Presidentsverkiezingen in Roemenië doen alarmbellen afgaan op NAVO-hoofdkwartier: dit staat op het spel

De topfavoriet van de vorige verkiezingen, de radicaal-rechtse, anti-EU, pro-Russische Calin Georgescu mag alvast niet meedoen. Nochtans verraste hij in november vriend en vijand toen hij 23 procent van de stemmen wist binnen te halen. De peilingen hadden hem slechts 5 procent van de stemmen toegekend. Hij won daarmee overtuigend van de andere kandidaten.

Maar het Grondwettelijk Hof van Roemenië stak een stokje voor die overwinning. Uit geheime documenten, die later door de rechtbank openbaar werden gemaakt, moest blijken dat de verkiezingen beïnvloed werden door Rusland. Volgens die informatie zouden op verkiezingsdag meer dan 85.000 cyberaanvallen hebben plaatsgevonden op verkiezingscomputers.

Ook werden 25.000 slapende TikTok-accounts geïdentificeerd die de kandidatuur van Georgescu gepromoot hebben. Opnieuw zou Rusland daar voor iets tussengezeten hebben. Daarnaast zou Georgescu ook verschillende influencers betaald hebben om reclame voor hem te maken, terwijl hij zelf aangaf geen cent te hebben uitgegeven.

Georgescu zou geprofiteerd hebben van een gecoördineerde en betaalde campagne op sociale media (in de eerste plaats TikTok), zonder dat openbaar te maken. Verschillende van zijn campagnemedewerkers zouden bovendien banden hebben met georganiseerde criminele bendes en neofascistische groepen.

Om een lang verhaal kort te maken: voor het Hof waren er voldoende aanwijzingen om de uitslag van de eerste ronde nietig te verklaren. Meer zelfs, de kiescommissie heeft Georgescu ook uitgesloten van de nieuwe verkiezingen, die in 2 rondes worden gehouden, vandaag en op 18 mei. 

In een verklaring zei de kiescommissie dat een presidentskandidaat "de grondwet moet respecteren en de democratie moet verdedigen". Omdat Georgescu bij de verkiezingen in het najaar van 2024 de kieswetten heeft overtreden, kan hij ook nu niet meedoen, oordeelde de kiescommissie. 

De weg naar het Roemeense presidentschap ligt dus opnieuw helemaal open, en daar maken enkele ambitieuze politici nu gretig gebruik van.

Een tiental kandidaten staan op het stembiljet, maar slechts een 5-tal maken kans om door te stoten naar de volgende ronde. Al moet daar wel een kanttekening bij gemaakt worden, want die voorspelling wordt gemaakt op basis van dezelfde peilingen die de overwinning van Georgescu afgelopen november helemaal niet hadden zien aankomen.

Hét witte konijn van de verkiezingen is George Simion, kopman van de radicaal-rechtse Alliantie voor de Unie van de Roemenen (AUR). Simion ontkent dat hij pro-Russisch is, maar hij verdedigt wel enkele controversiële standpunten. Zo wil hij de wapenleveringen aan Oekraïne stopzetten en heeft hij Calin Georgescu een belangrijke functie in de nieuwe regering beloofd.

Simion is ook een voorvechter van traditionele gezinswaarden, en verzet zich tegen het huwelijk voor mensen van hetzelfde geslacht.

Simion onderhoudt banden met de MAGA-beweging ("Make America Great Again") van Donald Trump. Hij profileert zichzelf als de "Trump van Oost-Europa" en voert campagne onder de slogan "Make Romania Great Again". Simion vindt dat zijn partij "bijna perfect ideologisch is afgestemd" op de Republikeinse Partij in de VS en beschouwt zichzelf als een natuurlijke bondgenoot van de MAGA-beweging.

In de peilingen staat Simion voorlopig op kop. Hij vist vooral naar de kiezers die op Georgescu hebben gestemd, en na zijn diskwalificatie op zoek zijn naar een nieuwe kandidaat. Hij zou 30 procent van de stemmen kunnen verzilveren. 

Crin Antonescu is een meer gematigde kandidaat, en wordt gesteund door de regeringspartijen Sociaal Democraten, de Nationale Liberalen en de Hongaarse minderheidspartij. Antonescu is een voormalige geschiedenisleerkracht, die in 2012 een korte (slechts 48 dagen) en weinig memorabele passage heeft gemaakt als uitvoerend president. Sindsdien heeft hij geen publiek ambt meer vervuld.

De centrumkandidaat Nicușor Dan is al sinds 2020 de burgemeester van Boekarest. Hij doet, net als de voormalige premier van Roemenië Victor Ponta, mee als onafhankelijke kandidaat. Ponta moest in 2015 ontslag nemen na aanhoudende protesten over de brand in een nachtclub, die aan 64 mensen het leven heeft gekost. Hij werd later ook verdacht van corruptie, maar werd uiteindelijk vrijgesproken.

De laatste kandidaat die volgens de peilingen kans maakt om door te stoten naar de volgende ronde is Elena Lasconi, een gematigde kandidaat van de hervormingsgezinde partij Unie voor de Redding van Roemenië (USR). Ze was ooit journalist, maar wist in 2020 de burgemeesterssjerp te veroveren van een klein dorpje in de buurt van Boekarest. Nu doet ze ook een gooi naar het hoogste ambt van het land.

Er staat veel op het spel bij deze verkiezingen, niet alleen voor Roemenië, maar ook voor de Europese Unie, het militaire bondgenootschap NAVO en de oorlog tussen Rusland en Oekraïne. 

Roemenië ervaart concrete gevolgen van die oorlog. Het land deelt immers een 605 kilometer lange grens met Oekraïne, en het zou ook niet de eerste keer zijn dat een verdwaalde raket zich een weg baant naar Roemeens grondgebied. Daarnaast zijn er geregeld Russische provocaties in de Zwarte Zee.

De binnenlandse veiligheid domineert dus de politieke agenda, maar de Russische nabijheid maakt het land ook voor de NAVO erg belangrijk.

In het zuidoosten van Roemenië, op een boogscheut van de Zwarte Zee, ligt de militaire basis Mihail Kogalniceanu. Al ruim een jaar is er een enorme bedrijvigheid: het is er een komen en gaan van militairen, maar ook van werklieden en aannemers. Tegen 2030 moet de basis de grootste en belangrijkste in Europa worden, in omvang zelfs groter dan de Amerikaanse Ramstein-basis in Duitsland.

Sleep om te vergelijken: in amper 2 jaar tijd is de basis van Mihail Kogalniceanu onherkenbaar veranderd

Zo worden er onder meer nieuwe toegangswegen en een nieuwe landingsbaan aangelegd, komen er nieuwe vertrekken, scholen en een kinderopvang voor het militair personeel en hun families en wordt het stroomnet grondig onder handen genomen. De kosten van die uitbreidingswerken worden geraamd op ruim 2,5 miljard euro. 

Voor de NAVO is Roemenië een erg belangrijk partnerland. Zo heeft het land een groot strategisch belang. Dat merk je als je een blik werpt op een kaart van Oost-Europa. Het land grenst aan Moldavië en Oekraïne, landen waar Rusland steeds meer invloed probeert te verwerven. De Roemeense kuststrook, en dus ook de NAVO-basis Mihail Kogalniceanu, ligt op slechts enkele uren varen van het bezette Oekraïense schiereiland Krim. 

De NAVO is zich erg bewust van het strategisch belang van Roemenië. Daarom is in het land sinds november 2024 een 'NAVO Battlegroup' actief. Dat zijn multinationale gevechtseenheden die zijn opgericht als reactie op de veranderende veiligheidssituatie na de annexatie van de Krim door Rusland in 2014 en versterkt na de Russische invasie van Oekraïne in 2022. Hun belangrijkste functie is het versterken van de oostelijke flank van de NAVO en het waarborgen van collectieve verdediging.

Wie ook president wordt, of dat nu een pro-Russische kandidaat is of niet, de kans is klein dat het bondgenootschap de schop op gaat, benadrukt Tom Simoens, docent geschiedenis aan de Koninklijke Militaire School. "Roemenië blijft lid van de NAVO, en het westers materieel blijft eigendom van de NAVO", zegt hij. De grootste NAVO-basis van Europa zal dus niet meteen in Russische handen vallen. "Dat is op dit moment echt niet aan de orde."

Maar Roemenië kan wel de besluitvaardigheid van NAVO tegenwerken. "Het land was tot nu toe altijd een goede leerling in de klas, maar dat kan veranderen. Er is binnen de NAVO-landen nu al wat onenigheid over de militaire steun aan Oekraïne. Als Roemenië zich aansluit bij de andere Eurokritische landen (Hongarije en Slovakije), dan kunnen ze het de NAVO knap lastig maken."