Groenland moet volledig onafhankelijk worden van Denemarken. Dat heeft de premier Múte Egede tijdens zijn nieuwjaarstoespraak gezegd. "De geschiedenis en de huidige situatie leert ons dat de samenwerking met Denemarken niet geleid heeft tot volledige gelijkheid", zegt hij. "Ons land moet nu de volgende stap zetten en de hindernissen van die samenwerking wegwerken."
Premier van Groenland wil volledige onafhankelijkheid van Denemarken: "Ketenen met kolonialisme verbreken"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
De speech van Groenlands premier Egede komt er enkele dagen na de opmerkingen van de verkozen Amerikaanse president Donald Trump, die herhaalde dat hij geïnteresseerd was om Groenland te kopen. De uitspraak werd toen zowel door Groenland als door Denemarken, verantwoordelijk voor het buitenlandse beleid en de defensie van het grote eiland, weggelachen en afgedaan als "absurd". "Groenland is niet te koop", reageerde Denemarken op het Amerikaanse aanbod.
Groenland onafhankelijk
Bij de Groenlanders, of althans bij de premier van Groenland Múte Egede, is de kwestie wel blijven nazinderen. In zijn nieuwjaarstoespraak benadrukt hij dat het tijd is dat het land zelf zijn richting zou bepalen. "Het is hoog tijd dat we zelf de stap zetten en onze toekomst bepalen", zei hij. "Dat we kunnen kiezen met wie we nauw samenwerken en wie onze handelpartners zijn."
Wat is de link tussen Groenland en Denemarken?
Groenland is een autonoom gebied binnen het koninkrijk Denemarken. Het werd in de 18e eeuw een kolonie en kreeg in 1953 de status van integraal onderdeel van Denemarken.
Sinds 1979 heeft Groenland zelfbestuur, later met meer autonomie, terwijl Denemarken verantwoordelijk blijft voor buitenlandse zaken en defensie. Economisch ontvangt Groenland ook financiële steun van Denemarken.
In 2009 verwierf Groenland het recht om zelf de onafhankelijkheid uit te roepen na een stemming. In 2023 werd het eerste ontwerp opgesteld van een nieuwe grondwet.
De onafhankelijkheidsbeweging in Groenland is de afgelopen jaren gegroeid, vooral nadat enkele wanpraktijken uit het verleden aan het licht zijn gekomen. Onder meer het strenge anticonceptiebeleid dat Denemarken in de jaren 60 oplegde, waarbij bij duizenden tienermeisjes spiraaltjes geplaatst werden zonder hun toestemming, leidde de laatste jaren tot veel onvrede over de relatie met Denemarken.
"De geschiedenis en de huidige situatie leren ons dat onze samenwerking met Denemarken niet heeft geleid tot een volledige gelijkheid", zegt Egede. "Het is nu tijd dat we de volgende stap zetten. Zoals andere landen in de wereld moeten we de hindernissen van deze samenwerking - die je de ketenen van het kolonialisme kan noemen - wegwerken en verdergaan."
Egede voegde toe dat de inwoners van Groenland zelf mogen kiezen over hun onafhankelijkheid, maar heeft nog geen datum genoemd waarop de stemming door zou kunnen gaan. Een meerderheid van de 57.000 inwoners van Groenland staat achter de onafhankelijkheid, maar er is heel wat onenigheid over de timing van die beslissing en over de mogelijke impact op de levensstandaarden van de inwoners van het land. Groenland is erg afhankelijk van de financiële bijdrage die Denemarken elk jaar levert.
Strategisch belang
Zowel voor de Verenigde Staten als voor Europa is Groenland op militair gebied erg belangrijk. Eind december kondigde Denemarken nog aan om, na jaren van onderinvesteringen, de defensie-investeringen op te krikken tot 1,3 miljard euro.
Door de oorlog in Oekraïne is de dreiging er niet minder op geworden. De Deense militaire inlichtingendienst publiceerde eerder deze maand een rapport waarin het waarschuwde voor de toenemende spanningen in het Arctische gebied. Zowel Rusland als China is zijn militaire activiteiten er aan het uitbreiden, zo blijkt.
Voor de VS is Groenland op militair vlak enorm belangrijk. Zo is het bijvoorbeeld de ideale plek om het Amerikaanse continent te beschermen tegen inkomende raketten.
In de jaren 60 kwam op het eiland een waarschuwingssysteem om vijandelijke raketaanvallen tijdig te detecteren, zodat de VS verdedigingsmaatregelen kon nemen, en ook nu is er nog steeds een belangrijke Amerikaanse basis gevestigd.
Verder is het land ook een belangrijk knooppunt voor telecomverkeer. In tijden van hybride oorlogsvoering, waarbij onder meer ook datakabels en kritieke infrastructuur het doelwit zijn van (cyber)aanvallen, wil de VS dit gebied graag controleren.
Het land heeft tevens belangrijke voorraden olie, gas en zeldzame aardmetalen, wat in het verleden al verschillende keren de interesse van buitenlandse machten heeft gewekt. Door het smeltende ijs worden veel van die gebieden nu plots zichtbaar en makkelijker bereikbaar.
