Als de VS Europa de rug toekeert, heeft de Europese defensie dringend meer geld en meer troepen nodig om een geloofwaardige afschrikking tegen Rusland te vormen. Dat staat in het rapport van de Brusselse denktank Bruegel. "Er moet inderdaad dringend meer geïnvesteerd worden in de Europese defensie-industrie, maar de VS zal Europa nooit volledig in de steek laten", zegt defensie-expert bij VRT NWS Jens Franssen.
Meer militairen en veel meer geld: wat heeft de Europese defensie nodig om Rusland af te schrikken?
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Meer militair materieel, extra munitie, investeringen in luchtvaart en transport, extra capaciteit voor raketten en veel meer militairen.
De lijst met inspanningen die Europa moet leveren om (in geval van verminderde Amerikaanse betrokkenheid bij de Europese verdediging) een geloofwaardige afschrikking te vormen voor Rusland, is niet min.
Het continent moet dringend meer geld investeren en meer troepen aanwerven, concludeert de Bruegel-denktank in een rapport.
Wat is de Bruegel-denktank?
Bruegel is een denktank die zich toelegt op beleidsonderzoek over economische vraagstukken. Deze organisatie is gevestigd in Brussel en doet onderzoek op verschillende domeinen, met als doel het economische debat en de beleidsvorming te verbeteren.
Veel Amerikaanse academici, journalisten en beleidsmakers beschouwen Bruegel als een van de meest betrouwbare bronnen van informatie en inzichten over economische en financiële ontwikkelingen in de Europese Unie.
Meer militairen nodig, zeker in België
Bruegel stelt dat er te weinig Europese actieve militairen zijn. Op dit moment zijn dat er naar schatting zo'n 1,6 miljoen. Dat aantal is exclusief reservisten en paramilitaire eenheden.
Ter vergelijking: het Russische leger telt naar schatting 1,5 miljoen soldaten, maar in 2023 besliste de Russische president Vladimir Poetin om dat aantal te verhogen met 15 procent. Het leger zou dus verder aangroeien met 170.000 militairen.
Europa moet dus ook denken aan een uitbreiding van de troepenmacht, stelt de Bruegel-denktank. Volgens de auteurs van het rapport zijn er 300.000 extra actieve soldaten nodig, bijna 20 procent meer dan nu.
Ook in ons land zullen daaromtrent extra inspanningen moeten geleverd worden. Op dit moment heeft België ongeveer 24.700 actieve militairen op een bevolking van 11,7 miljoen, wat neerkomt op 2,1 militairen per 1.000 inwoners.
België ligt hiermee onder het EU-gemiddelde en heeft een relatief kleine militaire aanwezigheid in vergelijking met landen als Polen en Frankrijk. In het Poolse leger, dat de laatste jaren in een serieuze groeispurt zit, dienen 5,7 militairen per 1.000 inwoners. Frankrijk heeft ongeveer 203.000 actieve militairen op een bevolking van 68 miljoen, wat neerkomt op 3 per 1.000 inwoners.
En veel meer geld
Dat Rusland veel geld in de oorlogsindustrie pompt, is geen geheim. Eind vorig jaar keurde de Russische president Poetin een defensiebudget van 119 miljard euro goed. Nooit eerder ging er in Rusland zoveel geld naar defensie. Het torenhoge defensiebudget toont aan dat Rusland een echte oorlogseconomie geworden is. Zowat alles draait er rond oorlog.
De speciale operatie kost wel geld, veel geld, maar Rusland kan die kosten nog steeds betalen. Het land heeft immers nog altijd veel inkomsten uit olie en gas. Poetin blijft er ondanks de westerse sancties in slagen om olie te verkopen aan India en China. Die sancties hebben de Russische economie dus niet volledig op de knieën gekregen.
Volgens de Bruegel-denktank moeten ook de Europese landen dringend meer geld investeren in defensie. Als Europa zonder Amerikaanse hulp in staat wil zijn om Rusland af te schrikken, dan moeten alle partnerlanden samen 250 miljard euro per jaar investeren in defensie. Dat komt neer op ongeveer 3,5 procent van het bbp, 1,5 procent meer dan de huidige NAVO-norm en bijna 3 keer meer dan wat België op dit moment investeert in defensie.
Opschalen van defensie-industrie
Dat bedrag ligt een stuk hoger dan wat Rusland investeert in defensie, maar Europa heeft dan ook een serieuze inhaalbeweging te maken.
Op dit moment zijn veel van onze defensiebedrijven nog nationaal georiënteerd. Daardoor kan een deel van onze defensie-industrie niet voldoende schaalvoordelen realiseren. Die heb je wel als je een groot Amerikaans of Chinees bedrijf bent.
"Onze industrie is niet groot genoeg", zegt defensie-expert bij VRT NWS Jens Franssen. "We moeten absoluut meer investeren, bijvoorbeeld in het programma van de Airbus A400M, het grote militaire vliegtuig, waar ons land er 7 van heeft."
Afgelopen week maakte de Europese vliegtuigbouwer Airbus bekend dat het vliegtuigprogramma op de helling staat. Airbus zei donderdag dat het de productieactiviteiten van het militaire transportvliegtuig A400M tegen het licht houdt, gezien "onzekerheden over het niveau van bestellingen".
Het viermotorige vliegtuig is het duurste militaire programma van Europa geworden sinds het meer dan 20 jaar geleden werd gelanceerd. De kosten zijn intussen opgelopen tot meer dan 25 miljard euro.
Airbus kreeg de voorbije jaren te maken met een reeks technische problemen, oplopende kosten en klanten als Duitsland en het Verenigd Koninkrijk die bestellingen terugschroefden. Vorig jaar schreef Airbus nog eens 121 miljoen euro af op het A400M-programma.
Ook Frederik Vansina, Chef Defensie bij het Belgische leger, is duidelijk: Europa moet dringend sterker worden op militair vlak. "We hebben veiligheid te lang uitbesteed aan de Amerikanen." We moeten volgens de legerbaas de "imperialistische droom" van de Russische president reëel nemen. "Vroeg of laat moet er weer dialoog komen, maar zolang de wapens spreken, moeten wij zorgen dat we sterker staan."
Amerikaans-Europese samenwerking blijft
Veel landen kijken nog altijd naar de VS om er militair materieel te bestellen. Ook ons land bestelde 34 F-35's bij het Amerikaanse bedrijf Lockheed Martin. "Op zich is dat niet echt een probleem. Als we die banden blijven aanhalen, tonen we aan de VS dat we een betrouwbare partner zijn. Het is een manier om druk op de VS te blijven uitoefenen", zegt Franssen.
Het Bruegel-rapport baseert zich op de (voorlopig) hypothetische situatie waarbij de Verenigde Staten Europa de rug toekeren, maar volgens Franssen zal de VS Europa niet meteen in de steek laten.
"Als het puntje bij paaltje komt, zal de VS Europa nooit laten vallen", zegt Franssen. "We zijn een te belangrijke bondgenoot en een erg belangrijke afzetmarkt voor de Amerikanen. Maar de VS vindt wel dat we in staat moeten kunnen zijn om het alleen te doen. Dat is op dit moment niet het geval. Vandaag kan Europa een grootschalig conflict met Rusland wellicht niet aan."
