Israël heeft bombardementen uitgevoerd in Gaza en Zuid-Libanon met gevechtsvliegtuigen die Waalse onderdelen bevatten. Dat zegt de Franstalige openbare omroep RTBF. Het gaat om motoronderdelen van het Waalse bedrijf Safran Aero Boosters, die zijn verwerkt in de F-15-gevechtsvliegtuigen. De regel is nochtans dat export vanuit België het Israëlische leger niet mag versterken.
RTBF: "Waalse vliegtuigonderdelen gebruikt door Israël bij bombardementen in Gaza"
Tobias Santens
Gepubliceerd:
Safran Aero Boosters, in het Luikse Herstal, is gespecialiseerd in de productie van onderdelen voor vliegtuigmotoren. De Waalse overheid is voor een derde eigenaar van het bedrijf, dat voor de rest afhangt van het Franse Safran. In de Luikse vestiging werken zo’n 1400 werknemers.
Safran Aero Boosters is zelf open over een partnerschap met General Electric Aerospace, een Amerikaans luchtvaartbedrijf. De afgelopen jaren schreef Safran Aero Boosters op z’n website dat het meewerkt aan de F110, het type motor dat onder andere in de F-15 verwerkt wordt.
Daarnaast werkt Safran Aero Boosters ook samen met het Amerikaanse Pratt & Whitney voor de productie van bepaalde F100-motoren, die ook verwerkt waren in de F-15's die in het verleden aan Israël werden geleverd. Dat zegt vredesorganisatie Vredesactie die meewerkte aan de reportage van de RTBF .
De F-15 werd het afgelopen anderhalf jaar gebruikt door het Israëlische leger, bij bombardementen in Gaza en Zuid-Libanon. De F-15 werd ook ingezet bij het bombardement in september waarbij Hezbollah-leider Hassan Nasrallah om het leven kwam.
Safran Aero Boosters reageert enkel schriftelijk tegenover RTBF en zegt dat het de Belgische en Amerikaanse exportregels respecteert. Het bedrijf zegt dat het zijn verantwoordelijkheid naleeft tegenover zijn Amerikaanse partner voor de levering van de onderdelen voor de F110-motor. Safran Aero Boosters benadrukt ook dat militaire activiteiten maar 5 procent uitmaken van hun productie.
Regel overtreden?
Die regels rond exportvergunningen worden in België bepaald door de 3 regio’s afzonderlijk: Vlaanderen, Brussel en in dit geval Wallonië. De regio’s spraken in 2009 samen af dat er “geen uitvoer wordt goedgekeurd die de versterking van de militaire capaciteit van de Israëlische krijgsmacht inhoudt”.
In de praktijk is er wel nog wapenhandel met Israël. Zo kocht ons leger nog munitie aan bij Israëlische defensiebedrijven, na oktober 2023. Daarover berichtte onze redactie eerder. Vlaamse defensiebedrijven laten ook producten herstellen of assembleren in Israël, maar die keren daarna terug of worden verder doorgevoerd. In al die gevallen wordt de “militaire capaciteit” van het Israëlische leger dus niet rechtstreeks versterkt.
De reportage van RTBF focust nu op de Waalse handelsrelaties met Israël. Ook hier gaat het niet om een rechtstreekse levering aan het Israëlische leger, maar om een samenwerking met Amerikaanse bedrijven die leveren aan Israël.
Omdat het niet om een rechtstreekse levering gaat, is de vraag of daarmee de Belgische regels rond de export van militaire goederen zijn geschonden. Dat zal ook afhangen van de timing van die leveringen: was dat voor de regels ingingen in 2009, of leverde Safran Aero Boosters nadien ook nog onderdelen die in Israël terechtkwamen?
Eindgebruik
Het Vlaams Vredesinstituut waarschuwde een maand geleden nog in het parlement dat het niet altijd eenvoudig is om het eindgebruik van militaire goederen te controleren, en dat het mogelijk is dat onderdelen vanuit België, via de VS, in Israëlische handen vallen.
Vanuit de technologiesector werd afgelopen week dan weer opgeroepen om de regels te versoepelen rond de export van militaire goederen. Volgens technologiefederatie Agoria zijn de verschillende regio's daarin ook "veel strenger dan andere Europese landen".
Niet enkel Israël
De reportage van RTBF gaat niet enkel in op Waalse goederen die uiteindelijk gebruikt worden door Israël. Zo is er in ook sprake van Waalse wapens die verkocht werden aan het Afghaanse leger. Nadat de Amerikanen zich terugtrokken in 2021 uit Afghanistan, zouden die in handen zijn gevallen van de taliban.
Zo vond de RTBF beelden terug van taliban-strijders bij helikopters waar een wapensysteem van FN Herstal aan bevestigd werd. Het gaat specifiek om houders (pods) voor machinegeweren die aan de helikopters aan de flanken van de helikopters worden vastgemaakt.
FN Herstal reageert enkel schriftelijk tegenover RTBF dat het "niet hun taak is om commentaar te leveren op de aard van het materieel dat aan NAVO-lidstaten is geleverd, noch op de mogelijke militaire interventies waarbij dit materieel zou zijn gebruikt".
"Wij herinneren u eraan dat geen enkel materieel ons bedrijf verlaat zonder voorafgaande verlening van een exportvergunning door de bevoegde autoriteiten", zegt het bedrijf nog. FN Herstal is volledig in handen van de Waalse overheid.
