Groenland kiest nieuw parlement: "Ze willen maar één ding en dat is onafhankelijk worden"

De 57.000 inwoners van Groenland kunnen vandaag naar de stembus trekken om een nieuw parlement te kiezen. De (on)afhankelijkheid van het land staat daarbij hoog op de politieke agenda. 5 van de 6 partijen die opkomen bij de parlementsverkiezingen, willen in meer of mindere mate dat Groenland een autonome regio wordt. Sinds 2009 is het mogelijk om een referendum over onafhankelijkheid te houden.

De belangstelling voor de politieke situatie in Groenland is alleen maar toegenomen na de opvallende uitspraken van de Amerikaanse president Donald Trump. Die liet al meermaals een grote interesse blijken om het land te kopen. Maar dat enthousiasme is niet wederzijds, weet correspondent Jeroen Visser.

"Als je vraagt of ze het nog grappig vinden dat Trump Groenland wil binnenhalen, antwoorden ze dat dat absoluut niet het geval is. Ze worden er zelfs nerveus van. Je weet natuurlijk niet wat Trump allemaal in zijn tweede termijn van plan is", zegt hij in 'Nieuwe feiten' op Radio 1. "Ze willen eigenlijk één ding graag: helemaal onafhankelijk worden."

Groenland is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken, de voormalige kolonisator van het eiland. Nu heeft Groenland een speciale status met veel zelfbestuur, maar het blijft wel officieel onderdeel van Denemarken.

Die afhankelijkheid merk je volgens Visser onder andere op financieel vlak. "Denemarken geeft jaarlijks nog een flinke subsidie van 500 miljoen euro." Dat is ongeveer de helft van de Groenlandse overheidsuitgaven. "Daarnaast zijn er nog allerlei diensten, zoals de politie of de gevangenissen, die ook nog door Kopenhagen worden bestuurd en betaald."

"Dat financiële gat vullen is een moeilijke kwestie", zegt Visser. "Je kan het bijvoorbeeld doen door meer toeristen aan te trekken, zoals ze dat nu al doen." Ook het afslanken van de overheid en het uitbreiden van de visproductie, leggen bepaalde partijen op tafel. Of dat genoeg is, blijft nog maar de vraag.

De rijke bodem van Groenland zou volgens sommige stemmen een oplossing kunnen bieden. Maar ondanks de aanwezigheid van grondstoffen als uranium, zink en goud, wordt er op dit moment weinig gemijnd in het land.

"Het is een moeilijk terrein. Je moet overal heen met een vliegtuig en helikopter, als het weer het al toelaat. Logistiek is het een hele uitdaging om op zulke afgelegen plekken te komen en er een hele mijnoperatie te starten", weet Visser.

"Daarnaast zijn er weinig investeerders die het op dit moment aandurven. De regering die nu aan de macht is, heeft een aantal jaar geleden het project van een uraniummijn stopgezet nadat bewoners van Groenland zelf in verzet kwamen."

"Het is een ingewikkeld verhaal: Groenlanders willen meer geld verdienen, ook met mijnen, maar niet ten koste van alles en zeker niet van het milieu", zegt Visser. "Willen de Groenlanders die mijnbouw echt? En willen de politici het echt? Er bestaat veel twijfel over."

Als de Groenlanders die mijnbouw nu al ontwikkelen, moeten ze een deel van die verdiensten weer aan Denemarken afstaan. Zo redeneren parlementariërs van de onafhankelijkheidspartij Naleraq. Die willen eerst onafhankelijk worden. "Het is een hele ingewikkelde puzzel die niet met een simpele 'ja' of 'nee' in de verkiezingen kan worden opgelost."

Hoe groot de impact van deze verkiezingen zullen zijn op de toekomst van het land, hangt volgens Visser af van hoe groot de onafhankelijkheidspartij Naleraq wordt. Die heeft nu 5 zetels van de 31 in het Groenlandse parlement in handen.

"Mochten ze een meerderheid behalen of in de regering komen, beginnen de onderhandelingen met Denemarken direct. Dat kan nog jaren duren, maar dan is er wel een proces in gang gezet dat je niet zomaar kan stoppen. Wat zal de reactie van Trump dan zijn? Misschien ziet hij zich dan wel gesterkt in zijn positie tegenover Groenland."

Een onafhankelijk Groenland zou makkelijker ten prooi kunnen vallen aan de Amerikanen. "En er zijn natuurlijk ook andere grootmachten die azen op Groenland. Het land ligt dan ook strategisch, bij nieuwe noordelijke vaarroutes die ontstaan door het smeltende poolijs."

De Denen doen intussen wél grote inspanningen. "Dat is het enige lichtpuntje aan dit hele verhaal, zeggen veel inwoners: Denemarken lijkt in beweging te komen. Hun voormalige kolonie, waar ze nog een sterke band mee voelen, wordt opgeschud en bedreigd door Trump."

"Er zijn allerlei voorstellen tot verbetering van de positie van Groenlanders: anti-discriminatiewetten, meer defensie… Het is allemaal in een recordtempo door het parlement gejast. Het is wel duidelijk dat de Denen zich zorgen maken."