Aan het begin van de ramadan zijn tienduizenden ontheemde Palestijnen op de bezette Westelijke Jordaanoever wanhopig op zoek naar onderdak. VRT NWS sprak met Palestijnen uit de vluchtelingenkampen in Jenin en Tulkarm, waar het Israëlische leger voor het eerst in meer dan 20 jaar met tanks is binnengevallen. "Israël is de Westoever opnieuw aan het bezetten."
"Israël is Westelijke Jordaanoever weer aan het bezetten": VRT NWS in gesprek met ontheemde Palestijnen die onderdak zoeken tijdens ramadan
Inass Mouhamou
Gepubliceerd:
21 januari 2025: 2 dagen nadat het staakt-het-vuren in Gaza was ingegaan, startte Israël in het noorden van de bezette Westelijke Jordaanoever een intensief militair offensief. "We hadden amper tijd om onze spullen te pakken. Ik heb enkele kleren meegenomen, maar al de rest moest ik achterlaten", getuigt Ahmad Hawashen, een jonge Palestijn uit Jenin, aan VRT NWS.
Toen Israëlische soldaten Palestijnse huizen veranderden in militaire barakken en snipers hun posities begonnen in te nemen in de woonwijken, wist Ahmad dat vertrekken de enige optie was.
"Plots vlogen de drones boven onze wijken. Kinderen, vrouwen, ouderen, iedereen moest weg. Het maakte niet uit of je slecht te been bent, we moesten het kamp te voet verlaten. Met een groepje droegen we de ouderen in plastic stoelen Jenin uit."
Operatie IJzeren Muur
Vandaag, 40 dagen en 40.000 ontheemde mensen later, kan vrede niet verder weg zijn op de Westelijke Jordaanoever. De beelden die de afgelopen weken uit het noorden van de Westoever komen, doen denken aan de oorlog in de Gazastrook, zegt Ahmad.
"Net als in Gaza kregen we amper tijd om te vertrekken. En net als in Gaza, hebben we geen andere plek om naartoe te gaan", zegt Ahmad.
Palestijnen vluchten met slechts enkele bezittingen.
24 februari 2025, Jenin.
24 februari 2025, Jenin.
24 februari 2025, Jenin.
Hoewel de schaal van verwoesting in Gaza vele malen groter is dan in het andere bezette Palestijnse gebied, heeft het Israëlisch leger ook op de Westoever hele woonwijken in de vluchtelingenkampen van Jenin, Tulkarm en Nur Shams platgelegd. Nadat bulldozers de afgelopen weken civiele infrastructuur hadden vernield om de weg vrij te maken, reden afgelopen zondag Israëlische tanks voor het eerst sinds de Tweede Intifada, meer dan 20 jaar geleden, de Westoever binnen.
De "Iron Wall", oftewel de IJzeren Muur. Dat is de naam van de Israëlische militaire operatie waarmee premier Benjamin Netanyahu naar eigen zeggen Hamascellen wil ontmantelen en terreur op de Westoever zal bestrijden. Daarvoor is een lange militaire aanwezigheid noodzakelijk, oordeelt de Israëlische minister van Defensie Israël Katz. "Ik heb troepen de opdracht gegeven om zich voor te bereiden op een langdurige aanwezigheid van 1 jaar in de ontruimde kampen om zo te voorkomen dat bewoners terugkeren en terreur opnieuw de kop opsteekt", klonk het in een officieel statement.
In Tel Aviv klinkt harde taal, vooral nadat op 20 februari explosieven zijn ontploft in 3 bussen in een kuststad ten zuiden van de Israëlische hoofdstad. Daarbij vielen geen gewonden. De Israëlische politie had het meteen over een "vermoedelijke terroristische aanslag".
Geen enkele gewapende groep heeft de verantwoordelijkheid opgeëist. De Tulkarm Brigade, een gewapende militie gelinkt aan de Islamitische Jihad, liet op Telegram wel weten dat ze "nooit zullen vergeten wraak te nemen voor onze martelaren zolang de bezetting op ons land aanwezig is". Maar de groep leek geen verantwoordelijkheid op te eisen voor de explosies.
Op 21 februari arresteerde de Israëlische inlichtingendienst Shin Bet 2 joodse Israëli's in het onderzoek naar explosies. Wie er achter de bomaanslagen zit, zal het onderzoek moeten uitwijzen.
"Bewoners van de Westelijke Jordaanoever moeten begrijpen dat, als ze doorgaan met hun terroristische acties, hun lot net zo zal zijn als dat van de Gazanen", klonk het eerder al bij de radicaal-rechtse minister van Financiën Bezalel Smotrich . Hij liet ook al vallen dat de steden op de Westelijke Jordaanoever er net zo verwoest moesten gaan uitzien als steden in de Gazastrook .
"Gazaficatie" van de Westbank?
Mensenrechtenngo's, waaronder Oxfam, spreken over de grootste gedwongen verplaatsing op de Westelijke Jordaanoever sinds 1967, "waarschijnlijk zonder recht op terugkeer". Volgens Human Rights Watch importeert Israël met zijn militaire operaties de schendingen uit Gaza naar de Westelijke Jordaanoever. In internationale media circuleert de term "Gazaficatie" van de Westoever.
"Israël probeert de Westelijke Jordaanoever opnieuw te bezetten", zegt Rea'm Bedow, een 26-jarige Palestijnse studente uit het vluchtelingenkamp in Tulkarm. "De Palestijnen in de vluchtelingenkampen koesterden decennialang de hoop terug te keren naar het land waaruit ze in 1948 verdreven werden. Vandaag dromen ze er simpelweg van terug te kunnen keren naar hun huizen in de kampen, en zelfs dat kan niet."
Rea'm en haar gezin raakten in januari 2024 al ontheemd tijdens een militaire operatie van 3 dagen. Zij leeft vandaag vlak aan de Tulkarm. Het huis waarin ze opgroeide is volledig vernield, vertelt ze.
Rea'm benadrukt dat de ontheemding van de Palestijnen in het noorden van de Westelijke Jordaanoever al langer aan de gang is. Dat bevestigt ook Ahmad. "Bijna de helft van de inwoners uit ons vluchtelingenkamp in Jenin waren vóór 21 januari al verdreven. De rest van de inwoners raakte bij de recente escalatie afgelopen maand ontheemd."
Dit is een bewuste, politieke keuze die past binnen de strategie van Israël om meer land in te nemen
Ahmad Hawashen, ontheemde Palestijn uit Jenin
"Deze operatie dient niet om de veiligheid te garanderen", zegt Ahmad. Hij noemt het veiligheidsargument van Israël een "excuus". "Dit is een bewuste, politieke keuze die past binnen de strategie van Israël om meer land in te nemen. Er worden nieuwe wegen uitgetekend, terwijl Palestijnse civiele infrastructuur volledig vernield wordt waardoor we niet kunnen terugkeren."
Illegale bezetting?
Waarom kan je vandaag spreken van een illegale bezetting? In juli oordeelde het Internationaal Gerechtshof (ICJ) in een historische uitspraak dat de Israëlische bezetting van de Palestijnse gebieden illegaal is. Dat wil zeggen dat niet alleen elementen van de bezetting, bijvoorbeeld de nederzettingen of het discriminerend beleid op vlak van bouwvergunningen, maar ook de bezetting in zijn geheel onwettig is.
Volgens het hof is het beleid van Israël op de Westelijke Jordaanoever en Oost-Jeruzalem in strijd met het internationaal recht en maakt Israël zich verder ook schuldig aan segregatie en apartheid. In een niet-bindend advies concludeerde het ICJ dat Israël én andere staten daarom juridisch verplicht zijn om de bezetting onmiddellijk te beëindigen. Israël legde het advies naast zich neer.
Bewegingsbeperkingen
Duidelijk is dat met de meer dan 800 nieuwe Israëlische militaire controleposten, barrières en blokkades de Palestijnen nauwelijks vrij kunnen bewegen. Een van de gevolgen is dat onderwijs is gepauzeerd, leraren en leerlingen geraken niet op school.
Dat bevestigt ook Rafat Abu Khader, een onderzoeker bij Palestinian Centre for Human Rights (PCHR), een ngo die mensenrechtenschendingen in Gaza, maar ook in Oost-Jeruzalem en op de Westelijke Jordaanoever documenteert.
Abu Khader woont in Nablus en zag de afgelopen weken de al beperkte bewegingsvrijheid van de Palestijnen steeds verder ingeperkt worden door checkpoints en controles. "Reizen van 2 uur duren nu zeker 5 uur. Soms sta je uren vast bij een checkpoint, dat dan ineens sluit, en moet je een lange omweg maken."
Elke dag dat ik het terrein opga om een slachtoffer te interviewen, bestaat de kans dat ik zelf het slachtoffer word
Rafat Abu Khader, onderzoeker bij PCHR
Ook de angst is toegenomen. "Elke dag dat ik het terrein opga om een slachtoffer te interviewen, bestaat de kans dat ik zelf het slachtoffer word", zegt Rafat Abu Khader. "Het is beangstigend, maar het blijft cruciaal te documenteren wat hier gebeurt."
Op 27 februari meldde het VN-agentschap UNRWA dat sinds 21 januari al 51 Palestijnen, onder wie 7 kinderen, gedood zijn bij Israëlische militaire operaties in de vluchtelingenkampen. Het jongste kind was een meisje van 13 jaar. Rimas Al-Amouri werd op 21 februari doodgeschoten, volgens het nieuwsmedium Al Jazeera voor het huis van haar familie in Jenin.
"Niemand is nog veilig", zegt Abu Khader.
Ramadan
Terwijl duizenden ontheemde Palestijnen op zoek moeten naar onderdak, is vrijdag de ramadan - de heilige vastenmaand voor moslims - begonnen.
In een audiobericht via WhatsApp vertelt Rea'm hoe uitbundig de ramadan normaal gesproken wordt gevierd in de vluchtelingenkampen. "Het is een gemeenschapsgebeuren. Kinderen lopen door de straten met een oliekannetje en een stok, trommelen en zingen Ramadan Kareem. Er is ook de Mesaharti — de persoon die 's ochtends vroeg met een trommel door de buurt wandelt om mensen wakker te maken voor suhoor (de maaltijd vóór het vasten begint, red.)."
Deze ramadan zal zwaar zijn voor iedereen
Rea'm Bedow, ontheemde Palestijn uit Tulkarm
"De sfeer tijdens de ramadan is uniek, van de traditionele gerechten zoals falafel en hummus tot de straatverkopers die lekkernijen zoals Atayef en Awameh (gevulde pannenkoeken en deegballetjes, red.) verkopen. Mensen van buiten het kamp komen langs om de sfeer mee te beleven."
"Maar dit jaar zijn zelfs de kleinste versieringen niet mogelijk", zegt Rea'm. En dat zijn enkel de oppervlakkige dingen, klinkt het. De echte pijn zit in het gemis van familieleden die er niet langer zijn, zegt Ahmad.
"Deze ramadan zal zwaar zijn voor iedereen", besluit Rea'm. "Geen verlichte straten, geen kinderen die zingen, geen marktkramen vol zoetigheden. Iedereen doet zijn best, maar de warmte en samenhorigheid voelen verder weg dan ooit."
