Historisch dieptepunt: nog geen 7 procent van de wereldbevolking leeft in een echte democratie

Bijna de helft van de wereldbevolking leefde vorig jaar in landen waar verkiezingen werden georganiseerd. Volgens het Britse magazine The Economist werden er in totaal 1,65 miljard stemmen uitgebracht in meer dan 70 landen.

Nooit eerder werden in zoveel landen in hetzelfde jaar democratische verkiezingen gehouden. Toch bereikte het wereldwijde democratische gehalte een historisch dieptepunt in 2024, zo blijkt uit de nieuwste democratie-index die vandaag gepubliceerd werd door de Economist Intelligence Unit (EIU).

Volgens de democratie-index leeft slechts 6,6 procent van de wereldbevolking nog in een volledige democratie, terwijl dat 10 jaar geleden nog 12,5 procent was. De algemene indexscore daalde van 5,23 in 2023 naar 5,17 in 2024, leest het rapport.

Dat er zoveel mensen vorig jaar naar de stembus trokken, betekent dus nog niet dat het democratisch gehalte wereldwijd hoog is. 

Zo waren sommige verkiezingen maar een schijnvertoon. In Rusland was de verkiezingsuitslag geen verrassing. President Vladimir Poetin is al sinds 2000 president (met een intermezzo als premier van 2008 tot 2012), en is dat in 2024 ook gebleven. 

In andere landen, zoals Burkina Faso, Mali en Qatar werden de verkiezingen geannuleerd. In Pakistan werd de verkiezingsdag op 8 februari 2024 overschaduwd door geweld. Een dag voor de stembussen opengingen werden 2 bomaanslagen op campagnekantoren gepleegd. Daarbij kwamen 30 mensen om het leven, de aanslag werd door de Islamitische Staat opgeëist. Ook de dag van de verkiezingen bleef niet gespaard van bomaanslagen.

Voor het 16e jaar op rij is Noorwegen uitgeroepen tot het meest democratische land ter wereld, met een score van 9,81. Nieuw-Zeeland en Zweden volgen op de ranglijst. Van de 10 hoogst genoteerde democratieën ter wereld liggen er 9 in Europa, met Nieuw-Zeeland dus als enige uitzondering op de tweede plaats.

Europa toont daarmee een gemengd beeld: in Oost-Europa is het democratiegehalte licht gedaald, terwijl dat in West-Europa licht verbeterde.

West-Europa blijft de best beoordeelde regio en de enige die is teruggekeerd naar het niveau van vóór de pandemie. Toch wijst het EIU-rapport op een brede ontevredenheid onder de bevolking, wat heeft geleid tot een versterking van anti-establishment partijen op het Europese continent.

Opmerkelijke verschuivingen: Portugal werd opnieuw erkend als een volledige democratie, terwijl Frankrijk terugviel in de categorie gebrekkige democratieën. De oorzaak ligt vooral bij het afgenomen vertrouwen in de regering na de vervroegde verkiezingen van president Emmanuel Macron in juni. Dat Frankrijk in 1 jaar 4 premiers heeft gehad, droeg ook bij aan het groeiende wantrouwen onder de bevolking.

Roemenië gleed in 2024 van een gebrekkige democratie af naar een hybride regime, nadat de hoogste rechtbank van het land de verkiezingen ongeldig had verklaard, omdat er twijfels waren over buitenlandse inmenging. Daardoor daalde het land 12 plaatsen op de ranglijst.

Het democratisch gehalte in ons land deed het in 2024 beter dan het jaar daarvoor. België is met 2 plaatsen gestegen in de ranglijst, van 36 in 2023 naar 34 in 2024.

België behaalt daarmee een algemene score van 7,64 op de EIU-schaal van 0 tot 10. Ons land blijft echter wel onder de categorie gebrekkige democratie staan.