'Factcheckers' toont gevaren sharenting: "Choquerend en wake-upcall" voor Peter Van de Veire en Vlaamse influencers

Nieuw is sharenting niet: samen met de opkomst van sociale media als Facebook en Instagram, steeg de voorbije jaren ook de mate waarin we ons leven online delen. Volgens de meest recente onderzoekscijfers uit 2023 van Mediawijs deelt 65 procent van de ouders foto’s, video’s en andere informatie over hun kind op het internet. Instamoms en momfluencers verdienen er tegenwoordig zelfs (goed) hun brood mee.

Een kiekje van de eerste schooldag, van een dagje op het strand of van een verjaardagsfeestje met een boel vriendjes en vriendinnetjes: het lijkt onschuldig, maar dat is het niet met zekerheid. Dat zegt Elisabeth Van den Abeele, doctor in de communicatiewetenschappen. Zij voerde onderzoek naar de gevaren van sharenting.

"Ten eerste is er het controleverlies", duidt ze in "Factcheckers'. "Zodra je iets online plaatst, staat het op het wereldwijde web en weet je niet wat er vervolgens mee gebeurt. Je kan het achteraf weer verwijderen, maar intussen kunnen er al screenshots van zijn genomen."

Nog groter is het probleem van pedofielen. Van den Abeele sprak met 19 kidfluencers – influencers onder de 13. Liefst 18 kinderen waren met pedofielen in contact gekomen. "Het ging daarbij om foto’s, video’s en zeer expliciete content. We mogen daar niet naïef in zijn: ze zijn er, en ze leggen actief contact."

Daarbovenop vormt ook de razendsnelle opkomst van artificiële intelligentie een gevaar. Dat ondervond Britt Van Marsenille in de 'Factcheckers'-aflevering aan den lijve. Een gewone portretfoto die je zomaar van internet kan plukken, werd na 1 druk op de knop 'undress' een naaktfoto. "Ik heb geen oog dichtgedaan", reageert ze. "Als ik er al wakker van lig, wat moet dat dan zijn als het over je zoon of dochter gaat?"

Van Marsenille neemt met collega-factchecker Thomas Vanderveken de proef op de som en nodigt Radio2-dj en VRT1-gezicht Peter Van de Veire en influencers Lieve Vandenweghe en Hannes Coudenys uit. Alle 3 geven ze hun tienduizenden volgers een kijkje in hun privéleven op sociale media. Het trio krijgt een compilatiefilmpje voorgeschoteld waarin danig aan de beelden van hun kinderen werd gemorreld: van vervalste identiteitskaarten over publicaties op webshops tot stemhervorming. 

"Ik weet dat het gebeurt, maar ik heb het nog nooit op die manier in mijn gezicht gekregen", antwoordt een zichtbaar geschrokken Van de Veire. "Het komt wel binnen." Ook Coudenys vindt het naar eigen zeggen "confronterend" om te zien. Vandenweghe dacht de controle te hebben omdat ze zelf beslist wat wel en niet op internet komt, "maar dat is dus niet het geval".

De opnames van 'Factcheckers' zijn intussen bijna een half jaar geleden. Heeft  de reportage hun online gedrag beïnvloed?

"Ik was me eerder al bewust van de gevaren", benadrukt Van de Veire. "Ik volg de actualiteit op de voet en sociale media en misbruik zijn mij niet vreemd. Toch stond ik niet bij elke foto stil bij de mogelijke risico’s. Ik vind het dubbel: je moet er bewust bezig mee zijn, maar ik wil sociale media niet uit de weg gaan. Er zullen altijd smeerlappen rondlopen. Als je je daar volledig naar moet gedragen, moet je in een hut op een berg wonen. Zo wil ik niet in de samenleving staan."

Desalniettemin merkt hij dat hij de voorbije maanden de hoeveelheid socialemediaposts waarin zijn zoontje verschijnt, heeft teruggeschroefd. "Het was een wake-upcall. Ik ben voorzichtiger geworden."

Eenzelfde geluid horen we bij Coudenys en Vandenweghe. "Ik stel me nu vaker de vraag: is het echt nodig dat ik dit deel? Ik heb ook zeker 500 foto’s gearchiveerd en een boel video’s op YouTube verborgen", aldus Coudenys. Ook momfluencer Vandenweghe zegt nog meer behoedzaam te zijn. "Hoe ouder ze worden, hoe minder ik ze betrek. Op lang niet elke aanvraag voor een samenwerking zeg ik 'ja'. Ze moeten er zelf iets aan hebben."

Allebei onderstrepen ze dat het nooit hun intentie was om hun kinderen in de kijker te zetten. "Dat is heel organisch gegroeid", legt Vandenweghe uit. "Uit een soort trots voor mijn kinderen", voegt Coudenys toe. "En plots heb je zoveel volgers." Volgens Coudenys heeft een groot online publiek ook voordelen: "We krijgen veel reacties en tips, en inspireren zelf ook mensen. Dat is leuk."