"De sterkste tekenen tot nu toe van mogelijk leven buiten ons zonnestelsel." Zo noemen wetenschappers de ontdekking die ze deden met behulp van de James Webb-ruimtetelescoop. Er is nog geen sprake van direct bewijs, maar volgens hun onderzoek zijn er op de planeet K2-18b sporen van moleculen ontdekt die op aarde enkel door levende organismen geproduceerd worden.
"Sterkste bewijs tot nog toe": wetenschappers zien aanwijzingen voor buitenaards leven op verre planeet
Stien Schoofs
Gepubliceerd:
Wetenschappers van de Universiteit van Cambridge die al enkele jaren de planeet K2-18b bestuderen, vermoeden dat de planeet vol zit met microbieel leven. Dat hebben ze ontdekt door naar de chemische samenstelling van de atmosfeer te kijken met de James Webb ruimtetelescoop.
De planeet K2-18b
K2-18b is een planeet die 2,6 keer groter is dan onze aardbol en heeft 8,6 keer de massa van de aarde. De planeet bevindt zich op ongeveer 124 lichtjaar van de aarde en is een exoplaneet (een planeet buiten ons zonnestelsel).
De planeet K2-18b werd in 2015 ontdekt met de Kepler-ruimtetelescoop. Hij draait (in 33 dagen) rond een koele rode dwerg K2-18.
K2-18b bevindt zich in de 'leefbare zone': niet te dicht of te ver van zijn ster, waardoor de temperatuur ideaal is voor vloeibaar water. Eerder werd op de planeet ook voor het eerst water gevonden in de atmosfeer.
In die chemische samenstelling hebben ze gassen met de naam dimethylsulfide (DMS) en/of dimethyldisulfide (DMDS) ontdekt. Dat staat te lezen in hun onderzoek in The Astrophysical Journal Letters. Op aarde kennen we die ook, want ze worden geproduceerd door algen en fytoplankton in het water.
"In die 2 moleculen zit er zwavel, koolstof en waterstof", geeft Leen Decin, hoofd van het Instituut voor Sterrenkunde van de KU Leuven als extra informatie. "Dat zijn 3 elementen waarvan we weten dat die belangrijk zijn voor de vorming van leven."
Op aarde kennen we die in de vorm van algen en fytoplankton in het water. Fytoplankton zijn een soort algen en dus een levend organisme. Aangezien DMS en DMDS enkel nog maar bij levende organismen zijn gevonden, veronderstellen de onderzoekers dat het op de planeet K2-18b krioelt van het leven.
"Bovendien is de hoeveelheid van die gassen op K2-18b duizenden keren hoger dan wat we op aarde hebben", vertelt professor Nikku Madhusudhan, die het onderzoek op de Universiteit van Cambridge leidt, aan de BBC.
99,99999 procent zekerheid nodig
Het is voor alle duidelijkheid een veronderstelling. Eentje die ze in 2023 ook al eens deden, maar toen waren de onderzoekers maar voor 68 procent zeker. Omdat ze nu, 2 jaar later, kunnen spreken van een 99,7 procent zekerheid, brengen ze het nieuws nog eens naar buiten.
De wetenschappers benadrukken zelf dat er nog bijkomend onderzoek nodig is. Toch zijn ze hoopvol. "Dit is het sterkste bewijs tot nu toe dat er mogelijk buitenaards leven is. Realistisch gezien kan ik zeggen dat we dit nieuws kunnen bevestigen binnen 1 of 2 jaar", klinkt het bij Madhusudhan.
Onduidelijkheid over oorsprong gassen
"Als we bevestigen dat er leven is op K2-18b, zou dat in feite moeten bevestigen dat leven heel gewoon is in het sterrenstelsel", gaat hij enthousiast verder. Hij geeft ook wel duidelijk aan dat er nog veel vragen zijn in dit stadium van het onderzoek.
Los van het feit dat er nog geen 99,99999 procent zekerheid is over de resultaten, is er ook geen absolute zekerheid over de oorsprong van de gassen. "Het is niet omdat het op aarde afkomstig is van micro-organismes, dat het op andere planeten ook zo is", stelt professor Catherine Heymans van de Universiteit van Edinburgh.
Heymans heeft niets met het onderzoek te maken, en plaatst er nog vraagtekens bij. "In het universum gebeuren veel vreemde dingen", zegt ze aan BBC. "We weten niet welke andere geologische activiteiten plaatsvinden op de planeet die misschien die gassen produceren."
We hebben nog een grote wetenschappelijke berg te beklimmen als we een van de grootste vragen in de wetenschap willen beantwoorden
professor Nikku Madhusudhan, onderzoeker aan Universiteit van Cambridge
Er is nog een andere optie: intense komeetinslagen zouden voor die gassen kunnen zorgen. "Leven is een van de opties, maar het is een van de vele", zegt dr. Nora Hänni aan de universiteit van Bern. "We zouden alle andere opties strikt moeten uitsluiten voordat we leven claimen."
Ook het team van onderzoekers van Cambridge University weet dat die mogelijkheid er is en doet daarom onderzoek om te zien of DMS of DMDS ook geproduceerd kunnen worden zonder levende organismen.
Hoe dan ook voelt het voor de onderzoekers van Cambridge wel als een doorbraak. "We hebben nog een grote wetenschappelijke berg te beklimmen als we een van de grootste vragen in de wetenschap willen beantwoorden. Maar ik geloof dat we op de goede weg zijn", sluit Madhusudhan af.
Snel meer duidelijkheid over buitenaards leven?
Het is duidelijk: collega-wetenschappers willen meer duidelijkheid voordat ze aannemen dat er leven is op de planeet K2-18b. "Wetenschap is anders dan bijvoorbeeld de juridische wereld", verklaart Decin. "In de rechtbank ben je onschuldig tot het tegendeel bewezen is, terwijl in de wetenschap een hypothese overeind blijft tot iemand ze ontkracht."
En wetenschappers doen er alles aan om die hypothese te ontkrachten, net omdat dat de hypothese sterker maakt als dat niet lukt. "Dat neemt niet weg dat dit een heel belangrijke stap is."
Een stap die ons snel kan vertellen of er een kans is op buitenaards leven? "Nee, dan moeten we nog wel wat stappen zetten om die zekerheid te hebben", nuanceert Decin.
"Je moet je voorstellen dat je als buitenaards wezen naar de aarde kijkt. Je ziet ons daar ook niet op lopen", maakt ze de vergelijking. "Je zal zien dat er water aanwezig is en methaan bijvoorbeeld. Dat is niet genoeg om te bevestigen dat er leven mogelijk is. Dan moet je ook bijkomend onderzoek doen, net zoals we hier nog lang zullen moeten doen voor we zekerheid hebben over buitenaards leven."
