De vakbonden van treinbouwer Alstom in Brugge zijn ongerust nu de NMBS treinen wil laten maken in Spanje. Het contract is nog niet rond, maar voorlopig gaat de voorkeur uit naar de Spaanse treinbouwer CAF. Volgens de NMBS zorgt de Europese wetgeving ervoor dat een voorkeur geven aan lokale bedrijven niet mogelijk is en weegt de prijs-kwaliteit sterker door bij andere treinbouwers.
Alstom Brugge vreest 'megabestelling' NMBS aan Spaanse concurrent te verliezen, NMBS zegt Europese wetgeving te volgen
"We waren met verstomming geslagen", vertelt Freddy Bakker van het gemeenschappelijk vakbondsfront nu het erop lijkt dat het contract over de bouw van honderden nieuwe treinen niet naar Alstom gaat. "Er is nog niets definitief beslist door de raad van bestuur van de NMBS, maar CAF blijkt een streepje voor te hebben."
En dat is toch wel opmerkelijk, vindt Bakker, aangezien Alstom een stuk goedkoper is dan CAF. "Dit gaat om een megabestelling, wij noemen dat 'de bestelling van de eeuw'. Op zo'n groot bedrag (3,4 miljard euro, red.) zijn wij ongeveer 100 miljoen euro goedkoper. Dat kan toch wel tellen, in tijden waarin ook de NMBS moet besparen. Terwijl CAF op technisch gebied slechts 0,4 procent beter scoort dan wij."
Prijs-kwaliteitverhouding
Volgens de NMBS is het net belangrijk om niet alleen op de prijs te focussen, maar ook op de kwalitatieve criteria. Dat zegt de spoorwegmaatschappij in een eerste reactie. "Dan is het logisch dat de voorkeursbieder die aangeduid wordt niet noodzakelijk de goedkoopste is."
"Het verschil van een kwalitatievere offerte kan dus het verschil van een goedkopere offerte overbruggen. Dat is wat hier gebeurd is." Dat verschil, hoe klein het ook lijkt, kan voor de NMBS een groot verschil maken. "Een kwalitatievere offerte zou namelijk tijdens de uitvoering van het contract tot minder problemen moeten leiden", denkt de NMBS.
Waar kunnen we CAF van kennen?
Construcciones y Auxiliar de Ferrocarriles, kortweg CAF, is een Spaans bedrijf dat treinen, trams en bussen maakt. Het is al 165 jaar actief en bouwt spoorvoertuigen voor vele binnen- en buitenlandse bedrijven.
Voor België bouwde het bedrijf o.a. al metrostellen voor Brussel en trams voor Antwerpen en de kust.
In Nederland zijn de metrostellen van Amsterdam gebouwd door CAF en net vandaag heeft het Nederlandse spoorbedrijf NS nieuwe dubbeldektreinen gepresenteerd die ook bij CAF besteld zijn. Naar verwachting zullen de eerste treinen van Spaanse makelij in 2029 op de Nederlandse sporen rijden.
"Vragen om in te zetten op lokale tewerkstelling"
Toch begrijpen ze bij Alstom niet dat de NMBS een bestelling wil plaatsen bij een Spaanse concurrent als ze zoveel geld kunnen besparen. "Wij vragen ons af of zij wel rekening gehouden hebben met lokale tewerkstelling. De treinen worden betaald met overheidssubsidies, dus met het belastinggeld van de Belgische bevolking."
"Dit was een Europese aanbesteding, maar toch... Mocht er zo'n bestelling gebeuren in Frankrijk of Duitsland, dat zou het zelfs niet ter sprake komen om voor een buitenlandse leverancier te kiezen."
Ook burgemeester Dirk De fauw (CD&V) van Brugge betreurt dat de NMBS een grote bestelling nieuwe treinen aan een Spaanse treinbouwer wil geven. De burgemeester nam vorig jaar al contact op met het bestuur van NMBS om de troeven van de Brugse treinbouwer te benadrukken. "Wat met de transportkosten en ecologische impact van het verplaatsen van de treinstellen en het reizen van personeel van de NMBS en van de leveranciers?", staat in een persbericht van de partij CD&V te lezen. "Want ook voor de nazorg en eventuele kinderziektes moet men dan op medewerkers uit Spanje rekenen."
Europese wetgeving respecteren
De NMBS laat verder weten dat ze rekening moesten houden met enkele juridische elementen. Zo kan de spoorwegmaatschappij geen voorkeur geven aan lokale productie, omdat het gaat over een Europese aanbesteding.
"Dergelijke gunningscriteria met betrekking tot locatie van productie zouden discriminerend zijn voor deelnemers uit andere lidstaten", staat te lezen in een persbericht. "De plaats van de productie is bovendien geen relevant criterium voor de kwaliteit van de offerte."
Dat het gemeenschappelijk vakbondsfront van Alstom beweert dat er in Frankrijk of Duitsland wel voor een binnenlandse leverancier gekozen zou worden, vindt de NMBS niet correct. "De regels zijn voor alle aanbesteders in de EU van toepassing."
"Nog niet formeel gegund"
Minister van Mobiliteit Jean-Luc Crucke (Les Engagés) bevestigt dat de Europese regels voor openbare aanbestedingen worden gevolgd. "Het contract is echter nog niet formeel gegund aan CAF", zegt Crucke ook. "In dit stadium gaat het om het aanwijzen van een preferred bidder."
Dat betekent dat de spoorwegmaatschappij nu met 1 partij verder onderhandelt om tot een formele overeenkomst te komen. "De definitieve gunning zal pas plaatsvinden nadat de laatste fase van de procedure is afgerond. Elke onderneming die de wettelijkheid van deze procedure betwist, heeft de mogelijkheid om beroep aan te tekenen binnen het wettelijke kader."
Crucke vindt wel dat er op Europees niveau moet worden gepraat over een wijziging van de regels voor de gunning van overheidsopdrachten, zodat er onder andere rekening kan worden gehouden met lokale economie en werkgelegenheid.
Toekomstige werkzekerheid
Bij Alstom werken er 700 mensen in Brugge en 1.200 in Charlerloi. "Vandaag zijn we nog bezig met de productie van de M7-treinen, dat is een bestelling van de NMBS die nog loopt. Het spoorwegbedrijf is tevreden van de kwaliteit en de rijvaardigheid. Met de bestellingen die nu bevestigd zijn, hebben we tot halverwege volgend jaar werkzekerheid."
Alstom heeft dus nog extra orders nodig om de toekomst verder te verzekeren. De treinbouwer heeft nu nog 2 weken de tijd om de NMBS ervan te overtuigen om de bestelling toch bij hen te plaatsen.
Regionaal nieuws uit West-Vlaanderen
Gepubliceerd:
