Israël stuurt overlevende van Hamas-aanval naar het Eurovisiesongfestival: "Alarmbellen bij EBU zullen nu wel afgaan"

Yuval Raphael won gisterenavond de Israëlische talentenjacht 'The next star'. De prijs voor de winnaar van het populaire televisieprogramma is een deelname aan het Eurovisiesongfestival. De 24-jarige zangeres mag over enkele maanden naar Basel in Zwitserland reizen om haar land te vertegenwoordigen. Met welk nummer ze daar zal staan, komen we pas over enkele weken te weten.

Raphael begon haar professionele zangcarrière pas vorig jaar. Als kind was ze fan van rockbands zoals Led Zeppelin en Scorpions, maar ook van bijvoorbeeld Beyoncé en Celine Dion.

Vorig jaar bracht de deelname van Israël aan het Songfestival heel wat protest met zich mee. Vanwege de oorlog in Gaza en de vele slachtoffers door Israëlische aanvallen, vonden heel wat mensen dat Israël geen plaats had op de liedjeswedstrijd.

Toch sloot de EBU, de overkoepelende organisatie achter het Songfestival, de Israëlische zangeres Eden Golan niet uit. Haar nummer 'Hurricane' werd zelfs een van de publieksfavorieten, al werd er ook actief geronseld om massaal op Israël te stemmen. Ook vanuit politieke hoek.

Kenners gaven toen aan dat de EBU zich na die tumultueuze editie zou moeten bezinnen, onder meer over de deelname van Israël. Het is dan ook opvallend dat de Israëlische inzending van dit jaar duidelijk gelinkt is aan het conflict in de regio.

De zangeres was op 7 oktober 2023 aanwezig op het Nova Festival toen de radicale Palestijnse beweging Hamas er een grote verrassingsaanval uitvoerde. "Zij en haar vrienden kregen in de gaten wat er gebeurde en schuilden in een van de kleine bunkertjes die daar op verschillende plaatsen staan", zegt Israël-correspondent Sander van Hoorn.

"Hamas heeft daar in het wilde weg geschoten en veel mensen rondom haar zijn gedood. Ze heeft zich dan 8 uur lang schuil kunnen houden onder lichamen van gedode medefeestvierders, tot het leger haar kwam redden."

"Muziek is een van de belangrijkste elementen van mijn genezingsproces", zei de zangeres tijdens de talentenjacht. In een interview voor de finale vertelde Raphael bovendien dat ze in Europa wil optreden om haar verhaal te vertellen.

"Ik wil dat verhaal niet vertellen om sympathie te krijgen. Ik wil daar sterk staan, ook tegenover het boegeroep van het publiek, waarvan ik 100 procent zeker ben dat het er zal komen", zei Raphael volgens The Times of Israel.

Dat de zangeres de meeste stemmen van de kijkers en jury binnenhaalde en het programma zo overtuigend kon winnen, heeft volgens Jonathan Hendrickx, professor mediastudies en Songfestivalkenner, ook te maken met haar verhaal.

"Deze zangeres was al lang een van de favorieten om de voorronde te winnen, net omdat ze vanaf het begin heel duidelijk aangaf dat ze haar verhaal wilde delen met Europa. Zeker in zo'n talentenjacht, werkt een emotioneel verhaal altijd goed."

"Vorig jaar was er al veel boegeroep bij de Israëlische kandidate Eden Golan en ook achter de schermen liepen mensen in een boog om haar heen", zegt Van Hoorn. "Maar Raphael is het gewend om haar verhaal te vertellen. Ze heeft dat zelfs al eens bij de VN gedaan. Daarom zegt ze nu ook dat ze dat boegeroep met rechte rug en opgeheven hoofd in ontvangst zal nemen."

De EBU hamert erop dat het Songfestival een apolitiek evenement is. Zo mogen de nummers geen politieke boodschap bevatten. "Vorig jaar moest de tekst van de Israëlische inzending meerdere malen gewijzigd worden, omdat die te politiek geladen was. De vraag is of dat dit jaar opnieuw het geval zal zijn", zegt Hendrickx. 

"Er is ook een regel die zegt dat je als kandidaat de reputatie en de waarden van het Songfestival niet mag schaden. Dat is uiteraard wat hol, dus het is moeilijk om vast te stellen wat die waarden precies zijn. Maar de EBU zal het ongetwijfeld niet leuk vinden als deze zangeres haar platform gebruikt om dat verhaal te vertellen. Volgens mij gaan zowel bij de EBU als bij de organisatoren in Zwitserland de alarmbellen af nu."

"Maar het feit dat Israël deelneemt aan het Songfestival, is sowieso politiek", zegt Hendrickx. "Israël gebruikt het Songfestival heel duidelijk om zich te tonen aan de wereld."

"Je ziet dat elk moment van normaliteit wordt aangegrepen in Israël", voegt Van Hoorn toe. "Zo was de vrijlating van 3 vrouwelijke gijzelaars enkele dagen geleden een moment van collectieve opluchting. Dat is deze selectie ook weer. Je staat als 1 land achter een vrouw die je gaat vertegenwoordigen op het Songfestival: Israël tegen de rest van de wereld of in dit geval de rest van Europa, dat resoneert altijd."

Of Yuval Raphael goed zal scoren tijdens het Songfestival? "Het gaat voor het 2e jaar op rij om een mooie jongedame met een mooie stem, dus dat heeft ze zeker al mee. Ik verwacht opnieuw een eerder ingetogen lied. Dat zal zeker veel punten krijgen, want ik denk dat Israël nog altijd op veel sympathie kan rekenen."

Maar ondanks die sympathie, verwachten de experts ook opnieuw protest tijdens de komende editie. "Ondanks het staakt-het-vuren, ligt Gaza nog altijd in puin en lijkt het er steeds meer op dat die oorlog gewoon zal doorgaan. En je hebt natuurlijk ook de situatie op de bezette Westelijke Jordaanoever die elke dag moeilijker wordt", zegt Van Hoorn. "Het is dus niet zo dat niemand het nog over Israël zal hebben."