisbruik in de mijnen gezien. Eén van hen getuigde hoe hij zag dat oudere mannen jonge jongens dwongen om seks met hen te hebben. Sommige kinderen werden enkel geronseld om seks te hebben, niet om effectief in de mijnen te werken, voegde hij toe. Hij zei ook dat het misbruik een grote impact op de kinderen had. "Het gedrag van de kinderen verandert en ze krijgen vertrouwensproblemen. Ze willen niet dat je dichtbij ze komt, omdat ze het gevoel hebben dat ze niemand meer kunnen vertrouwen."
"Gelokt uit buurlanden door criminele bendes"
Activist en mijnbouwonderzoeker Makhotla Sefuli bevestigt het verhaal. En voegt toe dat vooral criminele bendes zich met dit soort activiteiten bezighouden. Veel van de kinderen die in de illegale mijnbouw werken, worden volgens Sefuli ontvoerd en verhandeld uit buurlanden. De kinderen worden gelokt met valse beloftes en wordt een job in de reguliere mijnbouw beloofd. Eens in Zuid-Afrika worden hun paspoorten afgenomen, gaat hij voort. "Het is algemeen bekend dat deze jonge jongens worden mishandeld", zegt Sefuli.
Ook ex-mijnwerker Jonathan bevestigt dat hij vanuit een buurland naar Zuid-Afrika is getrokken met de belofte van snel geld te verdienen door in een van de mijnen te werken.
Overheid pakt illegale mijnbouw hard aan
Zuid-Afrika probeert de illegale mijnbouw aan banden te leggen, volgens de overheid kost het de Zuid-Afrikaanse economie zo'n 3,2 miljard dollar. In 2023 lanceerden ze een campagne waarin ze beloofden hard op te treden tegen criminele bendes.
Zo kwamen de erbarmelijke omstandigheden waarin deze jonge mijnwerkers moeten werken aan het licht. De brutale aanpak van de Zuid-Afrikaanse overheid om de mijnwerkers vorig jaar uit de Buffelsfontein-goudmijn te krijgen haalde vorig jaar de wereldpers.
De politie probeerde toen de mijnwerkers in deze goudmijn, die vlak bij de stad Stilfontein in de provincie Noordwest ligt, "uit te roken". Ze beperkte de hoeveelheid voedsel en water, en hoopte dat de mijnwerkers daardoor naar buiten zouden komen en ze hen konden arresteren. Ze lieten de illegale mijnwerkers maandenlang vastzitten onder de grond. Maar er doken beelden op van de vreselijke omstandigheden waarin de mijnwerkers zich bevonden. Hoe uitgemergelde jongens omgeven waren door lijkzakken. Uiteindelijk beval een rechtbank de politie om de mijnwerkers uit de schacht te halen.
Deze beelden tonen de lichamen van tientallen dode mijnwerkers in de illegale goudmijn in Stilfontein, wat verder in de schacht zaten de mijnwerkers die nog in leven waren vast.
De kinderen hebben een trauma opgelopen
Gugu Xaba, CEO van Save the Children South Africa
Achteraf bleek dat 31 van de geredde mijnwerkers uit Buffelsfontein-goudmijn kinderen waren, dat meldde het Zuid-Afrikaanse Department of Social Development. Ze kwamen allen uit Mozambique.
"De kinderen hebben een trauma opgelopen", zei Gugu Xaba, CEO van Save the Children South Africa, aan BBC. De hulporganisatie was betrokken bij het vertalen van verschillende gesprekken tussen de minderjarige mijnwerkers en de reddingswerkers. Xaba zei dat de mijnwerkers eerst erg aardig deden tegen de kinderen, om hen daarna dagenlang te verkrachten. "Het gevoel dat ze niet meer uit die mijn zouden raken, maakte deze kinderen mentaal kapot".
Naar schatting zo'n 6000 verlaten mijnen
De illegale mijnbouw floreert in Zuid-Afrika. Er zijn naar schatting zo'n 6.000 verlaten mijnen. Multinationals trokken er weg omdat deze mijnen niet meer rendabel zouden zijn.
Volgens experts werken er zo'n 30.000 illegale mijnwerkers die 10 procent van het Zuid-Afrikaanse goud produceren. Er zijn dus nog zeer veel plaatsen waar illegale mijnbouw kan plaatsvinden ten koste van kwetsbare kinderen.
