België moet de belofte om 2 procent van het bbp aan defensie te besteden meteen nakomen. Dat zegt Kaja Kallas, de hoge vertegenwoordiger van de EU voor Buitenlandse Zaken en Veiligheidsbeleid, in een interview met Terzake. De nieuwe regering wil die norm van 2 procent tegen 2029 halen, maar Kallas waarschuwt dat die tijd er niet meer is. "We hebben geen 4 jaar de tijd meer." Ze is ook kritisch over de ontmoeting tussen Rusland en de VS in Saudi-Arabië.
EU-buitenlandvertegenwoordiger Kallas scherp voor Belgische defensie-uitgaven: "We hebben geen 4 jaar meer"
Alle landen die lid zijn van de NAVO moeten minstens 2 procent van hun bruto binnenlands product besteden aan defensie. België haalt die norm al jaren niet. De nieuwe regering-De Wever wil fors investeren in defensie, en volgens het regeerakkoord is het de bedoeling dat ons land over 4 jaar, tegen 2029, die norm van 2 procent wel haalt.
Maar, zo waarschuwt Kaja Kallas, hoge vertegenwoordiger van de EU voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid, die tijd is er niet.
"Alle NAVO-landen zijn in 2014 het erover eens geraakt dat ze binnen de 10 jaar 2 procent van hun bbp aan defensie zouden spenderen. Het is intussen 2025, we hebben geen 4 jaar meer. België heeft in 2014 die verantwoordelijkheid op zich genomen, en moet die nu ook nakomen, net zoals elk ander land."
Bekijk: Kallas is streng voor de defensie-uitgaven van België: "We hebben geen 4 jaar meer"
"Het probleem met uitgaven voor defensie is dat je die beslissingen moet nemen wanneer de noodzaak er nog niet is. Maar als we dat niet doen, zijn we zwak. En zwakte lokt de agressor uit."
Kallas lijkt gefrustreerd dat veel mensen niet beseffen hoe serieus de dreiging is. "Die 'sense of urgency' is er wel op papier: je hebt de leiders van de NAVO, de Europese Commissie en de Europese Raad die allemaal hetzelfde zeggen. Maar het zijn ook de premiers en de lokale politici die aan hun burgers moeten uitleggen wat er op het spel staat."
Premiers en lokale politici moeten aan hun burgers duidelijk maken wat er op het spel staat
Kaja Kallas over de ernst van de huidige dreiging
"Dat is voor sommige landen misschien moeilijk om voor te stellen, want ze hebben een andere geschiedenis en kennen Rusland niet zo goed. Ze voelen de dreiging van Rusland niet."
Kallas komt zelf uit Estland, waar ze van 2021 en 2024 premier was. Haar land grenst aan Rusland en maakte tot 1991 deel uit van de Sovjet-unie. Vanuit die achtergrond heeft ze altijd gevoeld hoe Rusland zijn schaduw vooruitwerpt. "Maar als je het nieuws leest, is het duidelijk dat het doel van Rusland voor Europa niet veranderd is."
Minister van Defensie Francken: "niet fijn om te horen, maar ze heeft gelijk"
"Het is niet fijn wat mevrouw Kallas zegt, maar ze heeft natuurlijk gelijk", reageert Belgisch minister van Defensie Theo Francken (N-VA). "Als Estse weet ze ook waarover ze spreekt. In de Baltische staten hebben ze immers al langer het geopolitieke inzicht dat we onze veiligheid serieus moeten nemen."
"We beginnen nu met herinvesteren in onze defensie, maar we starten met een serieuze achterstand." Francken is kritisch voor de vorige federale regering, die volgens hem kostbare tijd heeft verloren. "Terwijl in 2022 een ongeziene oorlog op Europees grondgebied uitbrak en al onze bondgenoten extra in defensie hebben geïnvesteerd, heeft de vorige regering niets gedaan." "Hoewel het nog te vroeg is om te zeggen wat het officiële NAVO-standpunt wordt, maken de uitspraken van mevrouw Kallas één ding duidelijk: we moeten onze verantwoordelijkheid tegenover onze veiligheid en onze bondgenoten nemen en meer investeren in onze defensie."
Kritisch voor onderhandelingen tussen Rusland en de VS
Kallas is ook kritisch voor de ontmoeting tussen Rusland en de VS, gisteren in Saudi-Arabië. Onderhandelaars van de 2 landen zaten er gisteren samen aan tafel, om er onder andere te onderhandelen over een mogelijke beëindiging van de oorlog in Oekraïne. Niet uitgenodigd: Oekraïne en de Europese Unie.
"Ze mogen overleggen wat ze willen, maar een deal over Oekraïne zonder Oekraïne, en zonder Europa, zal niet gebeuren", zegt Kallas daarover.
"Het is ongemakkelijk om te zien dat Rusland een winnende houding aanneemt, alsof iedereen hen geeft wat ze willen. We moeten ervoor zorgen dat we niet in hun val worden gelokt."
Bekijk: "Deal zonder Oekraïne en zonder Europa zal niet gebeuren," Terzake sprak met EU-buitenlandchef Kaja Kallas
"Agressie van Rusland niet belonen"
Dimitri Peskov, de woordvoerder van het Kremlin, liet eerder in een briefing aan de pers al weten dat het voor Rusland uitgesloten is dat Oekraïne lid zou worden van "militaire allianties". Peskov doelt daarmee op de NAVO. Het idee dat Oekraïne zou toetreden tot de NAVO, beschouwt Rusland al langer als een grote bedreiging voor de veiligheid.
Sinds de start van de oorlog in 2022, heeft de Oekraïense president Zelenski het gaspedaal ingedrukt om een toetreding tot de NAVO te versnellen. Maar de Amerikaanse minister van Defensie verklaarde vorige week dat zo'n lidmaatschap geen realistisch uitkomst is van een vredesakkoord.
Een vredesakkoord waarin Oekraïne belooft niet toe te treden tot de NAVO is voor Kallas echter uitgesloten. "Dan zouden we Rusland zeggenschap geven over ons bondgenootschap, en geven we Rusland veel meer macht dan het zou moeten hebben."
Rusland is bang voor democratie, want in een democratie worden leiders verantwoordelijk gehouden.
Kaja Kallas, hoge vertegenwoordiger voor buitenlandse zaken en veiligheidsbeleid bij de EU
"Als de agressie van Rusland wordt beloond, gaan we terug naar een wereld waarin zij die meer macht hebben, zomaar kunnen nemen wat ze willen. En ik denk dat dat extreem gevaarlijk is."
"Rusland is niet bang van de NAVO", verzekert Kallas. "Ze zijn niet bang dat de NAVO Rusland zal aanvallen, dat is nooit het geval geweest. Rusland is bang voor de democratie, want in een democratie worden leiders verantwoordelijk gehouden. En dat hebben ze niet."
"Samen staan we sterker"
De woorden van Kallas klinken onheilspellend. Toch wil ze de mensen ook geruststellen: "Het komt goed zolang we samen blijven en verenigd zijn", besluit ze. "We mogen ook onze eigen kracht niet onderschatten."
"Veel derde landen en internationale organisaties kijken naar ons, omdat we betrouwbare partners zijn, en we er zijn voor onze bondgenoten." Ze wijst daarmee ook naar de houding van de Verenigde Staten, die de laatste tijd volgens Kallas "onvoorspelbaarder dan ooit tevoren" is geworden.
