Opnieuw controverse rond Israëlische deelname aan Songfestival: ook Ierland vraagt EBU om discussie te openen 

De Israëlische deelname aan de liedjeswedstrijd blijft reacties uitlokken. Gisteren heeft de Ierse openbare omroep RTE aan de European Broadcasting Union (EBU) - die het Songfestival organiseert - gevraagd om het debat erover te openen. 

RTE-topman Kevin Bakhurst zei geschokt te zijn door de gevolgen van de oorlog voor de burgers in Gaza en het lot van Israëlische gijzelaars. De Israëlische aanvallen in Gaza blijven voorlopig onverminderd doorgaan. Gisteren zijn minstens 59 Palestijnen om het leven gekomen over de hele Gazastrook. 

"De Ierse omroep vraagt niet om Israël uit te sluiten, maar wel om over de deelname te discussiëren", benadrukt Eurovisiesongfestivalspecialist Gianni Paelinck van VRT NWS in De Ochtend. "Een paar weken geleden hoorden we een soortgelijke oproep vanuit Spanje, dat nota bene een van de 'Big Five' van het Songfestival is. Een van de grootste geldschieters dus."

Ook IJsland en Slovenië riepen eerder al op tot debat. "Maar voorlopig klinken er nog geen expliciete vragen tot uitsluiting bij de openbare omroepen. Er kwam wel al een brief vanuit enkele europarlementsleden en vanuit de artistieke wereld."

Eerder deze week eisten meer dan 70 voormalige deelnemers van Eurovision de uitsluiting van Israël in een open brief. Onder de schrijvers: de Belgisch-Turkse zangeres Hadise, oud-winnaar Savador Sobral en de Britse Mae Muller. 

De reactie van organisator EBU klinkt al jaren hetzelfde. "Het songfestival is een niet-politiek evenement", klinkt het opnieuw. Deelnemers worden dus niet uitgesloten wegens politieke redenen. 

Maar hoe (niet-)politiek is de deelname van Israël aan de zangwedstrijd? "De tekst en uitvoering zijn in elk geval goedgekeurd door de EBU", aldus Paelinck. "Vorig jaar moest de liedjestekst wel aangepast worden, omdat er te veel verwijzingen in zaten naar de aanslag van 7 oktober. Nu ziet de EBU er geen politieke boodschappen in."

Een belangrijke kanttekening: de zangeres, Yuval Raphael, heeft de aanslag van Hamas van 7 oktober overleefd. "Dat is op zich al een statement. De titel van haar liedje is 'New day will rise'. Je kan natuurlijk in veel een politieke boodschap zien, zeker in deze geopolitieke context."

"En Israël grijpt het Songfestival zeker ook aan om zichzelf in de kijker te werken. Ik heb daarnet nog op YouTube een advertentie gezien om te stemmen op hen. Vorig jaar werd er ook sterk geronseld."

"Dan zit je natuurlijk ook met de situatie op het terrein, in Gaza", klinkt het verder. "En dan ga je op het Songfestival iemand zien die de kleuren van het betrokken land, met name Israël, vertegenwoordigt. Dus zelfs al zit er geen expliciete politieke boodschap in het lied of de act, op zo'n festival is snel iets politiek gekleurd."

De VRT volgt voorlopig het standpunt van de EBU. Toch kijkt de openbare omroep niet volledig de andere kant op. "VRT heeft eerder en recent al bedenkingen geuit en vragen gesteld", reageert VRT-woordvoerster Yasmine Van der Borght.

"Zoals vele andere publieke omroepen vinden we het belangrijk dat het Eurovisiesongfestival een verbindend evenement blijft, waar respect en inclusiviteit vooropstaan."

Hetzelfde voorzichtige standpunt horen we van Peter Van de Veire, die voor de VRT commentaar geeft in Bazel. Hij was gisterenavond te gast bij Bar Goens, de nieuwe talkshow van Eric Goens op VTM. "Ik werk voor een omroep, dus ik ga een geweldig Zwitsers antwoord geven: het zou veel handiger zijn als Israël niet meedeed", antwoordde Van de Veire toen Goens naar zijn persoonlijke kijk op de zaak vroeg.

"Als VRT hebben we op een bepaald moment gezegd: 'We maken ons hier toch zorgen over, dit is toch niet oké?' Maar je bent lid van de EBU en zij zeggen dat Israël voldoet aan de voorwaarden en mag blijven meedoen."

Het standpunt van de VRT botst op ernstige kritiek van oppositiepartij Groen. "De reactie van de VRT is blind voor de genocide en etnische zuivering die voor onze ogen plaatsvindt," stelt Vlaams Parlementslid Bram Jaques. "De VRT moet nu eindelijk kleur bekennen en bij de European Broadcasting Union aandringen op uitsluiting van Israël aan het Eurovisiesongfestival." Jaques richt zich wat dat betreft ook tot Vlaams minister van Media Cieltje Van Achter (N-VA).

De discussie zal nog even blijven voortleven onder de omroepen, de organisatoren en de artistieke wereld. Maar hoe kijken de Songfestivalfans naar de kwestie? "Ik verwacht natuurlijk weer veel boegeroep in de zaal, in de 2e halve finale volgende week donderdag, dan treedt Israël op", legt Eurovisionwatcher Paelinck uit. 

"Het is en blijft natuurlijk een liedjeswedstrijd, waar de fans veel plezier aan willen beleven en ook hun land naar de overwinning willen schreeuwen", gaat hij verder. Dus sommigen blijven daar de focus op leggen, maar er zijn ook fans die bijvoorbeeld weigeren om Israël zelfs op te nemen in hun persoonlijke overzichtje van kandidaten."

"Het is de grootste liedjeswedstrijd ter wereld. En hoe apolitiek het ook wil zijn - dat is ook het terechte uitgangspunt denk ik - de geopolitiek kan je nooit buitensluiten, ook de fans kunnen dat niet", besluit Paelinck.