De Europese Unie en het Europese ruimtevaartagentschap ESA zullen in 2029 een nieuw satellietennetwerk IRIS² lanceren. De satellieten moeten veilige en snelle communicatie garanderen tussen onder andere overheden, politiediensten en ambassades. "Onze samenleving is volstrekt afhankelijk van satellieten", zegt ruimtevaartspecialist Angelo Vermeulen.
Europa komt met eigen satellietnetwerk voor veilige communicatie: "Reactie op Starlink van Musk"
Jani Lambrechts
Gepubliceerd:
Doel van het nieuwe netwerk is snel internet voor alle EU-burgers enerzijds, minder afhankelijk zijn van niet-Europese satellieten anderzijds. IRIS² moet veilige en snelle communicatie tussen overheden, defensie én burgers mogelijk maken.
"De EU voelt een enorme druk om onafhankelijk te worden en een eigen netwerk op poten te zetten", stelt ruimtevaartonderzoeker Angelo Vermeulen (TU Delft). "We hebben nu al Europese satellieten, maar IRIS² zal nieuwe technologieën integreren. Het wordt alomvattend en meer geavanceerd."
Onze samenleving is volstrekt afhankelijk van satellieten
Angelo Vermeulen, ruimtevaartonderzoeker TU Delft
Satellieten gebruiken we immers voor zowat alles: "Onze samenleving is volstrekt afhankelijk van satellieten", legt Vermeulen uit. Zowel bellen als internet of gps, zelfs betaaltransacties passeren via satellieten.
Ook economisch gezien vertrouwen we op de ruimtetechnologie, want banktransacties en de aandelenmarkt werken op basis van satellieten.
En daar blijft het niet bij: ook bij defensie spelen satellieten een belangrijke rol. "Lucht- en scheepvaart zijn gestuurd met satellieten in de ruimte, dus ook die zullen stilvallen als een satelliet geraakt wordt", verklaart Vermeulen.
Europees antwoord op Musks Starlink
En dan zijn we in de huidige geopolitieke situatie beter af met een eigen, onafhankelijk satellietnetwerk, vindt de Europese Unie. Een oorlog op Europese bodem en Trump die opnieuw verkozen is, zijn daarbij belangrijke drijfveren geweest volgens Vermeulen.
"De EU kan het zich niet permitteren om afhankelijk te zijn van Elon Musks Starlink, zeker niet nu hij kiest voor een politieke alliantie met Trump", zegt Vermeulen. "We maken nu een inhaalbeweging tegenover Amerika."
Door het conflict in Oekraïne beseffen we ineens dat zeer veel kritieke infrastructuur slecht beschermd is
Angelo Vermeulen, ruimtevaartonderzoeker TU Delft
"Door het conflict in Oekraïne beseffen we ineens dat zeer veel kritieke infrastructuur slecht beschermd is, en zelfs moeilijk te verdedigen valt", legt Vermeulen uit.
Toch gaat het ook om een defensieve beweging, om sterker te staan in toekomstige (ruimte)conflicten.
Moderne oorlogsvoering
"Satellieten zijn de ruggengraat van moderne oorlogsvoering", zegt Vermeulen. "Je kan het je tegenstander extra moeilijk maken door computer- en satellietnetwerken te verstoren." En zo'n ruimteoorlog is reëel, geen ver-van-ons-bedshow meer.
"Al deze ontwikkelingen zijn dubbel: ze zorgen voor verbinding en vereenvoudigen onze communicatie", stelt Vermeulen. "Maar er zit ook altijd een militaire logica achter, want de EU wil zich veiligstellen in toekomstige conflicten."
Het is te hopen dat die conflicten dan uitblijven tot 2029. Dan pas worden de satellieten gelanceerd. Tegen 2030 zou het netwerk volledig operationeel moeten zijn.
Derde satellietnetwerk
Het netwerk zal bestaan uit 290 satellieten, waarvan er een honderd in de lage baan rondom de aarde zullen circuleren. De overige satellieten roteren in de middelgrote baan, die ligt een stuk hoger. Door de satellieten te verspreiden over 2 banen, wordt snelle en veilige communicatie gegarandeerd zonder daarvoor duizenden satellieten nodig te hebben.
Kostenplaatje voor het hele netwerk is 10,6 miljard. Daarvan financiert de EU 6 miljard uit eigen zak, ESA legt 550 miljoen euro in en de particuliere sector draagt 4 miljard bij.
IRIS² is het derde Europese satellietnetwerk, en wordt een controlecommunicatienetwerk. De netwerken Copernicus en Galileo zorgen voor respectievelijk aardobservatie en navigatie.
