Het beleid dat president William McKinley eind 19e eeuw voerde in de VS, lijkt dé inspiratiebron voor de importheffingen die de huidige president Donald Trump afkondigt, optrekt en weer pauzeert. De economische opvattingen van beide heren vertonen heel wat gelijkenissen, al verschillen de context en het doel. Niet onbelangrijk: McKinley veranderde uiteindelijk van mening over importheffingen.
'Tariff king' uit 19e eeuw inspireert Donald Trump tot importheffingen: maak kennis met president William McKinley
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
De financiële wereld komt even op adem, nadat de Amerikaanse president Donald Trump onverwacht heeft aangekondigd dat de verhoogde importheffingen voor de meeste landen worden uitgesteld. Enkel voor China blijft (voorlopig) een heffing van 125 procent gelden op producten die bedrijven willen invoeren naar de VS. Voor sommige producten loopt die heffing op tot 145 procent.
Trumps beleid, dat een ware handelsoorlog in gang heeft gezet, wordt door analisten vaak omschreven als “ongezien”. Al ligt de inspiratie voor Trump wel degelijk in een waargebeurd verleden.
Inspiratie bij de "tarievenkoning"
In zijn inauguratiespeech aan het begin van z’n tweede ambtstermijn, kondigde Trump aan dat hij de hoogste berg van de VS opnieuw “Mount McKinley” zou noemen, naar oud-president William McKinley. Een paar jaar eerder had die piek in Alaska van president Barack Obama nog een andere naam gekregen, Denali, maar die beslissing draaide Trump terug. McKinley had de VS rijk gemaakt met zijn talent én met heffingen, aldus Trump.
Tijdens zijn verkiezingscampagne liet Trump ook al veelvuldig de naam van McKinley vallen als het ging over heffingen. De voormalige president was volgens Trump “the tariff king” (de tarievenkoning, red.) en kreeg nooit de erkenning die hij verdiende.
McKinley was een Republikein uit Ohio die president was van 1897 tot 1901. Voor hij president werd, was hij als Congreslid de drijvende kracht achter een nieuwe wet die importheffingen voor buitenlandse bedrijven optrok tot gemiddeld 50 procent. De "McKinley Tariff Act" werd van kracht in 1890.
Selectieve geschiedenis
Tot op dit punt in het verhaal is de parallel met Trump duidelijk. Ware het niet dat de context van de late 19e eeuw niet dezelfde is als die van nu.
Trump wil dat de invoerheffingen miljarden dollars aan inkomsten opleveren aan de VS. Eind 19e eeuw dienden de heffingen net om de inkomsten van de Amerikaanse staat te verlagen.
In die periode had de VS namelijk te veel geld (een zogeheten ‘surplus’) en werden de heffingen verhoogd, om de inkomsten naar beneden te helpen.
Een tweede doel van de heffingen van McKinley was om de productie van bepaalde producten in de Verenigde Staten te verhogen, in plaats van die te importeren uit het buitenland. Dat doel deelt ook de huidige president Trump.
"Ons land was het rijkst toen er invoertaksen waren": een overzicht van Amerikaanse tarieven door de jaren heen (Terzake, 2 april 2025)
In de 19e eeuw ging het bijvoorbeeld over tin, een veelgebruikt materiaal. Door een hoge importheffing op tin, stortte de import van het materiaal in, maar steeg de productie van tin in de VS spectaculair. Maar ook de prijzen van tin gingen voor de Amerikaanse consument door het dak.
De McKinley-heffingen droegen volgens sommige analisten dan ook bij aan een economische crisis. Ze waren vooral voelbaar in de tussentijdse verkiezingen in 1892 (ja, die doen ertoe). De Republikeinen kregen daar een regelrechte pandoering en verloren daarna ook de strijd om het presidentschap aan de Democraten.
Ook anno 2025 zit de schrik erin bij sommige Republikeinen dat het wilde beleid van Trump hen bij de tussentijdse verkiezingen volgend jaar de das kan omdoen.
Het is niet duidelijk hoe Trump met zijn heffingen tegelijk inkomsten wil genereren, en de binnenlandse productie aanzwengelen.
Als de heffingen te hoog liggen, zullen buitenlandse bedrijven die niet betalen, en betekent dat dus geen inkomsten. Als de heffingen niet hoog genoeg liggen, schieten ze voorbij aan het doel om de import te stoppen en te vervangen door eigen productie.
Andere factoren voor groei
Bovendien klopt de bewering van Trump niet, dat McKinley de VS rijk maakte met heffingen. Dat zegt Douglas Irwin, professor economie aan de universiteit van Darthmouth en expert in de Amerikaanse handelsgeschiedenis.
“Het einde van de 19e eeuw was een periode van algehele uitbreiding. Heffingen maakten daarin niet zo veel verschil, in welke richting dan ook.”
De vooruitgang in die periode was volgens Irwin meer te danken aan technologische vooruitgang, de toegenomen beschikbaarheid van elektriciteit, telecommunicatie en de bouw van spoorwegen. Daarbij was ook de weinig gecontroleerde stroom aan migranten naar de VS een bron van goedkope arbeidskrachten.
Radicale ommekeer
Misschien het belangrijkste hiaat in Trumps referenties aan McKinley, is dat die tijdens zijn presidentschap helemaal anders begon te denken over heffingen.
Op het einde van de 19e eeuw was er zo’n overschot aan productie in de VS, dat enkel de binnenlandse markt niet meer volstond. Daarvoor moest de Amerikaanse economie zich openstellen naar de rest van de wereld, zag McKinley in.
In een toespraak aan het begin van zijn tweede ambtstermijn kondigde McKinley aan dat “de tijd van exclusiviteit voorbij” was, en dat “isolatie niet langer mogelijk of wenselijk” was. “Als heffingen niet meer nodig zijn om onze industrie te beschermen en voor inkomsten, waarom zouden we ze dan niet kunnen gebruiken om onze buitenlandse markt uit te breiden en te promoten?”, stelde McKinley.
Een dag na deze toespraak werd hij neergeschoten, een paar dagen nadien overleed hij.
We zullen dus nooit weten of McKinley zijn beleid zou doorgezet hebben, maar de bocht was duidelijk wel gemaakt.
Blijft de vraag of ook Trump zijn beleid zal doorzetten. Of zelf ook een (zoveelste) bocht zal maken.
