De radicaal-rechtse kandidaat George Simion heeft de eerste ronde van de presidentsverkiezingen in Roemenië gewonnen. In de tweede ronde neemt hij het op tegen centrumkandidaat en burgemeester van Boekarest, Nicusor Dan. De kandidaat van de regeringspartijen heeft het niet gehaald en dus kondigt premier Ciolacu zijn ontslag aan.
Radicaal-rechtse kandidaat George Simion wint eerste ronde presidentsverkiezingen Roemenië
Bij het sluiten van de stembureaus zondagavond had Simion ongeveer 30 procent van de stemmen achter zijn naam. Hij klokt af met net geen 41 procent. Daarmee is hij de overduidelijke winnaar van de eerste ronde.
De strijd voor de tweede plaats was enorm spannend. Uiteindelijk trok de 55-jarige onafhankelijke centrum-kandidaat Nicusor Dan aan het langste eind. Dan is momenteel burgemeester van hoofdstad Boekarest. Hij haalt net geen 21 procent van de stemmen en haalt het uiterst nipt van de 65-jarige Crin Antonescu, de kandidaat van de pro-Europese coalitie van de sociaaldemocratische PSD en de centrumrechtse PNL, die samen regering zitten.
Wie is George Simion?
George Simion is de kopman van de radicaal-rechtse Alliantie voor de Unie van de Roemenen (AUR). Simion ontkent dat hij pro-Russisch is, maar hij verdedigt wel enkele controversiële standpunten. Zo wil hij onder meer de wapenleveringen aan Oekraïne stopzetten. Simion is ook een voorvechter van traditionele gezinswaarden en verzet zich tegen het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht.
Simion onderhoudt banden met de MAGA-beweging ('Make America Great Again') van Donald Trump. Hij profileert zichzelf als de 'Trump van Oost-Europa' en voert campagne onder de slogan 'Make Romania Great Again'. Simion vindt dat zijn partij "bijna perfect ideologisch is afgestemd" op de Republikeinse Partij in de VS en beschouwt zichzelf als een natuurlijke bondgenoot van de MAGA-beweging.
"Geschiedenis geschreven"
In een eerste reactie zegt Simion "dat hij het vertrouwen van de Roemenen niet zal beschamen". "Ik wil uit de grond van mijn hart iedereen bedanken die ervoor gekozen heeft om op mij te stemmen", vertelt hij in een opgenomen boodschap. "Het was een daad van moed, vertrouwen en solidariteit. Ik ben dankbaar en verzeker hen dat hun vertrouwen niet zal worden beschaamd. Vandaag hebben we samen geschiedenis geschreven", klinkt het.
Simion lijkt nu op het eerste gezicht de favoriet om ook de tweede ronde op 18 mei te winnen. Toch meent correspondent Frank Elbers dat die kans klein is. "De verwachting is dat Simion nog weinig extra stemmen zal halen. Alle peilingen wijzen erop dat hij het in de tweede ronde zal moeten afleggen tegen zijn tegenstander, ongeacht wie het wordt", zei Elbers zondagavond, voor de volledige uitslag binnen was.
Russische inmenging
De presidentsverkiezingen in Roemenië hadden eigenlijk al lang beslecht moeten zijn. Op 24 november vorig jaar won de onbekende rechts-nationalistische kandidaat Calin Georgescu tot ieders verrassing de eerste ronde van de verkiezingen. Georgescu viel onder meer op met zijn kritiek op de EU, de NAVO en de steun aan Oekraïne.
Maar 2 weken later, op een paar dagen van de tweede ronde, besliste het Grondwettelijk Hof dat de hele procedure opnieuw moest worden gedaan. Rusland zou namelijk via het socialemediaplatform TikTok de campagne van de 62-jarige Georgescu op onrechtmatige wijze beïnvloed hebben. Bovendien werd Georgescu daarna ook nog eens uitgesloten van verdere deelname aan de verkiezingen.
Georgescu en Simion zijn geen partijgenoten. Georgescu behoorde eerder wel tot AUR, maar nam ontslag na een geschil. Mocht Simion ook de tweede ronde winnen, dan komt mogelijk ook Georgescu weer op het voorplan, want Simion heeft hem al een belangrijke functie beloofd.
Premier stapt op
De uitslag van de eerste ronde heeft meteen ook gevolgen voor het voortbestaan van de regering. Begin december vonden parlementsverkiezingen plaats, waarna premier Marcel Ciolacu van de sociaal-democratische PSD zichzelf opvolgde.
Omdat de kandidaat van de regeringspartijen de eerste ronde niet heeft overleefd, kondigt Ciolacu nu zijn ontslag aan. Als reden geeft hij dat de regeringspartijen "hun doel niet bereikt hebben" in de eerste ronde van de presidentsverkiezingen. Ciolacu zegt ook dat hij liever zelf opstapt dan dat de toekomstige president hem vervangt.
Ciolacu was in november ook zelf presidentskandidaat. Hij nam als zittend premier deel aan de omstreden eerste ronde, maar eindigde nipt als derde. Kort daarop nam hij ontslag als premier, maar bij de parlementsverkiezingen van begin december won zijn partij wel, waardoor hij opnieuw premier werd.
