Het radicaal-rechtse Rassemblement National (RN) van Marine Le Pen en Jordan Bardella is met 33,2 procent de winnaar van de parlementsverkiezingen in Frankrijk. Dat blijkt uit de laatste schatting van France Télévisions, gebaseerd op gedeeltelijke uitslagen van de eerste ronde van de stembusgang. De opkomst lag opvallend hoog: zo'n twee derde van de kiesgerechtigden heeft zijn stem uitgebracht. Of het RN erin slaagt zijn hoge score om te zetten in parlementszetels zal nog moeten blijken, want daarover moet de tweede ronde van volgende week zondag uitsluitsel brengen.
Radicaal-rechts wint zoals verwacht de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen
Rik Arnoudt
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Het Rassemblement National is zoals verwacht de grootste. Het RN scoort 33,2 procent. Het linkse Nouveau Front Populaire haalt 28,1 procent van de stemmen. Renaissance, de partij van president Emmanuel Macron en premier Gabriel Attal strandt op 21 procent. Het traditioneel rechtse Les Républicains haalt 10 procent.
Volgens een zetelprojectie van France Télévisions zou het Rassemblement National 230 à 280 zetels halen in de Assemblée Nationale, de tweede kamer van het Franse parlement. Dat zou dus net geen absolute meerderheid zijn, want daarvoor zijn 289 zetels nodig. Het Nouveau Front Populaire zou 125 à 165 zetels binnenrijven, het macronistische Renaissance 70 à 100. De partij van president Macron en premier Attal krijgt dus een rake electorale klap: tot nu had ze 250 zetels. In totaal telt de Assemblée Nationale 577 zetels.
Hoe dan ook lijkt de gok van president Macron om vervroegde parlementsverkiezingen uit te schrijven te zijn mislukt. Macron nam die beslissing na het succes van radicaal-rechts bij de Europese verkiezingen van 9 juni.
Ik wil minister-president zijn in 'cohabitation', met respect voor de grondwet, maar onverzettelijk
Jordan Bardella (Rassemblement National)
"We hebben nog niets gewonnen", waarschuwt Marine Le Pen haar aanhangers. Ze verwijst naar de beslissende tweede ronde van volgende week zondag. "We hebben een absolute meerderheid nodig."
Jordan Bardella noemt die tweede ronde zelfs "de meest beslissende tweede ronde van de 5e republiek". Bardella bevestigt dat hij premier wil worden als zijn partij een absolute meerderheid haalt. "Ik wil minister-president zijn in 'cohabitation' (met een president van een andere partij, red. ), met respect voor de grondwet, maar onverzettelijk", zegt Bardella. "De overwinning volgende week zondag is mogelijk en de verandering is binnen handbereik."
President Emmanuel Macron roept in een schriftelijke verklaring op tot "een democratische en republikeinse krachtenbundeling" tegen het Rassemblement National. Volgens hem bewijst de hoge opkomst bij de eerste ronde dat die belangrijk was om de politieke toestand in het land uit te klaren. Wat de president exact bedoelt met zijn nogal vage boodschap, is nog niet helemaal duidelijk.
We moeten vermijden dat het Rassemblement National een absolute meerderheid haalt bij de tweede ronde
Franse premier Gabriel Attal
In zijn eerste reactie op de verkiezingsuitslag van vandaag richt premier Gabriel Attal zich tot de Franse burgers. "De les van vanavond is dat extreemrechts aan de poorten van de macht staat", aldus Attal. "Nog nooit in onze democratie riskeerden we dat het parlement zal worden gedomineerd door extreemrechts."
"We moeten vermijden dat het Rassemblement National een absolute meerderheid haalt bij de tweede ronde, het parlement domineert en het land regeert met zijn funeste plannen", zegt de premier. Voor Attal mag er bij de tweede ronde van volgende week geen enkele stem meer extra naar het Rassemblement National gaan.
We hebben 7 dagen om een catastrofe in Frankrijk te verhinderen
Raphaël Glucksmann (Nouveau Front Populaire)
"We gaan naar een tweede ronde toe die uitzonderlijk intens zal zijn", zegt Jean-Luc Mélenchon van het Nouveau Front Populaire. Hij heeft het over "een zware en onmiskenbare nederlaag voor Macron". Mélenchon is wel duidelijk en zegt dat links zijn kandidaat zal terugtrekken als het daarmee kan verhinderen dat een kandidaat van het Rassemblement National een kiesdistrict binnenhaalt.
"We hebben 7 dagen om een catastrofe in Frankrijk te verhinderen", zegt Raphaël Glucksmann, een andere topfiguur bij links.
Bij Les Républicains, de partij van oud-president Nicolas Sarkozy, lijkt er veel minder animo voor een zogenoemd republikeins front, waarbij alle partijen zich samen tegen radicaal-rechts keren.
Enkele opvallende verkozenen
Marine Le Pen, de leider van het Rassemblement National, is met 58 procent verkozen in het departement Pas-de-Calais.
Volgens Le Pen zijn er "enkele tientallen" parlementsleden van haar partij al verkozen bij de eerste ronde. "Dit is een historisch resultaat", aldus Le Pen.
Oud-president François Hollande, die kandidaat was voor het Nouveau Front Populaire, scoort 37 procent in het departement Corrèze. Hij is niet rechtstreeks verkozen, maar maakt veel kans om het volgende week wel te halen.
Ook premier Gabriel Attal is op koers om verkozen te worden. Hij staat met 44 procent op de eerste plaats in het departement Hauts-de-Seine.
Kiesstelsel met mogelijke verrassingen
Het kiesstelsel voor de parlementaire verkiezingen is vrij ingewikkeld. Frankrijk is opgedeeld in 577 kiesdistricten. Elk kiesdistrict stuurt één parlementslid naar de Assemblée nationale.
Als een kandidaat bij de eerste ronde meer dan 50 procent van de stemmen haalt, bij een opkomst van meer dan 25 procent van het aantal kiesgerechtigden, is hij of zij rechtstreeks verkozen.
Als de eerste ronde geen duidelijke winnaar oplevert, wordt er een tweede ronde gehouden, waaraan alle kandidaten mogen deelnemen die bij de eerste ronde meer dan 12,5 procent hebben gescoord. De kandidaat die dan de meeste stemmen haalt, is verkozen.
Het onvoorspelbare zit hem in de mogelijkheid dat bepaalde kandidaten zich terugtrekken ten voordele van een andere kandidaat, en zo bijvoorbeeld kunnen verhinderen dat een derde kandidaat de meeste stemmen haalt. Op die manier zou het wel eens kunnen dat veel kandidaten van het Rassemblement National het uiteindelijk niet halen.
