Amerikaanse overheid bezuinigt op cruciale informatie over smeltend poolijs, klimaatwetenschappers luiden alarmbel

Klimaatwetenschappers die het smelten van het zeeijs aan de Noordpool opvolgen, vonden dinsdag een e-mail in hun inbox van het NSIDC, het Amerikaanse datacentrum voor sneeuw en ijs. Het NSIDC kondigde aan dat het enkele belangrijke databanken met informatie over zeeijs, gletsjers en sneeuwbedekking op een laag pitje zet.

Het gaat om erg belangrijke satellietmetingen die voortdurend in kaart brengen hoeveel zeeijs er ronddobbert aan de Noordpool, en hoezeer dat lijdt onder de klimaatverstoring. Het klimaat warmt er 4 keer sneller op dan het wereldwijde gemiddelde.

Wat de impact van de beslissing zal zijn, is nog niet helemaal duidelijk. Voorlopig zegt het NSIDC dat de informatie weliswaar beschikbaar zal blijven, maar "het zou kunnen dat de gegevens niet meer actief onderhouden, geüpdatet of volledig ondersteund worden."

De metingen worden niet alleen gebruikt door wetenschappers. Ook belangrijke industrieën die afhankelijk zijn van de weersomstandigheden, zoals de visserij, maken er gebruik van. En sommige overheden hebben ze nodig om in te schatten hoeveel water er beschikbaar is uit smeltwater. Zelfs nationale veiligheidsdiensten gebruiken de data.

Ook het onderwijs en de media gebruiken die informatie trouwens. Ook VRT NWS doet dat. Het is onder andere dankzij die metingen dat we het nieuws konden brengen dat het zeeijs in februari een dieptepunt bereikte voor de tijd van het jaar.

Zack Labe, een voormalige klimaatwetenschapper van het Amerikaanse Oceanografisch en Klimatologisch Agentschap, noemt de besparingen bij de zeeijs-databank "verschrikkelijk". "Ik weet niet wat ik moet zeggen. Dit is onze meest onmisbare informatie", schrijft hij op het sociale medium Bluesky.

Ook Belgische glaciologen zijn er niet gerust op. "Dit is zeer slecht nieuws", vindt Harry Zekkolari (VUB).

"Gletsjers, ijskappen en zeeijs zijn dynamisch. Vertel aan iemand op straat dat de temperatuur het voorbije decennium is toegenomen met 1,2 graden Celsius in vergelijking met de jaren 1850-1900, dan zal niemand daarvan opkijken. Maar toon cijfers van het veranderende zeeijs en de impact wordt veel duidelijker."

De kracht van de NSIDC-databank is dat die de beschikbare satellietbeelden van het zeeijs voortdurend interpreteert en updatet, en dat in zeer hoge kwaliteit. "Je zou wellicht een nieuw algoritme moeten ontwikkelen en dat dan voortdurend monitoren en updaten", zegt Zekkolari. "Dat kost tijd en geld."

Zijn VUB-collega Philippe Huybrechts, gespecialiseerd in ijsplaten, heeft het over "een belangrijk verlies". Hij gebruikt de tools van het NSIDC in zijn lessen over de klimaatverandering.

Volgens Lander Van Tricht (ETH Zürich) zullen de gevolgen het grootst zijn voor het poolijs- en sneeuwonderzoek. Voor gletsjeronderzoek zijn de metingen minder cruciaal, "omdat real-time of regelmatige updates daarin minder van belang zijn." Specifiek voor gletsjermetingen bestaan er ook goede alternatieven, zoals de World Glacier Monitoring Service in Zwitserland.

Het NSIDC benadrukt dat het de beslissing niet uit vrije wil neemt. "De besparingen die we moeten doorvoeren, geven ons gewoon niet veel bewegingsruimte", zegt een programmamanager in een reactie aan de klimaatwebsite Climate Home News.

De cruciale zeeijs-databank is zo het nieuwste slachtoffer van de besparingen van de Amerikaanse regering-Trump op klimaatwetenschap. Bij het NOAA, zowat de belangrijkste instelling voor klimaatwetenschap ter wereld, zijn er al meer dan 1.000 ontslagen gevallen. En er worden er nog meer verwacht.

In april beschuldigden 1.900 vooraanstaande Amerikaanse wetenschappers de regering-Trump ervan aan censuur te doen en de wetenschappelijke onafhankelijkheid te "vernietigen". "De regering blokkeert onderzoek naar onderwerpen waar ze bezwaar tegen heeft, zoals de klimaatverandering", schrijven ze.

En vorige week nog schrapte president Trump de Nationale Klimaatbeoordeling, een belangrijk vierjaarlijks rapport waar zo'n 400 wetenschappers aan werken. Hoewel zo'n rapport sinds 1990 verplicht is volgens de Amerikaanse wet, vindt Trump het niet meer nodig.

Labe, de ontslagen NOAA-medewerker, roept zijn volgers op Bluesky op om te protesteren tegen het uitdoven van de poolijs-databank. "Dit is opnieuw zo'n situatie waarin we echt de steun van het publiek nodig hebben. Laat je stem horen voor het te laat is."

Het NSIDC vraagt gebruikers van de getroffen databanken om contact op te nemen, en te laten weten hoe ze de informatie precies gebruiken voor onderzoek, onderwijs of planning. "Jouw bijdrage kan ons helpen om het belang aan te tonen van deze databanken en om toekomstige steun te vragen."