De berekening van de handelstarieven die de Verenigde Staten gisteren aankondigde, gebeurde met een sterk vereenvoudigde formule. Dat zegt econoom Jo Van Biesebroeck (KU Leuven). Het handelsagentschap van de VS gaf vrij hoe de tarieven werden berekend. "Dit is totaal bij de haren getrokken."
Met deze formule berekende Trump de invoertarieven: "Totaal bij de haren getrokken"
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Amerikaans president Donald Trump kondigde gisteren zware invoerheffingen aan op handel vanuit de Europese Unie naar de VS: 20 procent, over alle landen en alle sectoren heen, op enkele uitzonderingen zoals farmaproducten na. Volgens Trump zijn die tarieven nog "vriendelijk", omdat ze lager zouden zijn dan de tarieven die Europa heft op handel vanuit de VS.
De nieuwe Trumptarieven zouden amper "de helft" bedragen van de tarieven die de EU heft op handel vanuit de VS naar Europa. Volgens Trump heft de EU een tarief van 39 procent op handel uit de VS. De 20 procent die de VS nu aankondigden, is daar dan de helft van. USTR, het handelsagentschap van de Verenigde Staten, gaf vanmorgen de formule vrij waarmee de VS die handelstarieven berekende.
Handelstekort
Daaruit blijkt dat er helemaal niet is gekeken naar de tarieven die de EU heft op handel vanuit de VS naar Europa, om daar dan de nieuwe Amerikaanse tarieven op te baseren. "Eigenlijk is er een benadering gebruikt", zegt econoom Jo Van Biesebroeck.
"De Verenigde Staten hebben gekeken naar de waarde van de goederen die vanuit de VS naar Europa komen, en de waarde van de goederen die vanuit Europa naar de VS gaan." De Europese Unie exporteerde in 2024 meer goederen naar de VS dan omgekeerd , van de VS naar de EU. Dat betekent dat de VS een "handelstekort" heeft met de EU.
Trump redeneert dat een handelstekort wel het gevolg moet zijn van een of andere belemmering die de EU oplegt aan de handel vanuit de VS
Jo Van Biesebroeck, econoom (KU Leuven)
"Trump redeneert dat zo'n handelstekort wel het gevolg moét zijn van een of andere belemmering die de EU oplegt aan de handel vanuit de VS. Doordat de EU tarieven oplegt aan de VS, maar bijvoorbeeld ook door andere belemmeringen, zoals veiligheidsstandaarden waaraan producten moeten voldoen als ze de EU binnenkomen", zegt Van Biesebroeck.
Trump gebruikt dat handelstekort dus als een benadering voor de tarieven die de EU zou heffen op handel uit de VS. De EU heft dus helemaal geen tarief van 39 procent op handel vanuit de VS naar de EU. "In de praktijk heft de Europese Unie gemiddeld 5 procent tarieven op Amerikaanse handel", zegt Van Biesebroeck.
Sterke vereenvoudiging
Hoe komt Trump dan tot dat cijfer? Volgens de econoom is de formule een sterke vereenvoudiging van de realiteit. "Trump kijkt enkel naar de relatie tussen 2 handelsblokken, zoals de VS en de EU. Maar in werkelijkheid is handel natuurlijk veel complexer: de VS voert bijvoorbeeld goederen uit naar Canada die daarna naar de EU komen. Al die handel wordt niet meegenomen in deze berekening", zegt Van Biesebroeck.
"In de praktijk hebben we een handelsrelatie met 200 landen, en de bilaterale relatie tussen 2 handelsblokken is daarbij totaal irrelevant. Een van de redenen dat VS een handelstekort heeft met Europa, is dat de handel van VS indirect loopt, via Canada en Mexico."
De rechtstreekse handelsstromen zoals die hier gemeten worden, zijn een zeer slechte maatstaf
Jo Van Biesebroeck, econoom (KU Leuven)
"De rechtstreekse handelsstromen zoals die hier gemeten worden, zijn een zeer slechte maatstaf. Deze berekening is dan ook totaal bij de haren getrokken, nonsensicaal en oneerlijk", zegt Van Biesebroeck.
Enkel goederen
"Ik zie bij mensen die online de berekening hebben nagedaan , dat de Amerikaanse administratie ook enkel rekening heeft gehouden met de handel in goederen", zegt de econoom.
"Trump streeft hier dus naar een evenwicht, maar enkel op het vlak van goederenhandel. Dat terwijl de VS net heel sterk is in de export van diensten. Denk bijvoorbeeld aan de Amerikaanse Google-afdeling die een Europese afdeling ondersteunt", zegt Van Biesebroeck.
Als je rekening zou houden met die diensten, zou het handelstekort van de VS al veel kleiner zijn en zou je dus ook veel lagere tarieven uitkomen
Jo Van Biesebroeck, econoom (KU Leuven)
"Als je rekening zou houden met die diensten, zou het handelstekort van de VS al veel kleiner zijn en zou je dus ook veel lagere tarieven uitkomen", zegt Van Biesebroeck. "Alleen wordt de waarde van diensten vaak onderschat: goederen komen fysiek binnen aan de grens en worden daar gecheckt, terwijl de statistieken van diensten minder accuraat zijn."
De formule in detail
De VS gebruikte de volgende formule bij de berekening van de handelstarieven. We vullen de formule even in voor de situatie van de Europese Unie. De uitkomst van deze formule (39 procent) werd dan gedeeld door 2 om tot de importtarieven van (20 procent) voor de EU te komen.
In de noemer staan 2 "gevoeligheidsparameters", zogenoemde "elasticiteit". De eerste parameter toont hoe gevoelig de import in de VS is voor prijsstijgingen. De Amerikaanse administratie gaat ervan uit dat dit 3 à 4 bedraagt. "Dat betekent dat wanneer de prijs van goederen naar de VS met 1 procent stijgt, de import in de VS met 4 procent zal dalen. Als de prijzen stijgen, zullen mensen namelijk minder kopen", zegt Van Biesebroeck.
De andere parameter gaat over de gevoeligheid van de prijzen voor importheffingen. De Amerikaanse administratie gaat ervan uit dat dit 0,25 is. "Als er een importheffing van 1 procent zou zijn, zou de prijs van een product dus met 0,25 procent stijgen. Dat betekent dat een producent een deel van het tarief uit eigen zak betaalt, en dit maar voor een kwart doorrekent aan de consument", zegt de econoom.
Doordat de Amerikaanse administratie aannam dat de eerste gevoeligheidsparameter 4 is en de tweede 0,25, neutraliseren de 2 parameters elkaar (4x0,25=1). Daardoor kan de formule van de Amerikaanse administratie vereenvoudigd worden tot de volgende formule. We vullen die opnieuw even in voor de situatie van de Europese Unie.
In de teller staat nu het handelstekort van de VS met de EU, zoals hierboven besproken. In de noemer de handel van de Europese Unie naar de VS.
Bekijk op deze kaart per land welke invoerheffingen de VS zal heffen.
