Pano vindt 'spice' in vapes van Vlaamse tieners: "Tot 50 keer sterker dan cannabis en even verslavend als heroïne" 

Middelbare scholen in Vlaanderen trekken aan de alarmbel: steeds meer leerlingen vapen, en ze starten op een steeds jongere leeftijd. Uit een rondvraag van Pano bij 223 middelbare scholen in Vlaanderen en Brussel blijkt dat 4 op de 5 scholen het vape-gebruik het afgelopen jaar zagen toenemen. Ongeveer evenveel scholen ervaren dat als een probleem. 

Naast de 'gewone' vapes, gaan er bovendien heel wat vapes die THC zouden bevatten, de belangrijkste psychoactieve stof in cannabis. Maar liefst 1 op de 3 scholen geeft aan dat ze al eens leerlingen hebben betrapt die onder invloed waren door het gebruik van zo'n cannabisvape.

De redactie van Pano wil testen wat er precies in die vapes zit, en komt via Snapchat in contact met enkele dealers die "THC-vloeistof" verkopen. Op een afspraak promoten de dealers de vloeistof als een betere versie van cannabis. "Omdat ze dat niet kunnen testen in urine en speeksel", beweert een van de dealers. Dat is positief volgens de dealer. "Toch als je met de auto rijdt."

In totaal krijgt de redactie 8 flesjes met "THC-vloeistof" in handen: 3 via de Snapchat-dealers, 4 van een bezorgde ouder, en 1 flesje dat bij een middelbare school in beslag werd genomen. De redactie wil testen of de flesjes wel echt THC bevatten, of een schadelijkere stof: spice. 

Met een sneltest die ontwikkeld werd door professor Pudney kan de redactie de 8 flesjes testen. Als die een rood lampje geeft, zijn we voor 95 procent zeker dat de vloeistoffen synthetische cannabinoïden of spice bevatten. 

Alle 8 de vloeistoffen testen positief, en bevatten dus wellicht spice. De redactie van Pano test ook een wegwerpvape die in enkele scholen in beslag genomen werd. Online wordt de vape in de markt gezet als een cannabisvape. Maar volgens de test bevat ook deze vape spice. 

Of de test van Pano representatief is, weten we niet. Maar duidelijk lijkt dat de verslavende spice-vapes ook in ons land voet aan de grond hebben gekregen. 

Pano legt de resultaten voor aan Filip Lardon, kankerexpert en professor aan de Universiteit Antwerpen. Die reageert geschokt. "Ik vond het al heel erg dat nicotine een fruitsmaakje of snoepsmaakje had gekregen, maar als ik nu zie dat ook sommige drugs een snoepsmaakje gaan krijgen... Straks gaan hier ongelukken mee gebeuren." 

Ook scholen maken zich zorgen over de cannabisvapes. "Vroeger had je een duidelijk onderscheid: dit zijn sigaretten en dit zijn joints. Nu zijn het allemaal vapes. En in sommige vapes zit nog iets extra", vertelt Alessandro Fontana, directeur van het GO Atheneum Campus Louis Zimmer in Lier. "Dat maakt het voor die jongeren veel moeilijker om in te schatten wat de echte gevaren zijn." 

Fontana heeft zelf ook al ervaring met leerlingen die onder de invloed zijn van zo'n cannabisvape. Enkele weken geleden moest de directeur nog een leerling uit de les halen die duidelijk onder invloed was. "De jongen reageerde heel traag en verdwaasd. Hij was bleek en zijn ogen stonden half dicht", vertelt Fontana. "Hij zei dat er niets aan de hand was, maar je merkte meteen dat er wél iets aan de hand was." 

Fontana merkt dat de jongen duizelig is en amper nog op zijn benen kan staan. Na enkele vragen van de directeur geeft hij toe dat hij getrokken heeft aan een vape met THC. Maar van wie die vape dan komt, wil hij niet zeggen.

Of de vape die de jongen in Lier gebruikte spice bevatte, is moeilijk te zeggen. Maar het verhaal doet denken aan iets wat ze in Engeland enkele jaren geleden meemaakten. In de zomer van 2023 verschijnen in Engelse media verschillende berichten van kinderen die in elkaar zakken op school na het gebruik van "THC-vapes".

"Dat vond ik vreemd, want dat is niet wat er normaal gezien gebeurt met THC of met vapes", vertelt professor Pudney van de Universiteit van Bath. "THC kan zeker wel een negatief effect hebben, maar je hebt echt heel veel nodig voor een overdosis." 

Professor Pudney besluit daarom om honderden vapes te testen die in beslag waren genomen in Engelse middelbare scholen. 

Al bij de eerste steekproeven ontdekt hij dat heel wat vapes spice bevatten. In één school ging het om bijna een kwart van alle in beslag genomen vapes. "We dachten dat dat een uitzondering moest zijn. Dus we namen een steekproef in de hele regio, en toen ontdekten we dat ongeveer 15 procent van alle vapes die in beslag waren genomen door leerkrachten eigenlijk spice-vapes waren." 

Professor Pudney en zijn team besluiten om de steekproef uit te breiden naar verschillende regio's in Engeland, steeds met dezelfde resultaten. In totaal test het team 596 vapes uit heel Engeland. In 1 op de 6 vapes vinden ze spice.

"We realiseerden ons dat dit niet zomaar iets is dat af en toe opduikt in een artikel in de media. Dit is een drug die veel wordt gebruikt op scholen", besluit professor Pudney. 

Hoe breed spice verspreid is in ons land, weten we niet. Maar bij het Nationaal Instituut voor Criminalistiek en Criminologie (NICC) zien ze sinds midden vorig jaar wel een "exponentiële stijging in het aantal vapedossiers". Sinds begin dit jaar komt er zelfs wekelijks een vape-dossier binnen voor analyse op de aanwezigheid van drugs, klinkt het.

Op een groot onderzoek naar cannabisvapes in ons land blijft het volgens Filip Lardon wel nog wachten. "Maar dat onderzoek zal wel komen. We moeten dat onderzoeken, zeker als we meer ernstige gevallen gaan zien van verslavingen of incidenten waarbij jongeren naar het ziekenhuis gebracht moeten worden", zegt Lardon. "Nu kunnen we alleen maar waarschuwen dat dit voor jongeren heel ernstige gevolgen kan hebben."