Verboden in Israël, maar wel bij ons in bioscoop: 'The Bibi Files' toont gelekte politieverhoren van premier Netanyahu

"Bij Netanyahu is er niets dat zijn aandacht meer concentreert dan het geluid van de gevangenispoort die achter zijn rug wordt dichtgeslagen", zegt Nimrod Novik, vroeger adviseur van voormalig premier Shimon Peres, aan het begin van de film. Daarmee is de toon gezet. De filmmakers willen het punt maken dat Netanyahu's politieke beslissingen – van de justitiehervorming tot het niet willen beëindigen van de oorlog met Hamas - gedreven worden door de angst voor een gevangenisstraf.

Benjamin Netanyahu werd voor het eerst premier in 1996. Sinds 2009 is hij bijna onafgebroken de regeringsleider, daarmee is hij de langst regerende premier ooit van Israël. Onbesproken is hij allerminst. Er lopen drie rechtszaken tegen de premier vanwege corruptie, vertrouwensbreuk en het aannemen van steekpenningen. In 'The Bibi Files' zijn we getuige van hoe de ondervragingen door de politie gebeuren. 

"In de lente van 2023 contacteerde een anonieme bron mijn producer en geweldige collega Alex Gibney", vertelt Alexis Bloom via videolink vanuit New York. "Alex heeft al zoveel controversiële onderzoeksfilms gemaakt, over Scientology, politieke schandalen, prostitutie, alles… Hij kreeg de vraag om te kijken naar interessant beeldmateriaal." Het had wat voeten in de aarde, het materiaal werd geverifieerd en de producer kreeg het in New York. Al snel vroeg hij Alexis Bloom om samen aan de slag te gaan. Meer dan 1.000 uren videobeelden van ondervragingen kregen zij in handen. 

De verhoren gaan over cadeaus die de Netanyahu’s hebben ontvangen, volgens de politie – dat onderzoeken ze – in ruil voor (politieke) gunsten: een visum – waarvoor Netanyahu zelfs aan Amerikaans Buitenlandminister John Kerry vraagt om tussen te komen, de aanpassing van een wet, unieke overheidsdocumenten… De geschenken die ze ontvangen zijn onder meer een diamanten halssnoer – vele tienduizenden euro’s waard -, dozen vol peperdure champagne (voor echtgenote Sara), Cubaanse sigaren of positieve berichtgeving in het nieuws. "De geschenken worden niet spontaan meegebracht", zegt een getuige. "Er werd om gevraagd, het werd geëist."

Het is opmerkelijk dat er uit de ondervragingen zoveel gelekt is. Eerst in de Israëlische media al in uitgeschreven vorm, daarna dus ook in video. Het kan niet anders dan dat de premier veel vijanden heeft, beaamt Bloom. "Hij heeft inderdaad veel vijanden binnen het systeem. Er is een enorme oppositie tegen Netanyahu. Dat is belangrijk om te beseffen. Mensen beschouwen Netanyahu als sterk en machtig, maar dat is hij in werkelijkheid niet. Hij is een man met veel vijanden. Hij is diep paranoïde en klampt zich met zijn nagels aan de macht vast." Bloom vergelijkt de premier met een gewond dier. "Ik heb altijd gedacht om de film 'Het gewonde dier' te noemen. Een gewond dier gedraagt zich ook heel ongebruikelijk en gevaarlijk."

De verhoren dateren uit 2016 – 2018, al heel wat jaren geleden dus. Lang voor het internationale aanhoudingsbevel dat het Internationaal Strafhof begin 2025 uitvaardigde tegen premier Netanyahu (en zijn vroegere minister van Defensie Gallant en Hamasleider Deif) vanwege de oorlog in Gaza. Het is na die ondervragingen dat Netanyahu in 2019 werd aangeklaagd voor corruptie. Ook de verklaringen/bekentenissen van Hollywood-mediamagnaat Arnon Milchan en het Israëlische miljardairskoppel Sheldon en Miriam Adelson dragen daartoe bij.

Zelf geeft Netanyahu niets toe. Hij ontkent alle beschuldigingen en zegt dat hij het slachtoffer is van een politieke heksenjacht waarbij de media en bevooroordeelde rechtbanken een rol spelen. Vaak zegt Netanyahu dat hij het zich allemaal niet herinnert. Vreemd, zegt zijn entourage, voor een man die een olifantengeheugen heeft, zelfs voor de kleinste details. Opmerkelijk zijn de – vaak agressieve, soms zelfs uitzinnige – verklaringen van Sara Netanyahu. De echtgenote van Bibi is niet bepaald geliefd in Israël, in de film zie je waarom. Ook zoon Yair komt meer dan scherp uit de hoek.

Tijdens de verhoren, in zijn opmerkelijk eenvoudig bureau, lijkt de premier zich ervan bewust dat de ondervragingen worden gefilmd. Zijn retorisch talent zet Netanyahu ook tijdens de verhoren in. "Ik denk dat hij zijn neiging tot optreden niet meer echt aan en uit kan zetten", zegt Alexis Bloom. "Hij is een artiest en dat zie je soms. Je hoort zijn ingestudeerde en gepolijste bariton. Maar de verhoren duren lang en hij wordt moe en gefrustreerd. Dan zie je hem uitglijden. Zijn ondervragers geven niet op en stellen hem vier keer dezelfde vraag. Dan raakt hij gefrustreerd en zie je hem boos worden. Vaak schakelt hij dan over naar het Engels. 'Leugenaars, leugenaars', roept hij in het Engels naar zijn ondervragers."

Opgeven doen die inderdaad niet. De ondervragers nemen hun werk bijzonder ernstig. "Ze stellen lastige vragen en verzamelen veel bewijs. Daarom werd hij aangeklaagd. Maar nu, in 2025, is de situatie compleet anders. Geen van die politieagenten zit nog in zijn oude functie. Ze zijn vertrokken, ontslagen of gedegradeerd. Hun politiekorps staat nu onder leiding van Ben Gvir (de uiterst-rechtse minister van Nationale Veiligheid, nvdr). Het politiekorps is in 10 jaar tijd veel rechtser geworden. Hoe langer het proces duurt, hoe meer elke instelling in Israël wordt uitgehold en bevolkt door loyalisten. Dus hoe langer het proces duurt, hoe beter voor Bibi.”

De ondervragingen worden in 'The Bibi files' afgewisseld met interviews van ingewijden. Onder hen de Israëlische onderzoeksjournalist en co-producent Raviv Drucker, het voormalige hoofd van de Israëlische inlichtingendienst Ami Ayalon, voormalig adviseur Nir Hefetz en jeugdvriend Uri Beller. 

Alexis Bloom verwerkt ook de terreuraanval van Hamas en de oorlog in Gaza in de documentaire. Dat moest, vindt Bloom. Want het één – de corruptiezaak - houdt verband met het ander – de oorlog in Gaza – zegt de regisseur. "Het is een spelletje dominostenen. Het een leidt tot het ander. Als je 2025 wil begrijpen, moet je weten wat in 2016 begon: dat de premier vandaag een oorlog voert, dezelfde man is die in 2016 een enorme juridische aap op zijn schouders heeft gekregen. Dus voor mij was het doel van de film om het grotere plaatje te laten zien."

De oorlog moet voortduren, zo is de redenering. Een akkoord met Hamas wil de uiterst rechtse vleugel niet, dan stappen ze uit de regering. De regering valt en er moeten verkiezingen komen. Die zal Netanyahu – als we de slechte peilingen mogen geloven, en de wekelijkse demonstraties tegen hem – niet meer winnen. Niet meer aan de macht, wordt het moeilijk om uit de rechtbank weg te blijven en misschien zelfs uit de gevangenis. 

In Israël mag 'The Bibi files' niet getoond worden vanwege de privacywetten: iedereen die in de verhoren in beeld komt, zou toestemming moeten geven om in de documentaire opgenomen te worden. Toch gaan er ook binnen Israël volop illegale kopieën rond. En ook Benjamin Netanyahu zelf heeft er veel aan gedaan om de internationale distributie van de film tegen te houden. Zo probeerde hij de vertoning tegen te houden op het filmfestival van Toronto in Canada, maar dat is niet gelukt. In de Verenigde Staten is de film ook nauwelijks te bekijken. In Europa wel. Vanaf woensdag 14 mei in de Belgische cinemazalen.