De Duitse conservatieve leider Friedrich Merz (69) is dan toch verkozen tot bondskanselier. Hij kreeg in de tweede stemronde 325 stemmen – 15 stemmen meer dan vanochtend. Daarmee greep hij initieel naast de meerderheid, een ongezien tafereel in de geschiedenis van de Bondsrepubliek.
Friedrich Merz alsnog verkozen tot Duitse bondskanselier na historische mislukte eerste stemronde
Ann Willems
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
De opluchting is groot bij de CDU van Merz en bij zijn coalitiepartners CSU (zijn christendemocratische zusterpartij) en SPD (de centrumlinkse sociaal-democraten). Regering-Merz kan dan toch van start gaan.
Vanochtend kreeg Merz slechts 310 stemmen in de Bondsdag (vergelijkbaar met onze Kamer van Volksvertegenwoordigers), terwijl hij er 316 nodig had om de meerderheid te halen. De fractieleiders gingen in beraad en kondigden even na 14 uur aan dat er vandaag nog een tweede stemronde zou volgen.
Daarvan zijn om 16.15 uur de resultaten bekendgemaakt: dit keer mag Merz op 325 stemmen rekenen. In totaal heeft de coalitie CDU, CSU en SPD 328 zetels in het parlement (respectievelijk 164, 44 en 120 zetels). 3 mensen liepen de tweede stemronde dus nog steeds niet in het gareel, maar het zijn er een stuk minder dan de 18 mensen tijdens de eerste keer.
Intussen is Merz al officieel benoemd door bondspresident Frank-Walter Steinmeier. Om 18.20 uur volgt de benoeming van het nieuwe bondskabinet.
Luid applaus voor Friedrich Merz wanneer de resultaten van de tweede stemronde bekend worden gemaakt
Valse start
Crisis vermeden, maar wel een valse start voor de nieuwbakken regering. "Een start waar niemand rekening mee hield", zegt journalist Jeroen Reygaert. "Gisteren ondertekenden de CDU, de CSU en de SPD plechtig het regeerakkoord. Bij de SPD mochten de leden over dat akkoord stemmen, en zij stemden massaal voor. Niets wees in de richting van een afwijzing."
Het lijkt erop dat er ergens sluimerende onvrede moet zijn. Wie vanochtend tegen Merz gestemd heeft, weten we niet. De stemming is geheim. "Er wordt vooral gekeken naar de sociaal-democraten, maar ook daar hebben ze eigenlijk geen verklaring voor wat er gebeurd is."
Merz mag het na de tweede stembeurt dan wel hebben gehaald, de nederlaag vanochtend is een vernedering.
Voor het eerst sinds de Tweede Wereldoorlog is een aantredend bondskanselier er niet in geslaagd om in de eerste stemronde parlementaire steun te krijgen. "Normaal gezien is zo’n verkiezing een formaliteit", aldus Reygaert.
"Merz moet onmiddellijk aftreden"
De resultaten zetten vanochtend Duitsland dan ook op zijn kop.
De radicaal-rechtse partij Alternative für Deutschland (AfD) wilde dat Merz de eer aan zichzelf hield. De AfD werd bij de verkiezingen in februari de tweede partij van Duitsland, maar werd door andere partijen uitgesloten. "Wij zijn klaar voor de regeringsverantwoordelijkheid", schreef voorzitter Alice Weidel op X. "En we roepen op om het verstand te gebruiken. De heer Merz zou onmiddellijk moeten aftreden. De weg moet worden geopend voor nieuwe verkiezingen in ons land."
Ook de Duitse beurs reageerde onmiddellijk op Merz’ initiële nederlaag. De DAX zakte met meer dan 2 procent, waarbij vooral defensie-aandelen werden afgestraft. Merz' uitgebreide investeringsplannen in wapens en infrastructuur worden gezien als een belangrijke motor voor het herstel van de DAX.
De plannen van regering-Merz
De CDU-CSU won de nationale verkiezingen in februari met 28,5 procent van de stemmen. Merz ging een coalitie aan met de Sociaal-Democraten (SPD), die 16,4 procent van de stemmen behaalden.
Regering-Merz wil zich voornamelijk richten op grote investeringen in infrastructuur. Merz heeft ook een strenger migratiebeleid aangekondigd, inclusief grenscontroles en strengere eisen voor naturalisatie, hoewel de SPD heeft benadrukt dat Duitsland een immigratieland blijft.
In het regeerakkoord is ook de historische beslissing genomen om de zogenaamde Schuldenbremse, een begrotingsrem, deels los te laten voor uitgaven in defensie. Dit maakt aanzienlijke militaire uitgaven mogelijk. Merz hoopt met deze aanpak Duitsland sterker op het wereldtoneel te plaatsen, vooral in het licht van geopolitieke onzekerheden.
Eerste felicitaties
Intussen lopen de felicitaties wel binnen. De Oekraïense president Volodymyr Zelensky "hoopt op meer Duits leiderschap op het Europese continent en in de betrekkingen met de Verenigde Staten, nu de toekomst van Europa op het spel staat", schrijft hij op X.
De voorzitter van de Europese Commissie, Ursula von der Leyen, prijst Merz als een "kenner van Europa". "Samen zullen we werken aan een sterk en competitiever Europa”, laat ook zij op X weten. "Ik kijk uit naar onze samenwerking rond een ambitieus en gemeenschappelijk Europees programma", voegt de voorzitter van de Europese Raad, Antonio Costa, daaraan toe.
