Jeff Bezos doet inhaalbeweging in race om de ruimte met Elon Musk, en lanceert 27 internetsatellieten

19 uur lokale tijd, 1 uur ‘s nachts bij ons. Een raket van ruimtevaartbedrijf United Launch Alliance (ULA) brengt 27 Kuiper-satellieten in een lage baan om de aarde. De lancering was te volgen via een livestream, en betekent een belangrijke stap voor Amazon in de richting van zo’n eigen netwerk van satellieten. Hoewel er in 2023 al 2 test-satellieten werden gelanceerd, markeert dit het officiële begin van de uitrol. 

“Met dit project wil Jeff Bezos het monopolie van Starlink van Musk doorbreken”, zegt Ilsen. Beide miljonairs delen een sterke passie voor de ruimte, wat zich de voorbije jaren heeft geuit in een ware ruimtewedloop die Musk met verve won. 

“Bezos wil zijn achterstand dichten. Hij wil zo snel mogelijk duizenden satellieten de ruimte in krijgen die wereldwijd internet aan kunnen bieden aan de gewone consument.” Net zoals Elon Musk hem heeft voorgedaan met zijn Starlink. 

“Een aantal jaar geleden dacht niemand dat zo’n netwerk winstgevend zou zijn. De bouw van satellieten kost veel geld, en ook de raketten die je nodig hebt om ze te lanceren zijn prijzig. Musk heeft het erop gewaagd, en een nieuwe manier van satellietbouw uitgewerkt. Niet langer 1 per 1, maar in serie. Wat de prijs enorm drukt.” 

De rest is ruimtegeschiedenis. Intussen zweven er al meer dan 7.000 Starlink-satellieten hoog boven onze hoofden, die ruim 125 landen bedienen. “Het internetnetwerk van Musk wordt wereldwijd gebruikt: door de Oekraïense overheid, door het Pentagon, en door de opa die met zijn camper door de open velden rijdt, en graag wil kunnen genieten van een snelle internetverbinding.” 

We kunnen het ons nog amper voorstellen in het hypergeconnecteerd Europa, maar internetconnectie is lang niet overal ter wereld een evidentie. “Zeker in België zijn we gewoon dat Telenet of Proximus een kabeltje ons huis binnen hebben lopen. Maar er zijn veel regio’s waar dit systeem niet goed werkt."

"Denk aan landelijke gebieden in Amerika, waar het niet interessant is om kilometers aan dure kabels te trekken. Bovendien kan internet via satelliet ook helpen op landen in Afrika of Zuid-Amerika uit de digitale kloof te trekken.”  

Er is dus een markt voor internet via satelliet. Maar is er ook nog ruimte in de ruimte? “Ik schat dat er momenteel tussen de 10.000 en 15.000 operationele satellieten rond de aarde zweven”, zegt Ilsen. “Die hebben allerlei functies, van telecom en internet tot klimaatobservatie, navigatie en gps-systemen en spionage.” 

Volgens Ilsen is er daarbij nog voldoende plaats voor andere spelers dan Musk’s Starlink. “Een tweede wereldwijd netwerk van satellieten zou bovendien veel voordelen hebben voor de consument. Als Musk een volwaardige concurrent krijgt op de markt, kan dat de internetprijzen stevig drukken.”  

Al zijn er ook nadelen verbonden aan zo’n 3.200 extra satellieten. Nu al is onze aardbol omringd door een grote hoeveelheid ruimteafval. Volgens ESA zweven er zo’n 40.000 objecten groter dan 10 centimeter in het rond. Het gaat om brokstukken en overblijfselen van vroegere satellieten, raketten en ruimtevaartuigen. 

Die bevinden zich hoofdzakelijk in een lage baan om de aarde, uitgerekend de ideale positie voor een satellietenconstellatie. De internetsatellieten bevinden zich op zo’n 350 tot 630 kilometer boven de aarde. En daardoor is het botsingsgevaar erg groot. Werkende satellieten moeten tot 2 keer per maand uitwijken om geen botsing te maken met dergelijke ruimterommel. Op lange termijn dreigen sommige ruimtebanen onbruikbaar te worden als de hoeveel rommel te groot wordt.

Ook ruimtestations, zoals het ISS (International Ruimtestation) bevinden zich vaak in deze lage baan. "Zo'n station, dat vaak een voetbalveld groot is, heeft steeds meer kans om geraakt te worden door zo'n stukje van een kapotte satelliet. Medewerkers in het ISS moeten al wel eens schuilen in een speciale capsule in geval van zo'n botsing, maar ik heb geen weet van supergrote botsingen die een gevaar vormen voor de astronauten."

Hoe meer satellieten, hoe hoger ook het risico op botsingen. “Maar we gaan ervan uit dat bedrijven als Amazon en SpaceX verantwoordelijk genoeg zijn om botsingen en ruimteafval te proberen vermijden. In ons luchtruim vliegen er ook dagelijks duizenden vliegtuigen, zonder ongelukken.”

Alleen ontbreekt er in de ruimte tot nog toe de nodige internationale regulering. “En dat zal waarschijnlijk zo blijven, tot er eens een ferm ongeluk gebeurt”, klinkt Ilsen cynisch.

Elke satelliet vliegt momenteel onder een nationale vlag. “Het enige wat je nodig hebt, is een land dat je een licentie geeft om te lanceren”, duidt Ilsen.

“Én je hebt een frequentie nodig om met je satelliet te babbelen. Dat wordt geregeld door internationale organisaties die de frequenties verdelen, zoals de Internationale Telecommunicatie Unie (ITU).”

Mogen we dankzij Bezos binnenkort al goedkopere prijzen verwachten voor internet via satelliet? “Dat zal nog wel een tijdje duren”, denkt Ilsen. “Bezos heeft een aantal honderden satellieten nodig om een basisservice te kunnen bieden.” Vandaag zijn er 27 gelanceerd.

Bezos kampt ook met een concurrentieel nadeel ten opzichte van Elon Musk. Hij moet voorlopig beroep doen op externe bedrijven, zoals United Launch Alliance, om zijn satellieten gelanceerd te krijgen, terwijl Musk daarvoor zijn eigen herbruikbare raketten heeft.  

“Met Blue Origin heeft ook Bezos een eigen ruimtevaartbedrijf, maar zijn eigen raketten kunnen nog niet zo veel vluchten aan als die van Musk. Dus koopt hij allerlei Europese en Amerikaanse raketten op, wat hem duurder uitkomt.” 

Dat gat hoopt Bezos zo snel mogelijk te dichten met zijn nieuwe herbruikbare raket New Glenn, die in januari een grotendeels succesvolle testvlucht aflegde. Maar hoe dan ook zijn er nog vele tientallen lanceringen nodig om 3.200 satellieten in een baan rond de aarde te brengen. “Als ik zou moeten gokken, zou ik verwachten dat dat nog een tweetal jaar kan duren.”