Bedrijf IFF Ieper mee verantwoordelijk voor pesticideresten in drinkwater in West-Vlaanderen

Gisteren maakte minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) bekend dat "een belangrijke bron" gevonden was van de pesticidevervuiling van het waterwingebied De Blankaart. Hij verwees daarbij naar het lozingswater van "een Iepers bedrijf".

Brouns wilde gisterenavond geen namen noemen, maar het blijkt te gaan om het bedrijf IFF Ieper. Dat werd bevestigd aan onze redactie door verschillende bronnen, waaronder de omgevingsinspectie zelf. IFF Ieper produceert soja-eiwitten voor plantaardige voedingsproducten zoals vleesvervangers en sojadrinks.

De omgevingsinspectie mat op 21 maart 18 microgram 1, 2, 4-triazool per liter in het afvalwater dat IFF Ieper in de Ieperlee loost. Stroomafwaarts ligt De Blankaart, waardoor het geloosde water (zij het verdund) ook daar terechtkomt. 

Deze namiddag heeft de milieu-inspectie een bezoek gebracht aan het bedrijf "om meer duidelijkheid te krijgen", zegt woordvoerster Ann Heylens. Op basis van het gesprek zullen er nieuwe stappen volgen. In elk geval moet de vervuiling zo snel mogelijk gestopt worden.

Mogelijks is de vervuiling afkomstig van pesticideresten op geïmporteerde soja die op het bedrijf worden verwerkt, vernam onze redactie van een bron dichtbij het dossier. Maar zeker is dat dus nog niet.

IFF Ieper zelf bevestigt aan VRT NWS dat op 21 maart een waterstaal bij het bedrijf is afgenomen. "Als goeie beheerders van onze gemeenschap, geven we veel om het milieu. We houden vast aan onze toewijding om alle wetten en regels die van toepassing zijn na te leven. Alle parameters van ons afvalwater liggen in lijn met onze vergunning.    

"We werken samen met de autoriteiten om de feiten en de bron van de stijging vast te stellen. Als IFF Ieper wordt aangewezen als een bron, zullen we samenwerken met de autoriteiten om meteen bijsturende actie te ondernemen."

Eerder dit jaar bleek dat 47 procent van de bekkens waar De Watergroep drinkwater wint, kampen met verhoogde concentraties van 1, 2, 4-triazool. Dat is een afbraakproduct van de schimmelbestrijder metconazool. Vooral in de Westhoek is het probleem groot. In De Blankaart werden concentraties aangetroffen van 0,49 microgram per liter, terwijl de Europese voorzorgswaarde op 0,1  microgram per liter ligt.

Minister van Omgeving Jo Brouns (CD&V) verleende De Watergroep niettemin een uitzondering om 2 jaar lang drinkwater te blijven winnen uit de getroffen waterwingebieden, zolang die concentraties onder 1 microgram per liter blijven. Volgens Brouns en het Departement Zorg dreigen er in dat geval geen onmiddellijke gevolgen voor de gezondheid. 

De metingen die de omgevingsinspectie uitvoerde, waren onderdeel van een actieplan dat Brouns had opgelegd aan De Watergroep als voorwaarde voor de versoepeling. Daarmee wilde hij de bron van de vervuiling opsporen.

Op dat moment was het immers nog steeds de vraag waar die pesticideresten precies vandaan kwamen. De landbouw, waar de schimmelbestrijder breed ingezet wordt, leek een logische bron. Bij het kabinet-Brouns, dat naast Omgeving ook bevoegd is voor Landbouw, hield men daarnaast ook rekening met vervuiling vanuit Noord-Frankrijk of de industrie.

Brouns noemde het gisteren "positief dat we op zo’n korte termijn een plaatselijke vervuiling hebben gevonden die in belangrijke mate bijdraagt aan de aanwezigheid van de chemische stof. Dit betekent dat we met de juiste maatregelen gericht kunnen ingrijpen."

Hij benadrukt dat het kraantjeswater veilig blijft om te drinken en dat er "op geen enkel moment" een risico dreigt voor de volksgezondheid.

Toch had de actiegroep PAN Europe in januari nog ernstige vragen bij de aangetroffen concentraties. "1,2,4-triazool wordt verondersteld schadelijk te zijn voor de vruchtbaarheid en ongeboren kinderen. Volgens de Europese verordening mag een pesticide en actieve stoffen en residu's enkel toegelaten worden wanneer er geen schadelijke effecten zijn op de menselijke gezondheid", klonk het toen.

"Of hiermee het probleem echt van de baan is, is helemaal niet zeker", zegt Mieke Schauvliege, Vlaams fractieleider voor Groen. Zij  vindt het wel "goed dat er een bron gevonden is". Maar "ook in andere gebieden in West-Vlaanderen stellen we hoge concentraties vast. In 2023 werd er nog 41 ton pesticiden verkocht in België die 1,2,4 triazole als afbraakproduct hebben. De oorzaak kan dus onmogelijk bij 1 bedrijf gelegd worden."

Schauvliege roept Brouns op om "vooral verder te zoeken" naar andere bronnen van vervuiling.

Triazolen zijn overigens niet de enige schadelijke stof in het water in de Westhoek. De drinkwaterwinning moet er soms stilgelegd worden doordat de gehalten van verschillende pesticiden te hoog liggen, vooral 's zomers. In oktober bleek uit onderzoek van VRT NWS dat bijvoorbeeld de kleinste soort PFAS, trifluorazijnzuur (of TFA), er massaal opduikt.