Voor veel Syrische vluchtelingen in Europa en elders in de wereld is het een bijzonder moeilijke vraag: terugkeren naar Syrië nu het regime van Assad gevallen is of niet? Ook Salah en Turkieh, die tien jaar geleden naar België vluchtten, kunnen die vraag niet beantwoorden. Nu toch nog niet.
Syrisch vlees met Belgische frietjes: de onmogelijke keuze tussen Gent en Damascus
Inge Vrancken
Gepubliceerd:
“Dit is de smaak van shoarma die ik gewoon ben. Nergens is het vlees zo lekker als hier”, zegt Turkieh wanneer ze met Salah gaat eten bij ‘al-Iman’, de snackbar in Masakin Barzeh waar ze tijdens hun middelbare schooljaren vaak kwamen. “Er zijn Syrische frietjes bij.” Salah ruikt en proeft. “Maar de Belgische frietjes zijn veel lekkerder.”
Syrisch vlees met Belgische frietjes. Dat is de ideale combinatie. Het zegt alles over hoe dit koppel kijkt naar wat voor hen nu 'hun twee landen' zijn.
Salah Jaradeh en Turkieh Allour uit Gent reizen voor het eerst terug naar Syrië. Tien jaar lang hebben ze gedacht dat dat misschien nooit meer zou lukken. Tot op 8 december 2024 het regime van president Bashar al-Assad verrassend verdreven werd. Al snel maakten we plannen om samen terug te gaan naar hun geboorteland. Het reisverhaal zie je in ‘Van Gent tot Damascus’ op VRT Max. “Het was een emotionele rollercoaster”, vertelt Salah. "Er is veel gebeurd, we hebben veel gezien. Bij momenten was het superzwaar. Echt heel moeilijk."
Salah verwijst naar Harasta, waar hij geboren is. Grote delen van de stad zijn spookwijken geworden met enorm veel verwoesting, met nauwelijks nog mensen. “Het is zo leeg, dat vind ik pijnlijk. Het wordt nooit meer zoals het was.” De verwoesting in Syrië is immens. Wie wil terugkeren, heeft lang niet altijd nog een woning om naar terug te keren.
“Voor mij is vooral de economische situatie pijnlijk om te zien”, vult Turkieh aan. Zoveel mensen hebben geen werk, ze verkopen wat producten op straat. Ik ben ook wel optimistisch, maar ook voorzichtig. Ik hoop dat iedereen in vrede naast elkaar kan leven in het land, dat Syrië één land wordt en geen gemeenschappen die elkaar naar het leven staan. De Syriërs leven al honderden jaren met verschillende religies samen, dat is nooit een probleem geweest. Tot Assad verdeeldheid zaaide.” “Syrië is heel divers en rijk aan cultuur, aan religie, aan kunst en geschiedenis. Dat is onze identiteit.”
Bekijk: Over de toekomst van Syrië zijn Salah en Turkieh best wel optimistisch
De revolutie die in Syrië losbarstte in 2011 mondde uit in een verwoestende oorlog. 14 miljoen Syriërs zijn het geweld en de dictatuur van Assad ontvlucht. Van hen zijn nog maar zo’n 280.000 mensen teruggekeerd, zeggen de Verenigde Naties. Uit België zijn in januari 9 Syriërs definitief teruggekeerd naar hun land. Van februari zijn er nog geen cijfers.
"Ik wil iets doen voor Syrië"
“Zien jullie een toekomst voor jullie zelf hier in Syrië?”, is de logische vraag die volgt op het einde van onze reis. “Ik denk het wel”, antwoordt Salah heel snel en spontaan. “Ja, ik denk het wel. Ik sluit het niet uit.” Salah vertelt hoe hij altijd graag in Syrië gewoond heeft. “Syrië is heel mooi. Het Syrische volk is prachtig. Ik mis dat. Ik mis dat echt. Ik ben hier op mijn gemak.” En dan komt de worsteling met België. “Ja, ik voel me daar ook thuis… Ja, een mens kan ook twee landen hebben, hé. Ik heb twee landen.”
We kunnen de Syriërs veel leren. Maar we kunnen ook veel van hen leren: kracht, moed en hoe zij in het leven staan
Salah Jaradeh
Eigenlijk heeft Salah zelfs drie landen. Als Syrische Palestijn hoopt hij dat de Palestijnen ooit een eigen land krijgen. “Mijn oma is gevlucht uit wat nu Israël is toen ze 10 jaar oud was. Syrië heeft ons Palestijnen toen opgevangen. Daar zijn we ook dankbaar voor. Ik wil graag iets teruggeven aan Syrië. Ik wil iets doen voor dit land.”
Wortels in Gent en in Damascus
Turkieh vindt het geweldig om in Syrië te zijn. Om haar mama en haar broers eindelijk weer te kunnen omarmen na zoveel jaren van gemis. Ondanks dat geluk, is er ook twijfel. “Ik zie mezelf altijd in België. Daar voelt het als thuis voor mij. België zit in mijn hart want het heeft ons met heel veel liefde ontvangen.” Turkieh praat over hun Belgische vrienden, over Kris en Filip en over Christine. “Ze waren er altijd voor ons, ze zijn er altijd voor ons. Dat kan ik niet zomaar ontkennen.”
Dat gevoel kent Salah ook immens goed. “Dat is heel moeilijk. Als ik denk aan terugkeren, dan bots ik met het feit dat ik al die mensen zou moeten missen.”
Bekijk: "België voelt voor mij als thuis"
“Het is heel duidelijk dat elke Syriër een ander soort miserie heeft”, vertelt Turkieh. Zij komt uit een familie waar nog altijd gezocht wordt naar haar vermiste oom Bassem die tijdens de revolutie verdwenen is. "Hij is gearresteerd en opgesloten. Sindsdien weten we niets meer. Ons appartement was zwaar gehavend maar het is opgelapt en de familie kan er weer wonen. Mijn familie lijkt nu veilig te zijn. Maar ik heb de pijn van Salah gezien. Toen hij zag hoe het appartement van zijn kindertijd verwoest is. We kenden elkaars pijn niet zo goed voor deze reis. We spraken er nauwelijks over. Dat was te pijnlijk.”
Onze Belgische vrienden waren er altijd voor ons, ze zijn er altijd voor ons. Dat kan ik niet zomaar ontkennen
Turkieh Allour
Het doet Turkieh nadenken over andere Syriërs want je ziet verschillende soorten van miserie. "Ik hoop dat mensen weer gemeenschappen kunnen opbouwen. Het hoeft niet helemaal hetzelfde te zijn als vroeger. Mensen moeten zoeken naar nieuwe manieren om gelukkig te worden. Het maakt me ook trots op de Syriërs vandaag. Ze hebben zoveel meegemaakt. Maar toch hebben ze nog een band met elkaar. Je ziet dat er nog liefde is tussen de mensen."
“Het is mee aan ons, de Syriërs die gevlucht zijn, om het land weer op te bouwen”, vindt Salah. "We moeten de mensen helpen opleiden, hen dingen leren, ook over hoe een democratie in elkaar zit en hoe een politiek systeem kan werken. Dat kennen we in Syrië niet. Tegelijk kunnen we ook veel van hen leren: kracht, moed, hoe zij in het leven staan.”
Bekijk: "We zijn trots op de Syriërs", vertellen Salah en Turkieh
Als de Syriërs in Syrië en zij die naar het buitenland gevlucht zijn, samenwerken, kan Syrië een immens mooi en sterk land worden. Daar zijn Salah en Turkieh van overtuigd. Hij hoopt dat reizen tussen Syrië en België gemakkelijker wordt. "Dan kunnen we daar en hier zijn. Laten we het beste van al die werelden samenbrengen." Zoals Syrisch vlees met Belgische frietjes.