De Amerikaanse minister van Buitenlandse Zaken Marco Rubio is aangekomen in Saudi-Arabië, voor gesprekken met een Russische delegatie over de toekomst van Oekraïne. Het is het eerste overleg op hoog niveau in jaren tussen de VS en Rusland, en mogelijk een eerste stap om de oorlog in Oekraïne te beëindigen. Al is Oekraïne zelf niet bij de gesprekken aanwezig.
VS en Rusland praten morgen in Saudi-Arabië, zonder Oekraïne, over vrede: wat weten we al over die gesprekken?
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Het overleg in Riyad, de hoofdstad van Saudi-Arabië, komt er na een veelbesproken telefoongesprek tussen de Amerikaanse president Trump en de Russische president Poetin vorige week.
Het was geleden van voor de inval van Rusland in Oekraïne, in 2022, dat er rechtstreeks contact was tussen het Kremlin en het Witte Huis. Trump kondigde aan dat er meteen onderhandelingen over Oekraïne zouden worden opgestart. Dat gebeurt morgen.
Hoofdrolspelers zijn de Amerikaanse en Russische buitenlandministers Marco Rubio en Sergej Lavrov.
Voor de VS zitten ook Steve Witkoff en Mike Waltz mee aan tafel, de speciale gezant voor het Midden-Oosten en de Nationale Veiligheidsadviseur van Trump. Aan Russische kant praat zeker ook Joeri Oesjakov mee, een adviseur buitenlands beleid van Poetin. Oekraïne is niet uitgenodigd voor deze gespreksronde.
Geen Oekraïne, geen Europa
De Oekraïense president Zelenski zei nochtans na het telefoongesprek van Trump en Poetin, dat Oekraïne nooit een vredesakkoord zal aanvaarden dat het zelf niet mee heeft onderhandeld.
Ook de landen van de Europese Unie zijn niet aanwezig. Zij houden vandaag hun eigen overleg in Parijs, georganiseerd door de Franse president Macron. De bedoeling is daar om met een antwoord te komen op de boodschap van Keith Kellog, een andere speciale gezant van Trump, die dit weekend stelde dat ook Europa geen deel zou uitmaken van mogelijke vredesgesprekken over Oekraïne.
Buitenlandminister Rubio probeerde de ontsteltenis in Brussel en Kiev wel te bedaren, door te zeggen dat Oekraïne en Europa wel betrokken moeten worden, als echte onderhandelingen zouden beginnen. "Maar daar zijn we nog niet", aldus Rubio.
Volgens de Amerikanen, en de Russen trouwens ook, zijn de gesprekken in Saudi-Arabië dan ook maar verkennend. Ze moeten dienen als voorbereiding voor mogelijke onderhandelingen over vrede in Oekraïne, en een mogelijke ontmoeting tussen Trump en Poetin. Volgens het Kremlin is dit eerste contact ook een manier om de relaties tussen Rusland en de Verenigde Staten te herstellen.
Dooi tussen VS en Rusland
En dat alleen al is van groot belang. Sinds de inval van Rusland in Oekraïne in 2022, en eigenlijk al sinds de annexatie van de Krim door Rusland in 2014, zitten de relaties tussen het Westen en Rusland op een constant dieptepunt. Met een telefoontje naar Moskou heeft Trump die relatie nieuw leven in geblazen, en Poetin, tegen wie een aanhoudingsbevel van het Internationaal Strafhof loopt wegens oorlogsmisdaden, uit zijn internationaal isolement gehaald.
Blijft de vraag wat we dan moeten verwachten van het overleg in Riyad. Rubio smoorde de hoop op een snel akkoord alvast in de kiem: "Een vredesproces wordt niet beslist tijdens een vergadering. De komende dagen en weken zullen duidelijk maken of Poetin echt vrede wil."
De volgende vraag is dan wat die vrede zal inhouden, en welke toegevingen de VS wil doen aan Rusland. Oekraïne wil al het door Rusland bezette grondgebied terug, ook de Krim. Maar de VS heeft gezegd dat dat "niet realistisch" is. Rusland wil dat het door hen geannexeerde gebied - de Krim plus 4 provincies in het zuiden en het oosten van Oekraïne - officieel erkend worden als Russisch grondgebied. En Trump wil vooral dat de oorlog zo snel mogelijk stopt.
Het is afwachten of morgen echt een eerste stap in die richting gezet zal worden.
