Trump wil versneld mangaanknollen ophalen op diepzeebodem, China reageert boos en milieuorganisaties bezorgd

Op de bodem van de oceaan liggen grote velden met zogenoemde mangaanknollen, ook wel de truffels van de oceaan genoemd. Ze bevatten kostbare metalen zoals nikkel, titanium en kobalt, en zeldzame grondstoffen die interessant zijn voor de omschakeling naar groene technologie - denk aan batterijen en elektrische auto's. 

Via diepzeemijnbouw zouden de mangaanknollen 'ontgonnen' kunnen worden, al is dat praktisch gezien niet evident omdat ze op grote diepte liggen. 

Heel wat velden liggen in internationale wateren, zoals de Clarion Clipperton Zone in de Stille Oceaan, tussen Mexico en Hawaï. Trump heeft in zijn decreet laten weten dat de VS diepzeemijnbouw versneld wil uitrollen, zowel in de eigen wateren als in internationale wateren, door het vergunningsproces voor commerciële mijnbouw te versnellen en vergunningen te onderzoeken voor internationale wateren. 

Momenteel wordt er nog niet aan grote commerciële mijnbouw gedaan in internationale wateren, en is het wachten op de eerste licenties. De wereld is er verdeeld over: onder meer de Europese Unie steunt een verbod, tot er meer duidelijkheid is over de gevolgen voor het milieu en de ecosystemen in (diep)zee.

Intussen staan bepaalde grote bedrijven (zoals The Metals Company uit Canada) en landen te trappelen om eraan te beginnen. Al jaren wordt er verkend, en wordt er op kleine schaal diepzeemijnbouw uitgetest, onder meer door DEME. Met wisselend succes, zo bleek enkele jaren geleden. 

Trumps decreet is controversieel, zowel op milieuvlak als om geopolitieke redenen. De ontginning in internationale wateren wordt immers geregeld door de ISA (de International Seabed Authority of internationale zeebodemautoriteit), onder de vleugels van de Verenigde Naties, die is opgericht om de diepzee te beschermen. 

Trump moet dus, in principe, langs daar passeren om aan de ontginning in internationaal gebied te beginnen. Maar de nieuwe voorzitter die vorig jaar werd gekozen, Leticia Carvalho, is veeleer terughoudend tegenover diepzeemijnbouw. 

China heeft Trumps decreet al veroordeeld: "De VS schendt er de internationale regels mee en het algemene belang van de internationale gemeenschap."

China is momenteel de dominante wereldspeler als het aankomt op zeldzame grondstoffen, terwijl de VS net op zoek is naar meer. Volgens de Trump-administratie kan de ontginning de Amerikaanse economie op termijn met ruim 260 miljard euro stimuleren. 

Ook milieu-organisaties zijn bezorgd. "De VS heeft geen enkel recht om een industrie te starten die ons gemeenschappelijk erfgoed vernietigt voor de winst van enkele bedrijven", zegt Joeri Thijs van Greenpeace België. 

Mangaanknollen groeien bijzonder traag - ongeveer 10 millimeter per miljoen jaar. Het ecosysteem in de diepzee is een bijzonder traag ecosysteem, en net daarom zijn tegenstanders bezorgd. Het zou bijzonder lang kunnen duren vooraleer het opnieuw hersteld raakt, en de exacte impact van een mogelijke massale ontginning is nog altijd niet duidelijk.

De diepzee is bovendien het enige nog ongerepte ecosysteem op aarde, zeggen ze. Vorig jaar meldden wetenschappers in een nieuwe studie dat mangaanknollen zuurstof produceren. 

Die spectaculaire ontdekking sterkt Jan Mees van het Vlaams Instituut voor de Zee (VLIZ) in zijn mening dat we best nog even wachten met diepzeemijnbouw.

"Tot nu toe werd de impact vaak weggerelativeerd. Het is maar een klein gebied, redeneerde men dan. Maar nu ontdekken we daar processen waar we erg goed over moeten nadenken. Wat zijn de gevolgen voor het fysisch functioneren van de oceaan als we daar aan mijnbouw doen? Dat zijn processen waar je niet aan wil morrelen voor je goed weet wat er gaande is", vertelde hij daar eerder over aan VRT NWS.