Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) wil eenvoudigere vergunningsregels die minder vatbaar zijn voor beroep. Dat zegt hij als reactie op een reportage van Pano over bouwprojecten die jaren vertraging oplopen door een overvloed aan regelgeving en eindeloze beroepen. Experts zeggen dat er vooral nood is aan één duidelijk juridisch kader, en dat het niet voldoende is om enkel maar de procedures te versnellen.
Minister Brouns wil vergunningsregels ruimtelijke ordening vereenvoudigen: "Misbruik van beroepsprocedures tegengaan"
Ine Philippe
Gepubliceerd:
Uit onderzoek van Pano blijkt dat het aantal klachten tegen grote woonprojecten de voorbije jaren met de helft is gestegen. In 2019 werd tegen 23 procent van die projecten een klacht ingediend, in 2023 was dat al 35 procent. Die klachten leiden vaak tot jarenlange procedures.
Om die lange en dure procedures te vermijden treffen ontwikkelaars vaak financiële regelingen met de klagers. Maar, zo waarschuwt voormalig Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck, sommige klagers zien in die regelingen intussen een nieuw verdienmodel.
Zo vertelt een anonieme vrouw in Pano hoe ze tot 3 keer per maand een klacht indient tegen verschillende projecten in haar buurt. Vaak trekt ze haar klacht ook weer in, nadat ze een financiële regeling heeft getroffen met de tegenpartij. "Als ze weten dat mijn klacht grote kans maakt, dan kan dat bedrag hoger oplopen", vertelt de vrouw.
Geen oneindige procedures meer
Vlaams minister van Omgeving Jo Brouns zegt in De Ochtend op Radio 1 dat het niet de bedoeling kan zijn dat mensen misbruik maken van de beroepsmogelijkheden. "Als er een ernstig persoonlijk nadeel is, moet je dat kunnen aantonen. Maar we zien vandaag dat de slinger doorslaat, en dat sommige mensen het systeem misbruiken en er een businessmodel van maken."
Brouns wil ervoor zorgen dat de beroepsprocedures in de toekomst niet meer oneindig lang uitgerokken kunnen worden. "Als je vandaag een beroep wil indienen bij een vergunningsverlenende overheid, zou je meteen al je kaarten op tafel moeten leggen. Vandaag gebeurt het nog te vaak dat een beroepsindiener een aantal kaarten tegen de borst houdt", zegt de minister. Op die manier kunnen sommige mensen in beroep blijven gaan.
Bovendien wil Brouns dat de voorwaarden om een beroep in te dienen strenger worden. Hij kijkt daarvoor ook naar de raad voor vergunningsbetwistingen. "De raad voor vergunningsbetwistingen mag daar wat mij betreft kritischer naar kijken. Als er geen sprake is van een ernstig nadeel, hebben we te maken met een onrechtmatig beroep."
Ook bouwfederatie Embuild wil dat enkel mensen die persoonlijk en rechtstreeks getroffen worden door bouwprojecten nog in beroep kunnen gaan. Bovendien willen ze dat mensen die onterecht procedures misbruiken zelf moeten opdraaien voor de schade die ze veroorzaken.
"Dat is geen pleidooi tegen inspraak of rechtsbescherming, maar voor een systeem dat misbruik tegengaat en maatschappelijke vooruitgang mogelijk maakt. Wie écht begaan is met leefkwaliteit, duurzaamheid en betaalbaar wonen, wil dat goede projecten sneller en efficiënter gerealiseerd kunnen worden", zegt de federatie.
Waar blijft het Beleidsplan Ruimte Vlaanderen?
Experts in Pano klagen vooral over de wildgroei aan regelgeving. De regels rond ruimtelijke ordening zijn de afgelopen jaren zo sterk uitgebreid, dat je altijd wel een argument kan vinden om een project stil te leggen en een vergunning onderuit te halen. Voormalig Vlaams Bouwmeester Leo Van Broeck pleit voor één eenvoudig juridisch systeem.
Ook verschillende organisaties uit de bouw- en vastgoedsector leggen nu een eisenbundel op tafel waarin ze pleiten voor een drastische vereenvoudiging van de regels. Tegenstrijdige visies op verdichting tussen het Vlaamse en lokale niveau moeten worden weggewerkt, zegt de federatie.
Sinds 2011 is er al sprake van een Beleidsplan Ruimte Vlaanderen, dat het huidige Ruimtelijk Structuurplan Vlaanderen moet vervangen, en moet zorgen voor één duidelijk kader voor alle niveaus in Vlaanderen. Maar dat plan is nog altijd niet volledig af.
"In de vorige legislaturen is dat inderdaad blijven liggen", erkent minister Brouns. "Ik heb meteen opgenomen om de visie die er nu is concreet uit te werken, om richting te geven aan onze lokale besturen." Volgens Brouns is het de bedoeling dat het beleidsplan deze legislatuur wordt goedgekeurd.
"De eerlijkheid gebiedt mij wel te zeggen dat al die regels er gekomen zijn om ons als burgers of het milieu te beschermen", voeg Brouns eraan toe. "Maar je kan je de vraag stellen of die slinger vandaag niet helemaal doorslaat. Ik denk dat we ook naar een samenleving moeten gaan die minder regels nodig heeft, en waar we elkaar ook moeten durven confronteren met de realiteit dat de open ruimte in Vlaanderen steeds schaarser wordt."
We moeten naar een samenleving gaan die minder regels nodig heeft
Vlaams minister voor Omgeving Jo Brouns
Tegelijk is er wel een grote nood in Vlaanderen aan nieuwe woningen, erkent de minister. "We moeten tegen 2040 450.000 woningen bijbouwen. Dus we zullen dat met elkaar moeten verzoenen. En dat zal betekenen dat we dichter bij elkaar moeten gaan wonen, meer in de hoogte moeten bouwen en ook op de juiste plaatsen moeten bouwen."
"Dat allemaal verzoenen, dat is ook een collectieve verantwoordelijkheid die we als samenleving moeten dragen."
