"Door dit interview mag ik VS mogelijk niet meer binnen": Vlaamse professor aan Harvard hekelt besluit Trump om miljarden te bevriezen

Veel van zijn collega’s die we contacteerden, durven niet publiekelijk te reageren. Uit angst, nu de Amerikaanse overheid ingrijpt op de fondsen van de universiteit van Harvard. Hoogleraar rechten Alain-Laurent Verbeke vindt dat het zijn taak is wél te praten. “Ik laat mij niet de mond snoeren”, zegt hij.

Verbeke is hoogleraar rechten aan de KU Leuven en doceert sinds 2007 elk jaar het vak "Negotiation" aan Harvard Law School, als bijzonder hoogleraar. Ook hij beseft dat het niet vanzelfsprekend is om in de VS van vandaag nog publiekelijk bedenkingen te uiten bij het overheidsbeleid.

“Stel dat dit interview door de administratie wordt opgepikt en men vindt mij te kritisch, kan het zijn dat ik in januari 2026 mijn colleges niet zal kunnen geven, omdat ik geen visum meer krijg. Er is dus een reële kans dat ik geen college meer zal kunnen geven, hierom. Dan is dat maar zo.” 

Gisteren bevroor de Amerikaanse overheid 1,9 miljard euro aan subsidies voor Harvard en 53 miljoen euro aan contracten. President Donald Trump dreigde er op zijn socialemediaplatform Truth Social ook mee om een belastingvoordeel van Harvard te schrappen. In totaal wordt bijna 8 miljard euro aan fondsen en contracten voor Harvard herbekeken.

De ingreep komt er na een brief van 11 april aan de rector van Harvard, Alan Garber. Daarin vraagt de Trumpadministratie verregaande veranderingen van de universiteit op vlak van diversiteitsbeleid en wat de overheid “antisemitisme” noemt.

De administratie vraagt onder andere dat Harvard studenten schorst die deelnamen aan pro-Palestijnse protesten op de universiteit. De universiteit zou ook de erkenning moeten intrekken van pro-Palestijnse studentenclubs, waarvan de overheid er 5 bij naam noemt. Harvard zou ook geen diversiteit op vlak van geslacht of afkomst meer mogen nastreven bij aanwervingen van personeel en selectie van studenten.

De rector van Harvard weigerde in te gaan op de vraag van de overheid. “Geen enkele regering - ongeacht welke partij aan de macht is - zou moeten dicteren wat privé-universiteiten mogen onderwijzen, wie ze mogen toelaten en aannemen en welke studie- en onderzoeksgebieden ze mogen nastreven”, reageerde Garber . Daarop werden de miljarden voor Harvard bevroren.

"Die brief van 11 april is vrij hallucinant", reageert Verbeke. "Het komt eigenlijk neer op een poging om de universiteit over te nemen en inhoudelijk te controleren. Ik geef nu toch bijna 20 jaar les aan Harvard. Dit is een enorm agressieve zet van de overheid, werkelijk ongezien."

“Harvard krijgt veel fondsen voor medisch onderzoek”, geeft de professor als voorbeeld. “Als je dat geld krijgt, moet je aanvaarden dat je verantwoording moet afleggen over hoe je dat gebruikt. Die verantwoording moet gaan over de kwaliteit van je onderzoek en niet bijvoorbeeld over pro-Palestijnse standpunten die op de campus aanwezig zijn”, zegt Verbeke.

De professor verwacht vooral een impact op medische onderzoeken, en bij onderzoeken aan de ingenieursfaculteiten, omdat die duur zijn.  “Op dit moment is er ook een tijdelijke pauze in de aanwervingen, over de hele universiteit”, zegt Verbeke. 

De impact van het Amerikaanse beleid rond universiteiten is al langer voelbaar. “Een paar weken geleden heb ik een e-mail gekregen van Harvard om mijn Google Drive te wissen, waarin papers van studenten zitten. Men vreest dat de Trumpadministratie in die papers op zoek wil gaan naar activistische standpunten, om dan op te treden tegen die studenten. Ik heb dat dan ook gedaan en mijn Drive leeg gemaakt.” 

Verbeke heeft zelf ook wel wat bedenkingen bij de impact die progressieve standpunten van studenten soms hebben op het curriculum aan Harvard. Hij verwijst daarbij naar "woke", "cancel culture" en vindt dat die standpunten soms "doorslaan".

Hij geeft het voorbeeld van een opmerking die hij kreeg tijdens een evaluatie. “Ik probeer in mijn lessen zo veel mogelijk ‘he’ en ‘she’ te gebruiken. Gebalanceerd, zodat mijn cases divers zouden zijn. Maar daar kwam een opmerking op, omdat ik daarmee non-binaire personen zou uitsluiten”, zegt Verbeke.

“We hebben ook een case uit het curriculum moeten schrappen die ging over genderdiscriminatie op de werkvloer. Die voorbeeldcase bevatte een aantal clichés rond vrouwen. Dat leidde tot een hevig debat tussen 2 studenten en een klacht. Collega’s van mijn ‘teaching team’ wilden daarna die voorbeeldcase niet meer gebruiken”, aldus de professor. “Opkomen voor minderheidsrechten is belangrijk, maar we mogen niet doorschieten”, vindt hij.

“Trump reageert daarop. Daarvoor heb ik enig begrip. Maar niet voor de onaanvaardbare en ook ongrondwettelijke manier waarop”, vat Verbeke samen. “In hun brief zegt de overheid te pleiten voor een diversiteit aan standpunten, zogenoemde ‘viewpoint diversity’. Maar dat doen ze natuurlijk niet. De Trumpadministratie gaat als een olifant door een porseleinwinkel en probeert zo een aantal standpunten uit te sluiten.”

Volgens Verbeke is zo’n diversiteit aan standpunten essentieel voor een universiteit en zeker nog mogelijk aan Harvard. Zelf heeft hij ook nooit antisemitisme opgemerkt. “Ik heb in januari 2024 nog een workshop gegeven over hoe je gesprekken kan voeren over aartsmoeilijke conflicten als Gaza. Daar waren Israëlische en Palestijnse studenten aanwezig in de groep. Dat was op eieren lopen, maar we hebben wel een gesprek kunnen hebben”, vertelt hij. “De dialoog openhouden, daar gaat het toch over?”