"Enorme impact op internationale diplomatie": Belgische medewerker getuigt over afschaffing USAID

Even terug naar eind januari. De Verenigde Staten pauzeren bijna alle buitenlandse hulpprogramma's. Een maand later stuurt de regering-Trump ongeveer 2.000 medewerkers van het Amerikaans agentschap voor Internationale Ontwikkeling (USAID) de laan uit. 

Onder hen: Tom Van Boven, een Belg die al 20 jaar voor de Amerikaanse overheid werkt. De laatste jaren zette hij zich volop in voor de bestrijding en het voorkomen van virussen, zoals ebola of het mpox-virus in Congo.

Tot eind januari, toen Van Boven – samen met alle Amerikaanse diplomaten – uit Congo is geëvacueerd wanneer het M23-rebellenleger er aan zijn opmars begon. "Het huis van mijn collega werd aangevallen. Dat maakte een verschil met andere incidenten die we in Congo hebben gezien."

Een paar dagen later kwam het nieuws dat er serieus gesnoeid werd in USAID. "Plots was er de mail met de boodschap: u wordt op non-actief gezet, u mag niet meer reageren op werktelefoons en mails."

Het nieuws sloeg in als een bom bij het USAID-personeel. "We hadden wel slecht nieuws verwacht, maar niemand zag aankomen dat het zo ingrijpend zou zijn", blikt Van Boven terug.

Er is volgens Van Boven nog veel onduidelijkheid over welke diensten al dan niet moeten verdwijnen. "We begrijpen nu dat alles ontbonden is, behalve de humanitaire afdeling en een deel van gezondheidszorg."

"Maar bijvoorbeeld Global Health Security, waar ik rond werk, is verdwenen. Wij houden alle ziektes en infecties die wereldwijd circuleren in het oog. Geen onbelangrijke job dus."

Volgens de USAID-medewerker heeft de beslissing ongeziene gevolgen. "Dit heeft een enorme impact op de diplomatie, want de steun die USAID wereldwijd geeft, was essentieel."

"In sommige landen zijn volledige onderwijsprogramma’s geschrapt, omdat die helemaal afhankelijk waren van USAID", gaat hij verder.

"Ook op gezondheidsvlak is de impact niet te onderschatten: meer dan een kwart van het geld dat is geïnvesteerd in de bestrijding van het mpox-virus, kwam van USAID. Nu moeten andere organisaties dat overnemen. De overheid zou ook een optie zijn, maar die kan dat niet."

Van Boven blijft voorlopig achter met veel vragen, vertelt hij nog. "Langs de ene kant wil ik mijn carrière die ik 20 jaar lang heb opgebouwd, niet zomaar achterlaten."

"Anderzijds stel ik met nu de vraag: wil ik wel voor zo’n overheid werken? In ieder geval, kan ik pas echt verder wanneer ik effectief mijn ontslag heb gekregen."