Arts Freja Haak: "Kolonisatie door Israël op Westelijke Jordaanoever neemt toe, Palestijnen geraken steeds moeilijker in medische centra"

Op 21 januari, 2 dagen nadat het staakt-het-vuren in Gaza was ingegaan, is Israël in het noorden van de bezette Westelijke Jordaanoever een intensief militair offensief gestart. Intussen heeft het leger hele woonwijken in de vluchtelingenkampen van Jenin, Tulkarm en Nur Shams platgelegd. Israël zal de 3 vluchtelingenkampen het komende jaar ook bezet houden. 

Al sinds 7 oktober 2023, de dag van de aanval van de Palestijnse extremistische organisatie Hamas op Israël, escaleert het geweld op de Westelijke Jordaanoever. Maar de jongste tijd worden de aanvallen nog intenser en zijn wegen er steeds vaker geblokkeerd. Palestijnse burgers hebben daardoor alsmaar moeilijker toegang tot medische hulp. 

Dat heeft de Vlaamse Freja Haak vorige week zelf nog kunnen vaststellen. Zij is huisarts en nationaal medisch coördinator van Geneeskunde voor het Volk. Ze is ook verbonden aan de partij PVDA. 

"De kolonisatie door Israël is aan het toenemen", zegt Haak in De Ochtend op Radio 1. "De aanvallen zijn heel verscheiden. Je hebt enerzijds het Israëlische leger, dat heel agressief is aan die wegblokkades en checkpoints. En dan heb je de verhalen, zoals dat van de regisseur van 'No other land' nu: kolonisten die mensen in de dorpen daar aanvallen." 

Haak wilde onder meer naar Tubas, een dorp in het noorden, maar is er niet geraakt. "De weg ernaartoe was volledig afgesloten. Het Israëlische leger was het dorp binnengevallen, de hoofdweg was er volledig opgebroken, maar langs de andere kant van het dorp waren ook kolonisten binnengevallen. Zij vallen Palestijnen aan en jagen hen weg uit hun huizen."  

Als gevolg van die aanvallen is ook de toegang tot gezondheidszorg voor Palestijnse burgers dus heel beperkt geworden, benadrukt Haak. De Palestijnen kunnen op de Westelijke Jordaanoever nauwelijks nog vrij bewegen. 

"Zij geraken moeilijk in medische centra, dat komt vooral door die wegblokkades. Om je een idee te geven: de Westelijke Jordaanoever is 2 keer zo groot als de provincie Antwerpen en in totaal zijn er meer dan 800 vaste wegblokkades. Het Israëlische leger staat daar met wapens gericht op de wagens die voorbij komen. Een rit van 3 kwartier heeft op de heenweg 2,5 uur geduurd. Aan die blokkades wordt er constant een geweer gericht op de chauffeur. En op de terugweg van Nablus en Hebron (naar Ramallah) zijn we meer dan 5 uur onderweg geweest." 

Die situatie is vooral gevaarlijk voor mensen die dringend medische hulp nodig hebben. "Soms is de weg er ook afgesloten, zonder dat er iemand van het leger staat. Nu worden mensen vaak tot aan een blokkade gebracht en daar door een andere wagen opgepikt, dat is de snelste manier om ergens te geraken. Maar als je een hartinfarct hebt of je moet bevallen... tegen dat je voorbij zo'n blokkade geraakt bent, is het te laat. Rond Hebron bijvoorbeeld zijn alle wegen, behalve 1, afgesloten. Niemand geraakt in of uit de stad."  

Toch proberen dokters en vrijwilligers er alles aan te doen om nog een minimale vorm van medische zorg te voorzien voor de Palestijnse burgers. Dat doen ze op 2 manieren. 

"In een huisartsenpraktijk in een wijk was er een kleine operatiekamer opgericht. Daarnaast zijn er veel vrijwilligers, jonge studenten, die cursussen reanimatie/eerste hulp volgen en die kennis doorgeven aan kinderen op scholen." 

"Zo heb ik een jonge vrouw ontmoet: Houda. Zij geeft nu lessen eerste hulp en reanimatie. Het Israëlische leger was de school van haar broer binnengevallen. Daar is een jongen in zijn been geschoten omdat hij een te grote mond had opgezet tegen de militairen. Niemand kon nog toegang krijgen tot de school en de jongeren moesten elkaar helpen."

Haak vindt het op dit moment enorm belangrijk om te getuigen over wat ze daar gezien heeft. "De verhalen van de Palestijnen over familie, vrienden en zorgverleners die in Gaza opnieuw zware aanvallen hebben moeten ondergaan, dat doet iets met mij als mens en als zorgverlener", zegt ze. "De solidariteit en weerbaarheid van de Palestijnen is enorm. Zij gaan hun land niet zomaar opgeven. Ze houden de moed erin om te blijven strijden en te overleven."